II AKa 335/17

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt II AKa 335/17</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- -->Dnia 13 grudnia 2017r.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący: SSA – Adam Wrzosek (spr.) </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Sędziowie: SA – Marzanna Piekarska - Drążek </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> SO (del.) – Paweł Dobosz</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Protokolant: – sekr. sąd. Sylwester Leńczuk</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przy udziale Prokuratora Anny Adamiak</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 r.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy <span class="anon-block">E. N.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę z tytułu wykonywania tymczasowego aresztowania w postępowaniu ekstradycyjnym</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->apelacji pełnomocnika wnioskodawcy </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 10 października 2016 r. sygn. akt XII Ko 64/15</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wnioskodawca <strong> <!-- --> <span class="anon-block">E. N.</span> </strong> wystąpił o zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia z tytułu stosowanego wobec niego tymczasowego aresztowania w postępowaniu ekstradycyjnym dotyczącym wydania go władzom USA.</p> <p>Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 10 października 2016 r. sygn. akt XII Ko 64/15 na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552 a;art. 552 a § 1)">art. 552a § 1 k.p.k.</a> wniosek oddalił, a kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.</p> <p>Od powyższego wyroku apelację złożyła <strong> <!-- --> <em> <!-- -->pełnomocnik </em> </strong>wnioskodawcy, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła obrazę przepisów postępowania, mającą istotny wpływ na jego treść, to jest:</p> <p>a) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552 a;art. 552 a § 1)">art. 552a § 1 k.p.k.</a> w zw. z art. 5 ust. 1 i 5 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, iż sposób umorzenia postępowania ekstradycyjnego uniemożliwia uwzględnienie żądań wnioskodawcy, co skutkowało niezasadnym oddaleniem wniosku <span class="anon-block">E. N.</span> o zasądzenie odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z tytułu wykonywania tymczasowego aresztowania ekstradycyjnego w sprawie Sądu Okręgowego w Warszawie sygn. akt VIII Kop 250/09, podczas gdy wnioskodawca spełnia wszelkie przesłanki konieczne do uwzględnienia jego roszczeń;</p> <p>b) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> i wyrażonej w nim zasady swobodnej oceny dowodów, polegającą na dowolnej ocenie zeznań wnioskodawcy <span class="anon-block">E. N.</span> oraz zeznań świadka <span class="anon-block">S. S.</span>, w zakresie ustalenia okoliczności, jakie stanowiły podstawę do stwierdzenia zasadności oraz wysokości wnioskowanego odszkodowania i zadośćuczynienia, a w szczególności potraktowanie jako niewiarogodne depozycji wskazanych osób w zakresie braku możliwości podjęcia przez wnioskodawcę działań zmierzających do przedłużenia jego pobytu w Szwajcarii;</p> <p>c) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> poprzez zaniechanie oparcia przedmiotowego orzeczenia na całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego i ujawnionego w niniejszej sprawie, w szczególności w zakresie przedłożonej przez wnioskodawcę dokumentacji dotyczącej jego stanu zdrowia psychicznego oraz utraconych możliwości zarobkowania, a także pominięcie, bądź zmarginalizowanie okoliczności, które były podnoszone przez wnioskodawcę oraz przesłuchanych świadków, istotnych przy ocenie zasadności oraz wysokości dochodzonego roszczenia.</p> <p>W konkluzji apelacji pełnomocnik wnioskodawcy wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonym zakresie i uwzględnienie żądania wnioskodawcy w całości, to jest zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz <span class="anon-block">E. N.</span> kwoty 220.000 zł tytułem odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami oraz zasądzenie kwoty 180.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt II AKa 439/16 zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.</p> <p>Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu kasacji pełnomocnika wnioskodawcy, wyrokiem z dnia 19 lipca 2017 r. sygn. akt II KK 107/17 uchylił powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym zważył, co następuje: </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Apelacja jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.</strong> </p> <p>Sąd Okręgowy uznał, że podstawą wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie z tytułu stosowanego wobec <span class="anon-block">E. N.</span> tymczasowego aresztowania w postępowaniu ekstradycyjnym są przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552 a)">art. 552a k.p.k.</a>, które obowiązywały od dnia 1 lipca 2015 r. i utraciły moc 15 kwietnia 2016 r. Sąd ten wskazał, że powyższy przepis ma zastosowanie z uwagi na treść art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym postępowania wymienione w dziale XII Kodeksu postępowania karnego, tj. także w przedmiocie odszkodowania za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, wszczęte i niezakończone do dnia w życie wspomnianej ustawy, toczą się do ich zakończenia według przepisów dotychczasowych, w niniejszej sprawie właśnie według uchylonego tą ustawą <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552 a;art. 552 a § 1)">art. 552a § 1 k.p.k.</a> </p> <p>W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552 a;art. 552 a § 1)">art. 552a § 1 k.p.k.</a> określono, że w razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia wobec niego postępowania karnego w wypadkach innych niż określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 1;art. 552 § 2;art. 552 § 3)">art. 552 § 1-3 k.p.k.</a> oskarżonemu przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wykonywania wobec niego w tym postępowaniu środków przymusu, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (dział 6)">dziale VI Kodeksu postępowania karnego</a>. Jak podniósł Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku kasacyjnego zapadłego w niniejszej sprawie, Sąd Okręgowy przyjął, że chociaż z formalnego punktu widzenia nie zapadła decyzja o umorzeniu postępowania merytorycznego bądź ekstradycyjnego, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552 a;art. 552 a § 1)">art. 552a § 1 k.p.k.</a>, to nie ma przeszkody do uznania, iż postępowanie ekstradycyjne wobec wnioskodawcy faktycznie zostało umorzone. W istocie bowiem właściwy sąd uchylając areszt ekstradycyjny zdecydował, iż postępowanie w tym przedmiocie nie będzie się już toczyło, z uwagi na cofnięcie wniosku o ekstradycję, skutkujące zaistnieniem negatywnej przesłanki procesowej. Jednakże zdaniem Sądu Okręgowego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552 a)">art. 552a k.p.k.</a> dotyczy umorzenia postępowania jedynie w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 § 1;art. 17 § 1 pkt. 1;art. 17 § 1 pkt. 2;art. 17 § 1 pkt. 3;art. 17 § 1 pkt. 4)">art. 17 § 1 pkt 1 – 4 k.p.k.</a> bowiem inne przesłanki umorzenia nie pozwalają na stwierdzenie, że w danym wypadku doszło do niesłusznego oskarżenia lub niesłusznego postawienia zarzutu. Dlatego też Sąd <em> <!-- -->meriti</em> stanął na stanowisku, że skoro zaistniała przesłanka formalna umorzenia postępowania ekstradycyjnego (cofnięcie wniosku o ekstradycję), a nie przesłanka materialna, tj. umorzenia postępowania ekstradycyjnego z uwagi na niesłuszne postawienie zarzutów, to roszczenia wnioskodawcy, niezależnie od tego, czy są one słuszne, nie mogły być uwzględnione.</p> <p>Sąd Najwyższy rozpoznając kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego utrzymującego w mocy rozstrzygnięcie Sądu <em> <!-- -->meriti</em> nie podzielił powyższej interpretacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552 a)">art. 552a k.p.k.</a> </p> <p>W świetle wyroku kasacyjnego należało zatem merytorycznie orzec o zakresie i wysokości żądań zgłoszonych w przedmiocie zadośćuczynienia i rozstrzygnąć, czy wnioskodawcy winno być przyznane odszkodowanie i ewentualnie ustalić jego wysokość. Nie ulega przy tym wątpliwości, że od zakończenia odbycia zastępczej kary pozbawienia wolności orzeczonej w sprawie Sądu Okręgowego w Warszawie sygn. akt VIII K 224/11, co nastąpiło w dniu 17 sierpnia 2014 r., wnioskodawca był pozbawiony wolności jedynie na podstawie tymczasowego aresztowania w postępowaniu ekstradycyjnym i tenże środek został uchylony dopiero w dniu 25 sierpnia 2014 r. Należy też ustalić, czy stosowanie wobec wnioskodawcy tymczasowego aresztowania ekstradycyjnego w czasie odbywania kary orzeczonej przez sąd polski (w okresie wskazanym we wniosku) wiązało się z dodatkowymi uciążliwościami, które winny skutkować przyznaniem stosownego zadośćuczynienia. Następnie należy ustalić, czy wnioskodawca w wyniku stosowania tymczasowego aresztowania w postępowaniu ekstradycyjnym poniósł szkodę i w jakiej wysokości. Powyższe ustalenia winny być poczynione w postępowaniu przed Sądem I instancji albowiem strony, które nie będą akceptowały zapadłego w tym zakresie orzeczenia muszą mieć prawo do jego weryfikacji w ramach kontroli instancyjnej. Tej możliwości strony byłyby pozbawione w przypadku wydania rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym.</p> <p>Dlatego też zaskarżony wyrok nie mógł się ostać, a sprawa podlega przekazaniu Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p>Sąd Okręgowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien pamiętać, że Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku kasacyjnego podniósł, że wobec uchylenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552 a)">art. 552a k.p.k.</a>, merytoryczną podstawą rozstrzygnięcia winien być przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> w brzemieniu ustalonym przez ustawę z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">ustawy Kodeks postępowania karnego</a> oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2016.437).</p> <p> <strong> <!-- -->Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.</strong> </p> </div>