II OSK 862/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski Sędziowie sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz /spr./ Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 8 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Z. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 515/07 oddalającego skargę kasacyjną Z. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt IISA/Wa 210/06 w przedmiocie nierozpoznania wniosku z dnia 5 września 2006 r. o stwierdzenie nieważności orzeczeń Wojskowej Komisji Morsko-Lekarskiej Marynarki Wojennej w G. oddala skargę o wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 515/07 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej Z. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 210/06 odrzucającego skargę Z. P. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie nie rozpoznania wniosku z dnia 5 września 2006 r. o stwierdzenie nieważności orzeczeń Wojskowej Komisji Morsko-Lekarskiej Marynarki Wojennej w G. z dnia [...] Nr [...] i Nr [...] oddalił skargę kasacyjną podając w uzasadnieniu, iż skarga została słusznie odrzucona stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa", bowiem jej rozpoznanie stanowiłoby naruszenie powagi rzeczy osądzonej. Skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym postanowieniem wniósł Z. P. reprezentowany przez radcę prawnego F. P. jako podstawy wznowienia podając art. 273 ( 1 pkt 1 i ( 2 ppsa oraz art. 275 zdanie drugie, art. 277, art. 282 ( 1, ( 2 w zw. z art. 183 ( 2 pkt 1 i pkt. 5 oraz art. 270 ppsa, wywodząc w obszernym uzasadnieniu skargi o wznowienie, iż skarżący domagał się wszczęcia przez organ administracji publicznej postępowania o uchylenie kwestionowanych decyzji, natomiast jego wniosek z dnia 5 września 2006 r. został rozpoznany w postępowaniu nieważnościowym, co nie zostało dostrzeżone przez Sąd pierwszej instancji a następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu, co do którego skarżący domaga się wznowienia postępowania sądowego. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżący stawił się osobiście oświadczając, że "prostuje" pierwszą podaną w skardze o wznowienie jej podstawę w ten sposób, że w miejsce art. 273 ( 1 pkt 1 powinien być podany pkt 2. Uzupełnił też podstawy skargi o wznowienie postępowania o podstawę określoną w art. 271 pkt 2 ppsa bowiem zarówno orzeczenie Sądu pierwszej instancji jak i orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadło na posiedzeniu niejawnym co powoduje, że strona miała ograniczone możliwości działania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga o wznowienie postępowania faktycznie nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest zwykłym postępowaniem sądowym ani też postępowaniem ze skargi kasacyjnej, lecz ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia orzeczenia sądu administracyjnego wówczas, gdy postępowanie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności takie jak wystąpienie przez stronę z odpowiednim żądaniem, bowiem ustawa nie przewiduje wznowienia postępowania z urzędu, żądanie musi być oparte na ustawowej podstawie wznowienia, przy czym podane przez stronę w skardze o wznowienie podstawy muszą zaistnieć faktycznie, nie wystarczy jedynie powołanie się na przepisy określające podstawy wznowienia. W niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania zawierała wyliczenie określonych przepisów ustawy normującej postępowanie przed sądami administracyjnymi, jednakże tylko przepisy art. 273 ( 1 pkt 1 i ( 2 odnosiły się do podstaw wznowienia. Pozostałe podane rzekomo jako podstawy wznowienia przepisy jak art. 275, 277 i inne wprawdzie zostały zamieszczone w dziale VII zatytułowanym Wznowienie postępowania, jednakże np. art. 277 określa wymóg wniesienia skargi o wznowienie w terminie trzymiesięcznym, zaś pozostałe przepisy określają właściwość sądu (art. 275) i tryb postępowania wznowieniowego. Poza podaniem jako podstawy skargi o wznowienie art. 273 ( 1 pkt 1 i ( 2 strona nie wykazała, że okoliczności, które mogłyby być potraktowane jako wypełnienie tych przesłanek, faktycznie zaistniały. Przepis art. 273 ( 1 pkt 1 stanowi, że można żądać wznowienia gdy orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym. Zaistnienia okoliczności odpowiadającej hipotezie wskazanego przepisu strona jednak nie powołuje. Przepis art. 273 ( 2 stanowi, że przesłanką wznowieniową jest późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Również okoliczności odpowiadających hipotezie tego przepisu w skardze o wznowienie postępowania nie wskazano. Strona nie wykazała zatem, iż zaistniały faktyczne przesłanki, od których uzależnione jest wznowienie postępowania sądowego. Odrębnym problemem jest to, czy strona może na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skutecznie podnosić nowe podstawy wznowienia postępowania w ten sposób, iż podaje, że "prostuje" podstawę wskazaną w skardze o wznowienie postępowania lub też dodatkowo podaje podstawę, która nie była podniesiona w skardze o wznowienie postępowania. Otóż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy jednoznacznie opowiedzieć się za tym, że z uwagi na charakter nadzwyczajny wznowienia postępowania, wymogi odnoszące się do treści skargi o wznowienie postępowania, a zwłaszcza określone w art. 279 ppsa, brak możliwości wznowienia postępowania z urzędu jak też obowiązek sądu badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, zaś brak jednego z tych wymagań skutkuje odrzuceniem skargi o wznowienie - nie jest dopuszczalne modyfikowanie skargi o wznowienie poprzez dodanie nowej podstawy lub zmianę podanej w tej skardze podstawy dopiero na rozprawie przed sądem. Dotyczy to również podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 271 ppsa pomimo, iż okoliczności podane w tym artykule odpowiadają przesłankom nieważności postępowania (art. 183 ( 2 ppsa) z tej przyczyny, iż wyłącznie w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wznowienie postępowania sądowego następuje wyłącznie na żądanie strony odpowiadające wymogom określonym w ustawie i nie ma w tym postępowaniu miejsca na uwzględnienie z urzędu przez sąd jakichkolwiek okoliczności odpowiadających przesłankom wznowienia, nawet tych, o których stanowi art. 183 ( 2 ppsa. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że art. 271 pkt 2 ppsa jako podstawę wznowienia postępowania sądowego uznaje okoliczność, gdy strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania, natomiast wydanie w sprawie niniejszej postanowień przez Sąd pierwszej instancji oraz przez Naczelny Sąd Administracyjny prawa nie naruszało. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia z mocy art. 282 ( 2 ppsa.