I OSK 954/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Po 448/19 w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. C. na rzecz Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 19 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Po 448/19, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a.", oddalił skargę D. C. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Na mocy zaskarżonej decyzji, wydanej na podstawie art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.) dalej zwanej "u.d.i.p.", odmówiono skarżącemu udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w postaci wskazania dynamiki zatrudnienia w Zakładzie Karnym w K. od 2008 r. do listopada 2018 r. dla poszczególnych działów. W ocenie Sądu pierwszej instancji organy prawidłowo uznały, że objęte wnioskiem dane stanowią informację publiczną przetworzoną i zasadnie odmówiły jej udostępnienia z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawcę pomimo wezwania, że uzyskanie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Skargę kasacyjną złożył D. C., zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. podniósł zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania interesu publicznego w udostępnieniu przetworzonej informacji publicznej, podczas gdy to na podmiocie zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej spoczywa obowiązek wykazania braku zaistnienia tej przesłanki. Ponadto w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na pominięciu analizy poprawnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i poprzestaniu jedynie na analizie zarzutów zawartych w skardze, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd rozpoznający sprawę powinien - zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. - z własnej inicjatywy zbadać, czy występuje interes publiczny uzasadniający przetworzenie informacji publicznej i udostępnienie jej wnioskodawcy, co wbrew art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie zostało uczynione w postępowaniu administracyjnym. Podkreślono, że uchybienie Sądu miało kluczowy wpływ na wynik sprawy, gdyż jego bezpośrednim skutkiem było oddalenie skargi. Zdaniem autora skargi kasacyjnej zadaniem Sądu było wykazanie, że skarżący nie zamierza wykorzystać żądanych informacji publicznych zgodnie z wymaganym dla ich udostępnienia interesem publicznym, bowiem jego celem nie jest wpływanie na usprawnienie funkcjonowania systemu więziennictwa, albo też, że nie dysponuje możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie tej instytucji. Wobec braku przeprowadzenia takiej analizy, Sąd dokonał błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W ocenie organu zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że rozpoznając skargę kasacyjną – po myśli art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." – Naczelny Sąd Administracyjny czyni to w granicach zakreślonych przez ramy tego środka odwoławczego, gdyż jest nimi związany, biorąc pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Przy braku przesłanek nieważnościowych w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Autor skargi kasacyjnej upatruje go w jego błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania interesu publicznego. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Podkreślić tu należy, że udostępnienie informacji przetworzonej musi być nie tylko w interesie publicznym ale musi być szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zatem z przepisu tego zasadniczo wynika, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Wnioskodawca powinien wykazać przesłanki uzasadniające udostępnienie mu informacji przetworzonej i w jaki sposób udostępnienie mu żądanej informacji miałoby się przełożyć w sposób realny na poprawę funkcjonowania organów państwowych. Obowiązek wykazania tych przesłanek polega na wskazaniu okoliczności, na podstawie których podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji przetworzonej i sąd administracyjny będą mogły dokonać ich oceny, pod kątem spełnienia wymogu z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Natomiast do obowiązków organu należy wezwanie wnioskodawcy do wskazania okoliczności wskazujących na istnienie szczególnie istotnego interesu publicznego w udostępnieniu informacji publicznej przetworzonej i ocena wskazanych okoliczności, pod kątem spełnienia tej przesłanki. Taka wykładnia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest już ugruntowana w orzecznictwie sądów administracyjnych. Odmienna wykładnia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. zaproponowana przez autora skargi kasacyjnej, doprowadziłaby do przekreślenia celu jakiemu służy regulacja zawarta w tym przepisie. Wystarczyłoby bowiem, aby wnioskodawca wskazał, że żądana informacja jest informacją prostą, a zatem nie musi wykazywać szczególnej istotności dla interesu publicznego. Taka sytuacja uniemożliwiałaby dokonanie oceny zaistnienia tej przesłanki przez podmioty zobowiązane do udostępniania informacji publicznej i sądy administracyjne. Tak też uczynił skarżący w niniejszej sprawie, co skutkowało prawidłowym uznaniem przez organy i Sąd, że omawiana przesłanka nie została spełniona i odmową udostępnienia żądanej informacji przetworzonej. Natomiast słusznie zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu Sąd rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Trafnie zarzuca skarżący kasacyjnie, że Sąd nie dokonał wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego w udostępnieniu informacji przetworzonej. Uchybienie to nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, a spełnienie tego wymogu zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest konieczne do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Z niekwestionowanych ustaleń organów wynika, że pismem z 7 grudnia 2018 r., organ pierwszej instancji udzielił wnioskodawcy informacji, jak kształtuje się zatrudnienie w poszczególnych działach według stanu na dzień 27 listopada 2018 r. oraz wezwał wnioskodawcę na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do wykazania, iż uzyskanie informacji, o której mowa we wniosku jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W odpowiedzi wnioskodawca wskazał, że żądana przez niego informacja jest informacją prostą, a tym samym nie musi wykazywać żadnego interesu. Zatem skarżący nie podał żadnych przesłanek, na podstawie których organy mogłyby przyjąć, że uzyskanie informacji, o której mowa we wniosku jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zarzut te okazał się zatem nieskuteczny. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu, ograniczających się do wynagrodzenia radcy prawnego, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a., przy czym wniosek o przyznanie prawa pomocy stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a. składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.