I GZ 56/25

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2499/24 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. Ś. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 lipca 2024 r., nr UP-502/2024, znak: 450000/71/202418/2024 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2499/24, oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. Ś. (skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organ) z dnia 15 lipca 2024 r., nr UP-502/2024 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że skarżący zawarł w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania ww. zaskarżonej decyzji. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności nie nakłada na skarżącego żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny czy też przymusowy. Nie rodzi również po jego stronie żadnych uprawnień. Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt lub czynność wywołuje skutki materialnoprawne. W konsekwencji Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżonej decyzji brakuje przymiotu wykonalności, co uniemożliwia wstrzymanie jej wykonania. Tym samym wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając wydane orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935.; dalej jako: p.p.s.a.) poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy. Podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu winna prowadzić do ustaleń odmiennych tj. jego zastosowania; b) art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. stosowanych per analogiam - poprzez oparcie zaskarżonego orzeczenia jedynie o część zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności tego, że w sprawie względem skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne (w załączeniu zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia) co ma realny wpływ na jego sytuację finansową; c) art. 141 § 4 p.p.s.a. albowiem uzasadnienie zaskarżonego postanowienia WSA nie zawiera wszystkich elementów, o jakich mowa w cyt. przepisie. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w jego petitum. Skarżący za wadliwe uznał stanowisko Sądu I instancji w zakresie dotyczącym tego, że w sprawie z uwagi na przedmiot decyzji niemożliwym jest jej wstrzymanie. Zdaniem skarżącego Sąd winien wstrzymać również wykonanie decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Skarżący uznał uzasadnienie zaskarżonego postanowienia za lakoniczne i nieodnoszące się do wszystkich twierdzeń zawartych we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że uzasadnienie wniosku stanowiło pośrednio uzasadnienie skargi, co naruszyło warunki określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie skarżącego uzasadnienie nie zawiera należytego przedstawienia stanu sprawy, tj. wskazania przyjętych przez Sąd ustaleń w niezbędnym zakresie, odnośnie dwutorowości procedowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Poza opisanymi przesłankami wynikającymi art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz wymogami jakie stawiane są wnioskodawcy domagającemu się zastosowania przewidzianej tym przepisem instytucji ochrony tymczasowej, wskazać należy na pierwszorzędną przesłankę warunkującą zastosowanie powołanej regulacji. Otóż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może dotyczyć tylko takich aktów, które nadają się do wykonania. Oznacza to, że wykonalne są akty zobowiązujące, ustalające dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, a także akty, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki. Nie każdy zatem akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania. Wstrzymanie wykonania dotyczy zatem sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub obowiązku, których wykonanie wywołuje skutki prawne lub faktyczne trudne do odwrócenia lub których wykonanie powodowałoby wyrządzenie znacznej szkody. Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo rozstrzygnięcia, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. dotyczące zawieszenia czy umorzenia postępowania. Decyzja której dotyczy wniosek o wstrzymanie wykonania została wydana w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Taka decyzja ze względu na zakres i charakter prawny nie nadaje się do wykonania. Akt administracyjny, który będzie podlegał ocenie sądu administracyjnego pod kątem legalności, nie nakłada na stronę powinności określonego zachowania się, jak również nie przyznaje jej żadnego uprawnienia. Naczelny Sąd Administracyjny podziela więc dokonaną przez Sąd I instancji ocenę, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł zostać uwzględniony. Zaskarżona decyzja nie nakłada na skarżącego żadnego obowiązku, ani nie kreuje praw, a jedynie orzeka o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Wobec powyższego wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie jest możliwe i nie podlega wykonaniu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. należy wyjaśnić, że Sąd rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania ma obowiązek rozstrzygnięcia o jego zasadności na podstawie akt sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo wywiązując się z nałożonych obowiązków, przeanalizował akta sprawy uznając, że zaskarżonej decyzji brakuje przymiotu wykonalności, co uniemożliwia wstrzymanie jej wykonania. W świetle powyższego nie można zgodzić się ze skarżącym, że Sąd I instancji, wydając zaskarżone postanowienie, naruszył obowiązek orzekania na podstawie akt sprawy, o którym mowa w art. 133 § 1 p.p.s.a. Prawidłowości wydanego przez Sąd rozstrzygnięcia nie podważa również zarzut zażalenia dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W szczególności niezasadny jest argument dotyczący sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia w sposób należycie przedstawiający stan sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA wyczerpująco wskazał przyczyny, które legły u podstaw odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz wyjaśnił jakimi powodami się kierował wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie, a także przytoczył podstawę prawną postanowienia oraz odniósł się do okoliczności niniejszej sprawy. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.