I SA/Kr 1106/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dąbek (spr.) Sędziowie WSA Maja Chodacka WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi S.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 21 lipca 2022 r. nr 1201-IEE.711.1.51.2022.2.ET w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 21 lipca 2022 r. nr 1201-IEE.711.1.51.2022.2.ET UNP:1201-22-081014 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: Dyrektor) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nowym Targu (dalej: Naczelnik) z 19 maja 2022 r. nr 1218-SEE.711.2261.2021 o uchybieniu terminu do wniesienia przez S.Z. (dalej: Skarżący) zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor podał, że Naczelnik ukończył opis i oszacowanie wartości nieruchomości poprzez odczytanie protokołu 4 marca 2022r. Skarżący nie był obecny w czasie wykonywania w/w czynności. Protokół opisu i oszacowania nieruchomości oraz operat szacunkowy doręczono Skarżącemu 10 marca 2022 r., który pismem z 16 marca 2022 r. (nadanym w urzędzie pocztowym 21 marca 2022 r.) złożył zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości. Naczelnik postanowieniem z 19 maja 2022 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie to Skarżący pismem z 30 maja 2022 r., (nadanym w urzędzie pocztowym 01 czerwca 2022 r.) złożył zażalenie. Postanowieniem z 21 lipca 2022 r., Dyrektor stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że z potwierdzenia odbioru postanowienia Naczelnika wynika, iż postanowienie Naczelnika zostało Skarżącemu doręczone 24 maja 2022 r. Termin do złożenia zażalenia upłynął więc 31 maja 2022 r. W związku z powyższym zażalenie wniesiono z uchybieniem terminu, co powodowało konieczność orzeczenia jak w postanowieniu. Skarżący we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze na powyższe postanowienie zarzucił uchybienie przepisowi o możliwości doręczenia pisma dorosłemu domownikowi. Podniósł, że zaskarżone postanowienie zostało mu doręczone "w dniu 15.05.2022 r. przez osobę, która je odebrała - jak się okazało w dniu 24.05.2022 r. nie będąc uprawnioną do odbioru". Wskazał, że postanowienie odebrane zostało przez Z.G., zamieszkałą w C. pod numerem [...] i nie będącą domownikiem w budynku pod adresem [...]. Dodał, że Z.G. oświadczyła, iż listonosz dał jej list, ponieważ nikogo nie było w budynku pod adresem [...]. Jego zdaniem podpis na potwierdzeniu odbioru należy do Z.G., a nie do żadnej z osób zamieszkałych pod adresem [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy. Sprawa została rozpozna na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Przedmiotem rozpoznania skargi było bowiem postanowienie na które służy zażalenie. Na wstępie zaznaczenia wymaga, że stwierdzenie Skarżącego, iż postanowienie zostało mu doręczone 15 maja 2022 r., uznać należy za oczywistą omyłkę. Nie jest bowiem możliwe, aby Skarżący mógł otrzymać postanowienie przed jego wydaniem. Spornym w sprawie było, czy Skarżący uchybił terminowi do wniesienie zażalenia. W pierwszej jednak kolejności podkreślić należy, że warunkiem rozpoczęcia biegu terminu do zaskarżenia postanowienia, jest jego prawidłowe doręczenie. Zdaniem Skarżącego postanowienie od którego złożył środek zaskarżenia, nie zostało mu prawidłowo doręczone, gdyż osoba, która je odebrała i potwierdziła odbiór, nie była jego domownikiem. Do kwestii tej Dyrektor w zaskarżonym postanowieniu się nie odniósł, stwierdzając jedynie, że korespondencja zawierająca postanowienia Naczelnika została Skarżącemu doręczona, na co wskazuje znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Pomimo jednak takiego stanowiska, Dyrektor w ogóle nie przeanalizował treści dowodu doręczenia postanowienia. Tymczasem wynika z niego, że pismo nie zostało doręczone bezpośrednio Skarżącemu. Doręczyciel zaznaczył w nim, że pismo doręczono "dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, który podjął się oddania pisma adresatowi (zawiadomienie o doręczeniu pisma umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, a jeżeli nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata)." Nie zostało już jednak zaznaczone (pomimo stosownej instrukcji cod o sposobu wypełnienia zawiadomienia), jaki status miała osoba odbierająca pismo. Analizując zatem dowód doręczenia, nie sposób stwierdzić, czy jego odbiorcą był dorosły domownik, czy też sąsiad lub dozorca domu. Oznacza to, że doręczyciel nienależycie wypełnił swoje obowiązki związane z doręczeniem postanowienie od którego wniesiono zażalenie. Nie może ono zatem stanowić dowodu, że zaskarżone postanowienie zostało prawidłowo Skarżącemu doręczone w dniu wskazanym w dowodzie doręczenia. Ponieważ doręczenie zastępcze wywołuje takie same skutki, jak doręczenie zwykłe do rąk adresata, to przyjęty przez ustawodawcę tryb doręczenia zastępczego określonego w art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. – dalej: k.p.a.) wymaga bezwzględnego przestrzegania jego warunków. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, że nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 43 k.p.a. zostały spełnione. Dowodem na to jest dokument urzędowy w postaci prawidłowo wypełnionego zwrotnego potwierdzenia odbioru (por wyrok NSA z 30 lipca 2021 r., sygn. akt III FSK 3834/21 – dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w sprawie brak jest takiego dokumentu potwierdzającego skuteczność doręczenia zastępczego. Na znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki skierowanej na nazwisko Skarżącego brak jest zakreślenia przez doręczyciela, komu przesyłka została doręczona (dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu) oraz gdzie w tym konkretnym przypadku umieścił on zawiadomienie o przesyłce i czy w ogóle takie zawiadomienie zostało gdzieś umieszczone. Podkreślenia wymaga, że przepisy k.p.a. regulujące zasady doręczania pism mają charakter gwarancyjny, tj. służą ochronie strony postępowania i zabezpieczeniu jej praw. Dlatego konieczne jest ich ścisłe przestrzeganie. Ogólne zasady postępowania, takie jak chociażby zasada praworządności czy prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, nie pozwalają, aby strona postępowania ponosiła negatywne konsekwencje błędu organu. Zaznaczenia wymaga, że ustawodawca wprowadza częściowo odmienne wymogi w zakresie skuteczności doręczenia pisma dorosłemu domownikowi w porównaniu z doręczeniem sąsiadowi lub dozorcy domu. Jak wynika z art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Jeżeli zatem, jak twierdzi Skarżący, pismo doręczono sąsiadce, w potwierdzeniu odbioru powinna znaleźć się informacja o pozostawieniu stosownego zawiadomienia wraz z adnotacją o miejscu w którym zostało umieszczone. W realiach rozpatrywanej sprawy, nieprawidłowo wypełnione potwierdzenie odbioru postanowienia, nie pozwala na zaakceptowanie stanowiska Dyrektora, że postanowienie zostało skutecznie doręczone Skarżącemu 24 maja 2022 r. Za przedwczesne zatem należało uznać wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. Dyrektor powinien w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie dowodowe w oparciu o art. 7 i 77 § 1 k.p.a. na okoliczność prawidłowości doręczenia postanowienia Skarżącemu. Dowód doręczenia postanowienia Naczelnika znajdujący się w aktach sprawy, nie pozwala bowiem na przyjęcie, że Skarżącemu doręczono postanowienie w dacie na nim wskazanej. Z tych wszystkich powodów, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpatrując sprawę, Dyrektor będzie zobowiązany do ustalenia prawidłowości i skuteczności doręczenia Skarżącemu postanowienia Naczelnika z 19 maja 2022 r.