III FZ 85/25

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu 4 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 577/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 sierpnia 2020 r. nr 2201-IEE.711.2.293.2020.WK w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z 3 grudnia 2024 r., I SA/Gd 577/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę A. M. (dalej: "skarżący", "strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 21 sierpnia 2020 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Jako podstawę orzeczenia wskazano art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 2935 ze zm., dalej "p.p.s.a."). 2. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 21 sierpnia 2020 r., w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 25 listopada 2021 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. Na przedmiotowe rozstrzygnięcie strona złożyła zażalenie. Postanowieniem z 18 lutego 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie skarżącego na Zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Na przedmiotowe rozstrzygnięcie strona pismem z 14 marca 2022 r. złożyła zażalenie. Postanowieniem z 10 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie tego sądu z 18 lutego 2022 r. o odrzuceniu zażalenia na Zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Na przedmiotowe rozstrzygnięcie strona pismem z 10 czerwca 2022 r. złożyła zażalenie. Postanowieniem z 1 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie tego sądu z 10 maja 2022 r. o odrzuceniu zażalenia. Na przedmiotowe rozstrzygnięcie strona pismem z 25 sierpnia 2022 r. złożyła zażalenie. Postanowieniem z 3 listopada 2022 r. wydanym w sprawie III FZ 574/22 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie strony na wskazane postanowienie z 1 sierpnia 2022 r. Zarządzeniem z 10 stycznia 2023 r. skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z 25 listopada 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł z pouczeniem, że nieuczynienie zadość wezwaniu w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia skutkować będzie odrzuceniem skargi. Postanowieniem z 10 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę. Powyższe postanowienie zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2023 r. III FZ 205/23. Zarządzeniem z 4 lipca 2023 r. skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z 25 listopada 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. W odpowiedzi strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z 21 września 2023 r., wydanym w sprawie I SPP/Gd 160/23 starszy referendarz sądowy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Od powyższego zarządzenia strona wniosła sprzeciw, który został odrzucony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 1 grudnia 2023 r. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 marca 2024 r. odrzucono zażalenie na postanowienie z 1 grudnia 2023 r. Kolejne postanowienie o odrzuceniu zażalenia sąd wydał 24 maja 2024 r. Postanowieniem z dnia 10 września 2024 r. wydanym w sprawie III FZ 342/24 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie strony na wskazane postanowienie z 24 maja 2024 r. W związku powyższym, z uwagi na prawomocne rozstrzygnięcie prawa pomocy w sprawie I SPP/Gd 160/23, zarządzeniem z 22 października 2024 r. skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z 25 listopada 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł z pouczeniem, że nieuczynienie zadość wezwaniu w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia skutkować będzie odrzuceniem skargi. W odpowiedzi skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie uiszczając należnego wpisu od skargi. Uznając, że złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy, nawet jeśli zostało dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji odrzucił skargę jako nieopłaconą (pełna treść orzeczenia publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA"). 3. Skarżący pismem z 27 grudnia 2024 r. wniósł zażalenie na wskazane wcześniej postanowienie sądu z 3 grudnia 2024 r. W jego uzasadnieniu wskazał, że zaskarżone postanowienie rażąco narusza przepisy prawa, interes obywatelski i społeczny oraz powoduje utratę zaufania do władzy publicznej. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Natomiast zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że w następstwie prawomocnego zakończenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy należało - stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. - wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Ponadto, mimo tego, że skarżący po doręczeniu mu wezwania a przed upływem siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu, wystąpił do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, bieg terminu do opłacenia skargi nie został przerwany, a jego bezskuteczny upływ skutkować musiał odrzuceniem skargi. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza, że strona ma obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie NSA z 10 lipca 2014 r., II OZ 667/14, postanowienie NSA z 10 czerwca 2016 r., I GZ 379/16, CBOSA). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, choć strona ma prawo do złożenia takiego wniosku w wypadku zmiany okoliczności sprawy na podstawie art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia rozstrzygającego w przedmiocie zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10, postanowienie NSA z 8 stycznia 2014 r., II GZ 761/13, CBOSA). Nie przerywa też biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez sąd prawomocnego postanowienia innej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia. Odmienne postępowanie w sprawie mogłoby prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę strony, która mimo prawidłowego wezwania nie uiściła wpisu od skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.