III SA/Kr 349/20

SENTENCJA |Sygn. akt III SA/Kr 349/20 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 listopada 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki, WSA Hanna Knysiak - Sudyka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 27 listopada 2020 r. skargi H. R., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nr [...] z dnia 16 stycznia 2020 r., w przedmiocie świadczenia wychowawczego, , , , , uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji., UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 16 stycznia 2020 r. znak [...] uchyliło decyzję Burmistrza Gminy z [...] 2019 r. nr [...] o odmowie przyznania H. R. (dalej: skarżąca) świadczenia wychowawczego na dziecko: K. R., i umorzyło postępowanie I instancji w całości. Skarżąca złożyła na powyższą decyzję organu odwoławczego skargę do Wojewódzkego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w których zarzuciła opieszałość pomocy społecznej, która ma zabezpieczyć potrzeby jej i wnuka. Podkreśliła, że utrzymuje z niewielkiej emerytury siebie i wnuka, który jest obywatelem polskim, ma PESEL, a jest traktowany jak osoba pozbawiona praw. W odpowiedzi na skargę Kolegium podkreśliło, że zasady nabywania prawa do świadczenia, o jakie wnioskowała skarżąca, której na mocy postanowienia Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 17 grudnia 2019 r. sygn. akt [...] powierzono wykonywanie pieczy zastępczej nad małoletnim K. R., reguluje ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 821), która w art. 80 ust. 1a przewiduje tzw. dodatek wychowawczy. Organem właściwym do przyznania dodatku wychowawczego jest właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy starosta, tymczasem w przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Organ podkreślił, że w doktrynie przyjmuje się, że zakres sprawowania pieczy, z jaką mamy do czynienia w związku z wydaniem postanowienia w trybie postępowania zabezpieczającego, pokrywa się z zakresem pieczy sprawowanej przez rodzinę zastępczą, jednak w takiej sytuacji organem właściwym jest Starosta (wykonujące zadania wynikające z ustawy za pośrednictwem Powiatowego Cetrum Pomocy Rodzinie - PCPR), a nie Burmistrz Miasta. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się ponadto, że jeżeli decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, organ odwoławczy powien wydać decyzję o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania I instancji, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto organ podkreślił, że Kierownik MOPS działąjący z upoważnienia Burmistrza Gminy powinien przekazać wniosek strony do właściwego miejscowo PCPR. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zasadniczo Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że właściwym w sprawie dodatku wychowawczego (wynoszącego 500 zł analogicznie jak świadczenie wychowawcze) był starosta. Niemniej jednak powyższy pogląd nie oznacza, że Sąd uznał za prawidłowe działanie organu odwoławczego umarzające postępowanie pierwszej instancji w całości. Taki sposób postępowania spowodował bowiem, że wniosek skarżącej (złożony 17 października 2019 r.) został zawieszony w próżni. Z akt sądowych pośrednio wynika dodatkowo (pismo Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie nr [...] z 28 stycznia 2020 r.) że Starosta kwestionuje stosowanie w sprawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 821) z uwagi na przytoczony w piśmie cytat pisma Sądu Rejonowego. Rozpoznający niniejszą sprawę Sąd nie miał możliwości pełnej kontroli rozpoznawanej sprawy, ponieważ w przesłanych sądowi aktach brak jest cytowanego przez Starostę pisma Sądu Okręgowego. Sąd zwraca przy tym uwagę na stanowisko sądów administracyjnych, że: "Za nieuzasadnione należy uznać ograniczenie ustawowe w dostępności osób odpowiedzialnych za utrzymanie dziecka do świadczeń rodzinnych, w szczególności do świadczenia wychowawczego, mającego na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, również w sytuacji, gdy władza rodzicielska matki i ojca jest ograniczona. Powierzenie przez Państwo bieżącej pieczy nad dzieckiem oznacza podjęcie w ramach tej opieki obowiązków w zakresie wychowania dziecka, zapewnienia mu bezpieczeństwa, zdrowia, wyżywienia, szkoły, utrzymania (a więc również dochodzenia należnych dziecku świadczeń, w tym świadczenia wychowawczego), czyli wszystkiego tego, co łączy się z faktycznym, codziennym sprawowaniem bieżącej opieki na dzieckiem" (wyrok WSA w Bydgoszczy z 20 marca 2018 r., II SA/Bd 949/17). W dalszej części uzasadnienia przytoczonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, podobnie jak w sprawie III SA/Kr 350/20, zastosował prokonstytucyjną wykładnię przepisów o pomocy w zakresie świadczeń wychowawczych. Ponadto, Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu umknął fakt, że umorzenie postępowania pierwszej instancji wprowadza niepewność co do daty wniosku o udzielenie pomocy w zakresie świadczeń związanych z pokrywaniem potrzeb małoletniego. Skarżąca złożyła wniosek 17 października 2019 r. Jeżeliby przyjąć, że wniosek ten nie został złożony do właściwego organu, to zgodnie z art. 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) organ, a nie skarżąca, powinien niezwłocznie przekazać podanie (wniosek) do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Zgodnie przy tym z art. 65 §2 powołanej ustawy podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. W ponownym postępowaniu organ I instancji ustali po zabraniu całości dowodów w sprawie czy właściwy do udzielenia pomocy jest Burmistrz Gminy czy Starosta. Sąd jednak zwraca uwagę, że zgodnie z art. 35 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Skarżąca nie może ponosić kosztów braku należnej jej pomocy tylko dlatego, że organy nie są w stanie ustalić, który z nich jest właściwy. Stan faktyczny w niniejszej sprawie właściwie został ustalony – skarżąca wystąpiła do sądu o ustanowienie jej rodziną zastępczą dla małoletniego i uzyskała postanowienie powierzające jej pieczę zastępczą. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 27 grudnia 2019 r. Na koniec Sąd zaznacza, że jeżeli zdaniem organu I instancji (Burmistrz Miasta) w sprawie zaistnieje negatywny spór kompetencyjny (oba organy będą uważały się za niewłaściwe w sprawie) to spór ten będzie mógł rozstrzygnąć Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 15 §1 pkt 4 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.). Z tych to powodów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.