II SA/Gd 434/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi B. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji zezwalającej na odzysk odpadów 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej B. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE B. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 marca 2020 r. o numerach: [..]-[..]. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 19 czerwca 2020 r. skargi zawarte w powyższym piśmie skarżącej zostały rozdzielone przez odrębne zarejestrowanie każdej z 5 skarg na wyżej wskazane postanowienia. Sprawa ze skargi na postanowienie z dnia 6 marca 20200 r., nr [...], którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Gd 434/20. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 września 2019 r., nr [..], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 sierpnia 2018 r., nr [..], o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 grudnia 2005 r., nr [..], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia 11 lutego 2005 r., nr [..], udzielającej A. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów. Postanowienie to zostało doręczone B. J. w dniu 29 stycznia 2020 r. Skarżąca w dniu 6 lutego 2020 r. nadała w placówce pocztowej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 6 marca 2020 r., nr [..], stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kolegium stwierdziło, że termin 7-dniowy na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał w dniu 5 lutego 2020 r. Ponieważ wniosek został nadany listem poleconym za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 6 lutego 2020 r., co wynika z adnotacji znajdującej się na kopercie, to uznać należało, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia wniosku. W skardze B. J. wniosła o stwierdzenie nieważności powyższego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając Kolegium, jego Przewodniczącemu i osobom orzekającym w sprawie bazy w K., ochronę bezprawia lokalnej władzy gminy K. i Starosty S., czego efektem było powstanie niezgodnie z przepisami wytwórni asfaltu i składowiska odpadów w K. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 21 lipca 2020 r. wniosła o przeprowadzenie dowodu z wymienionych w nim pism i wyroków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu z przyczyn, które Sąd zobowiązany był uwzględnić z urzędu, choć nie były wskazane w skardze. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m. in. w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w I instancji decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji. Podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W myśl art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Z kolei stosownie do § 3 tego przepisu, od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Jak stanowi art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Jak wynika z przytoczonego powyżej art. 127 § 3 k.p.a., termin ten będzie miał również zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Termin do wniesienia odwołania jest terminem dla dokonania czynności przez stronę, bezwzględnie oznaczonym, ustawowym i zawitym, co oznacza, że wniesienie odwołania po terminie jest bezskuteczne. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2019 r., nr [..], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, doręczono skarżącej w dniu 29 stycznia 2020 r., co potwierdza zalegające w aktach administracyjnych potwierdzenie odbioru podpisane osobiście przez skarżącą, czego organ nie kwestionował. W decyzji tej pouczono skarżącą o przysługującym jej prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Zgodnie z prawidłowym pouczeniem 14-dniowy termin do złożenia przedmiotowego wniosku upływał skarżącej w dniu 12 lutego 2020 r. Natomiast skarżąca nadała wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w placówce pocztowej w dniu 6 lutego 2020 r., a więc w ustawowym terminie. W konsekwencji, stanowiska Kolegium zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że 7-dniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął skarżącej bezskutecznie w dniu 5 lutego 2020 r., albowiem z uchybieniem tego terminu dopiero w dniu 6 lutego 2020 r. nadała ona wskazany wniosek na adres organu, nie można było zaakceptować jako niezgodnego z prawem. Weryfikacji terminowości wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium dokonało wadliwie przy zastosowaniu 7-dniowego terminu, który nie wynika z art. 129 § 2 w zw. z art. 127 § 3 in fine k.p.a., co doprowadziło do naruszenia art. 134 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uwzględniając skargę na postanowienie sąd uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dostrzeżone przez Sąd z urzędu naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem spowodowały odstąpienie Kolegium od ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy skarżącej w administracyjnym toku instancji, do którego ma ona uprawnienie zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania gwarantowaną konstytucyjnie. Naruszono tym samym publicznoprawne prawo obywatela do odwołania się od każdej nieostatecznej decyzji administracyjnej. Strona ma w odniesieniu do odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) ten sam interes prawny, na którym oparta była sama możliwość wydania decyzji. Czynność uruchamiająca tok instancji, dokonana formalnie prawidłowo oraz w ustawowym terminie, jest wnioskiem o działanie merytoryczne – wnioskiem o załatwienie danej sprawy administracyjnej, czyli o ponowne zastosowanie normy materialnego prawa administracyjnego. Składający odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie musi formułować konkretnych zarzutów wobec decyzji ani selekcjonować jej elementów treściowych, wystarczy, jeśli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji (art. 128 k.p.a.). Jeśli odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) wniesione zostanie do organu I instancji w ustawowym terminie, a organ ten nie skorzysta z uprawnień określonych w art. 132 k.p.a., to automatycznie uruchamia administracyjny tok instancji i obliguje organ odwoławczy do merytorycznego rozpoznania sprawy po raz drugi, czemu w niniejszej sprawie uchybiono, bezpodstawnie zarzucając skarżącej uchybienie terminu do wniesienia wniosku. Tym samym pozbawiono skarżącą szansy na rzetelne merytoryczne rozpoznanie sprawy raz drugi zgodnie z zasadą dwuinstancyjności. Ze względu na czysto procesowy charakter zaskarżonego postanowienia, wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. uniemożliwiającego wszczęcie postępowania odwoławczego przed organem drugiej instancji lub – w przypadku samorządowych kolegiów odwoławczych – ponownego postępowania przed tym organem, przedmiotem sądowej kontroli legalności w niniejszej sprawie nie mogła być ocena merytoryczna rozstrzygnięcia Kolegium z dnia 20 września 2019 r., lecz jedynie ocena przesłanek zastosowania art. 134 k.p.a. do wydania zaskarżonego postanowienia. Ocena legalności tego postanowienia nie wymagała przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącą w piśmie procesowym z dnia 21 lipca 2020 r. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Skutkiem tego, zaktualizuje się potrzeba rozpoznania wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania ograniczających się do wpisu sądowego od skargi. Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a.