II OZ 1258/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. B. i J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1181/18 odmawiające przywrócenia terminu w sprawie ze skargi D. B. i J.B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 19 października 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1181/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D. B. i J.B. przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2018 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2018 r. odrzucił przedmiotową skargę z uwagi na nieuzupełnienie jej braku formalnego w wyznaczonym terminie. W dniu 7 września 2018 r. skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie odpisu skargi, jednocześnie uzupełniając ten brak. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że do uchybienia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie odpisu skargi doszło bez winy skarżących. Podali, że o nieuzupełnieniu braku formalnego skarżący dowiedzieli się w dniu 31 sierpnia 2018 r. kiedy otrzymali postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi. Wyjaśnili, że w dniu 9 lipca 2018 r. otrzymali wezwanie Sądu do nadesłania w terminie 7 dni jednego odpisu skargi. Wraz z tym wezwaniem otrzymali też pismo informujące, że Przewodnicząca Wydziału uchyliła pkt VI zarządzenia z dnia 21 maja 2018 r. o wezwaniu skarżących do nadesłania dwóch odpisów skargi, ponieważ zasadne jest wezwanie do nadesłania jednego odpisu skargi. Skarżący sprawdzili, że jeden odpis skargi z załącznikami został już dołączony do skargi z dnia 16 kwietnia 2018 r. Wezwanie zatem do ponownego nadesłania jednego odpisu skargi stało się dla skarżących niezrozumiałe i wydawało się im, że wobec treści załączonej informacji, datowane na ten sam dzień 4 lipca 2018 r. wezwanie wobec treści zarządzenia o uchyleniu pkt VI zarządzenia z dnia 21 maja 2018 r. jest nieaktualne, bo jeden odpis skargi jest już w aktach sprawy. Skarżący podnieśli, że nie są prawnikami i nie mają żadnej wiedzy ani praktyki prawniczej. Nigdy nie byli też stronami postępowania przed sądami administracyjnymi. Wobec tego dochowując należytej staranności wysłali pocztą elektroniczną w dniu 9 lipca 2018 r. korespondencję z Sądu do współpracującego ze skarżącymi prawnika adw. S.T. pod adres: [...]. Pod adresem tym prowadzili korespondencję z adwokatem od wielu miesięcy. Do dnia 31 sierpnia 2018 r. skarżący nie otrzymali odpowiedzi prawnika, co utwierdzało ich w przekonaniu, że ich interpretacja korespondencji sądowej była prawidłowa. Zdaniem skarżących, w tych okolicznościach uchybienie przez skarżących terminowi nastąpiło bez ich winy, co uzasadnia przywrócenie terminu. Skarżący podali, że korespondencja sądowa okazała się dla nich niezrozumiała i została błędnie zinterpretowana. Wskutek niezależnych od skarżących i prawnika okoliczności zmiany adresu poczty elektronicznej z przyczyn zewnętrznych nie otrzymali oni pomocy prawnej w prowadzeniu sprawy przed Sądem. Uzasadniając odmowę przywrócenia skarżącym terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi Sąd podniósł, że skarżący nie uprawdopodobnili, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi było przez nich niezawinione. Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 21 maja 2018 r. wezwał skarżących do solidarnego nadesłania dwóch odpisów skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie skarżący odebrali w dniu 29 maja 2018 r. Na powyższe wezwanie skarżący nie zareagowali i nie nadesłali wymaganego odpisu skargi, pomimo że wezwanie skuteczne im doręczono. Sąd zauważając pomyłkę w wezwaniu o nadesłanie dwóch odpisów skargi, zarządzeniem z dnia 3 lipca 2018 r. uchylił powyższe zarządzenie z dnia 29 maja 2018 r., poinformował skarżących, że w niniejszej sprawie zasadne jest wezwanie do nadesłania tylko jednego odpisu skargi i odrębnym pismem ponownie wezwał skarżących do nadesłania jednego odpisu skargi. Tym samym Sąd stwierdził, że skarżący otrzymali kolejną możliwość uzupełnienia braku formalnego skargi, z której nie skorzystali. Zdaniem Sądu nie można pominąć tego, że skarżący zostali dwukrotnie wezwani do nadesłania odpisu skargi. Ponadto wobec wątpliwości co do treści pism i wezwań Sądu, skarżący mogli skontaktować się z Sądem telefonicznie, ale i z tej możliwości skarżący nie skorzystali. Ponadto Sąd stwierdził, że dokonanie uchybionej czynności - nadesłanie odpisu skargi - nie jest czynnością procesową skomplikowaną, nie wiąże się z posiadaniem fachowej wiedzy, czy dużym nakładem pracy. Okoliczność, że skarżący nie zrozumieli treści wezwania nie stanowi wystarczającej przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu. Skarżący zostali w sposób jasny i zrozumiały dwukrotnie wezwani do nadesłania odpisu skargi. Skoro więc skarżący zostali wezwani do uzupełnienia braku formalnego w sposób prawidłowy wraz ze stosownym pouczeniem o skutkach niedokonania czynności, to w żaden sposób nie mogą się powoływać się na brak wiedzy prawniczej, jako na okoliczności uprawdopodobniającą brak ich winy w naruszeniu terminu. Zdaniem Sądu, skarżący mając wątpliwości co do treści wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi, nie dołożyli należytej staranności w tym, by wyjaśnić treść kierowanych do nich pism, w tym wezwania. Zażaleniem D. B. i J.B. zaskarżyli powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez odmowę przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi przez nadesłanie jej odpisu, kiedy strony nie dokonały tej czynności bez swojej winy w wyniku braku wezwania do oznaczenia stron skargi, niezrozumiałego wezwania i pouczenia Sądu i obiektywnego braku możliwości konsultacji wykładni tego wezwania i pouczenia z prawnikiem. Z uwagi na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości przez przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W uzasadnieniu powyższego zażalenia podniesiono, że skarżący otrzymali wezwanie do nadesłania 1 odpisu skargi oraz pismo sekretariatu Sądu informujące o uchyleniu pkt IV zarządzenia z dnia 21 maja 2018 r. o wezwaniu skarżących do nadesłania dwóch odpisów skargi. Oba pisma są datowane 4 lipca 2018 r. Wbrew stanowisku Sądu skarżący nie byli wzywani dwukrotnie do nadesłania 1 odpisu skargi. Skarżący nie znali zarządzenia z dnia 21 maja 2018 r. ani zarządzenia o jego uchyleniu lub zmianie. Dla laika będącego prawnikiem jest dość oczywiste, że skoro do skargi załączono 1 odpis skargi, a Sąd uprzednio żądał 2 odpisów, a potem 1 odpis, to można było zrozumieć, że chodzi o ten odpis, który został już załączony a wezwanie jest nieaktualne. Ponadto skarżący nie mogli skonsultować treści pism z adwokatem, gdyż jego poczta elektroniczna pod adresem, pod którym skarżący się z nim kontaktowali, przestała działać. W zażaleniu podkreślono także, że Sąd powinien w pierwszej kolejności wezwać skarżących do uzupełnienia skargi przez oznaczenie W. S. i F. S. jako strony postępowania - wówczas jasne by było, czego dotyczy wezwanie do nadesłania 1 odpisu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Przy czym brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z 8 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 712/08). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnili, iż uchybili terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi przez nadesłanie jej odpisu bez swojej winy. Usprawiedliwieniem braku winy nie może być bowiem błędne zrozumienie pouczenia dokonanego przez Sąd. Sąd I instancji precyzyjnie w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 3 lipca 2018 r. pouczył skarżących o konieczności uzupełnienia braku formalnego ich skargi przez nadesłanie 1 jej odpisu (k. 53, 55). Dodatkowo w załączonych do ww. wezwań pismach poinformowano skarżących o uchyleniu poprzedniego zarządzenia z dnia 21 maja 2018 r. o wezwaniu skarżących do nadesłania dwóch odpisów skargi, ponieważ, cyt. "w niniejszej sprawie zasadne jest wezwanie do nadesłania 1 odpisu skargi" (k. 54, 56). Przy czym z akt niniejszej sprawy wynika, że wbrew twierdzeniom skarżących, skutecznie doręczono im poprzednie wezwanie do nadesłania 2 odpisów skargi, skierowane do nich w związku z zarządzeniem z dnia 21 maja 2018 r. (k. 50, 51). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nienależyte zapoznanie się z doręczonym pouczeniem przez stronę skarżącą, czy też niezrozumienie pouczenia dokonanego przez Sąd, nie może być uznane za okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Należy potraktować to jako brak należytej staranności skarżących, którzy prawidłowo pouczeni o sposobie uzupełnienia braku formalnego skargi, nie dopilnowali swoich interesów. Mylne zrozumienie treści pouczenia, w sytuacji gdy nie wynika to ze sposobu jego zredagowania, na skutek którego dana czynność nie została dokonana w terminie, nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu. Odnośnie natomiast twierdzeń skarżących dotyczących braku możliwości skonsultowania treści przedmiotowych wezwań z prawnikiem z uwagi na problemy związane z pocztą elektroniczną stwierdzić należy, że gdyby skarżący (pouczeni o 7-dniowym terminie do uzupełnienia braku formalnego) zachowali należytą staranność w dbaniu o własne interesy, to w związku z brakiem odpowiedzi prowadzącego ich sprawy adwokata na przesłaną wiadomość skontaktowaliby się z nim w inny sposób (np. telefonicznie bądź osobiście). Skarżący mieli też możliwość telefonicznego skontaktowania się z Sądem celem wyjaśnienia powstałych wątpliwości, czego jednak nie uczynili. Wobec powyższych rozważań i okoliczności niniejszej sprawy należało zatem uznać, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie odmówił im więc jego przywrócenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.