I SA/Kr 1069/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Urszula Zięba Sędziowie: WSA Bogusław Wolas (spr.) WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "R. " sp. z o.o. w K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 61a §1 k.p.a. w związku z art. 30 oraz art. 28 ust. 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300, w skrócie "u.s.u.s."), odmówił P. I. W. "R. " sp. z o.o. w K. (także: "spółka") wszczęcia postępowania dotyczącego umorzenia należności z tytułu składek w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych (pkt 1) oraz częściowo w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za pracowników w części finansowanej przez płatnika (pkt 2). 13 maja 2019 r. skarżąca spółka złożyła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] czerwca 2019 r., znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organu I instancji, ustalając, że w okresie wykonywania działalności R. sp. z o.o. nie wywiązywała się z obowiązku opłacania składek na wskazane ustawą ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia pracowników. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że jest ona prawidłowa, a rozstrzygnięcie organu odwoławczego pokrywa się z rozstrzygnięciem zawartym w pierwszej decyzji (rezultat co do zgodności z prawem, a także ze względu na kryteria celowości i słuszności rozstrzygnięcia). Organ wskazał na treść art. 30 u.s.u.s., zgodnie z którym do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisów art. 28 i art. 29. Zatem w stosunku do wskazanych składek wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia opartego na ww. przepisach. Dlatego w zakresie umorzenia należności za pracowników na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy systemie ubezpieczeń społecznych właściwym rozstrzygnięciem jest odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. W zakresie należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika ZUS odmówił wszczęcia postępowania tylko częściowo, w zakresie rozpatrywania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 24 ust 4 u.s.u.s. poprzez objęcie decyzją składek dotyczących okresu, za który nastąpiło przedawnienie ich dochodzenia; 2) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 83 ust 1 w związku z art. 32 u.s.u.s. poprzez błędne stwierdzenie wysokości nieopłaconych przez spółkę składek na ubezpieczenie społeczne na skutek nie uwzględnienia częściowych wpłat; 3) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść zapadłej decyzji poprzez zaniechanie ustalenia przez ZUS rzeczywistej sytuacji majątkowej i statutu PIW R. sp. z o.o. w latach objętych rozstrzygnięciem, co do ustalenia podstaw faktycznych zgłoszonych wniosków o umorzenie składek, co czyni ją dowolnymi i nie podlegającymi weryfikacji. W oparciu o powyższe zarzuty spółka wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że spółka nie ponosi odpowiedzialności za zaległości składkowe ZUS w niej określone. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu określają przepisy u.s.u.s., które w sposób ścisły regulują sytuacje dające możliwość ubiegania się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 28 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (ust. 1). Stosownie do art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W art. 30 u.s.u.s. ustawa zaś stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s. Z przytoczonej regulacji prawnej wynika zatem, że mogą być umarzane wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (ustawową definicję płatnika składek ustawodawca podał w art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Oznacza to, że przedsiębiorca nie może skutecznie ubiegać się o umorzenie składek ujętych na jego koncie, w części nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników, finansowanych przez samych pracowników. Podobne stanowisko zaprezentował NSA w wyroku z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1745/19 (publ. CBOSA), w którym wskazał, że przedsiębiorca nie może skutecznie ubiegać się o umorzenie składek ujętych na jego koncie, w części nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników, finansowanych przez samych pracowników. W takich sytuacjach możliwość umarzania składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami została wyłączona. Płatnikowi składek w ogóle nie przysługuje prawo domagania się ich umorzenia, gdyż to nie on, a ubezpieczony poniósł rzeczywisty ciężar finansowy tych składek. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że zasadnie organ uznał, iż w przypadku składek finansowanych przez osoby niebędące ich płatnikami ustawodawca w ogóle nie przewidział możliwości ich umorzenia. Także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy tylko i wyłącznie ubezpieczonych będących płatnikami i tylko w zakresie składek opłacanych na ich własne ubezpieczenie (Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 października 2006 r. sygn. III UK 84/06, OSNP 2007, nr 19-20, poz. 287) wyjaśnił, że art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy wyraźnie należności składkowych "ubezpieczonych", tj. ich własnych obciążeń z tego tytułu. Rozporządzenie wykonawcze z 31 lipca 2003 r. wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. już w § 1 precyzuje, że określa szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tych składek. W § 2 rozporządzenie definiuje na swój użytek pojęcie "należności z tytułu składek", jako należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami. To właśnie te należności Zakład może umorzyć, jeżeli zobowiązany wykaże, że ich opłacenie pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przy powołanym brzmieniu przepisów prawa nie ma żadnej wątpliwości, że w oparciu o te regulacje, pomimo braku całkowitej nieściągalności, mogą być umarzane tylko składki ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami. Zatem słusznie organ stwierdził, że nie ma podstawy prawnej do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego, na podstawie m.in. art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 u.s.u.s, a także na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3a. Zgodnie bowiem z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na podstawie art. 61 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 83b u.s.u.s. jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Z powyższego wynika zatem, że w przypadku stwierdzenia przez organ, iż zachodzą przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania, Zakład wydaje decyzję w tym przedmiocie. W ocenie Sądu, organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.