I FZ 411/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. C. S.A. z siedzibą w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 67/06 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej L. C. S.A. z siedzibą w C. wniesionej od wyroku tegoż Sądu z 27 kwietnia 2007 r. w sprawie ze skargi L. C. S.A. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 3 grudnia 2003 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. 1 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 11 kwietnia 2007 roku, sygn. akt I SA/Gl 67/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej L. C. S.A. wniesionej od wyroku tego Sądu z 27 kwietnia 2006 roku w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 3 grudnia 2003 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że po złożeniu przez spółkę skargi kasacyjnej WSA wezwał ją do uiszczenia wpisu w kwocie 3091 zł. W wyznaczonym terminie wpis nie został uiszczony, dlatego też postanowieniem z 27 listopada 2006 r. Sąd ten odrzucił skargę kasacyjną. 18 grudnia 2006 r. skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie, w którym zawarła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej oraz wpis ten uiściła. Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, iż nie uiściła należnego w sprawie wpisu wcześniej, gdyż miała podstawy, by przyjąć, że Sąd rozpoznając jej wniosek o zwrot nienależnie uiszczonego wpisu od skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 68/06 zaliczy z urzędu nadpłaconą kwotę na poczet należnego wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Postanowieniem z 22 marca 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił w/w zażalenie. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w niedotrzymaniu terminu, jak tego wymaga przepis art. 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Brak było bowiem podstaw do przyjęcia, że Sąd dokona zaliczenia nadpłaconego w innej sprawie wpisu od skargi na poczet wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Ponadto termin do uiszczenia wpisu w niniejszej sprawie upływał 13 października 2006 r., a postanowienie o zwrocie wpisu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 68/06 wydane zostało dopiero 16 października 2006 r. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. bez przesyłania akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości przez Naczelny Sąd Administracyjny i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu spółka zarzuciła naruszenie: 1) art. 86 § 1 p.p.s.a. przez błędne uznanie, że strona z własnej winy nie dokonała czynności polegającej na nieuiszczeniu wpisu od skargi kasacyjnej w terminie; 2) art. 87 § 2 p.p.s.a. przez błędne uznanie, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu; 3) art. 7 p.p.s.a. przez niepodjęcie przez Sąd czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy, tj. nierozpatrzenie żadnego z wniosków, zawartych w piśmie z 18 grudnia 2006 r., przed przedstawieniem – wraz z zawartym w nim zażaleniem – akt sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu; 4) art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadniając swoje zażalenie skarżąca wskazała, że nie uiściła w terminie wpisu od skargi kasacyjnej, bowiem miała podstawy by przyjąć, że Sąd rozpoznając wniosek o zwrot nienależnie uiszczonego wpisu zaliczy z urzędu kwotę zwracanego wpisu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 68/06 na poczet należnego wpisu od skargi kasacyjnej. Sąd natomiast z urzędu dokonał zaliczenia nadpłaconego wpisu od skargi wyłącznie na poczet należnego wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 68/06. W niniejszej sprawie spółka została wezwana do uiszczenia wpisu w sytuacji, gdy ten sam Sąd rozpoznawał jej wniosek o zwrot nienależnie uiszczonego wpisu w innej sprawie, a wniosek ten – co wynika z uzasadnienia postanowienia Sądu z 16 października 2006 r. – był oczywiście uzasadniony. Postanowieniem tym Sąd zaliczył kwotę 4212 zł na poczet należnego wpisu od skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 68/06. Spółka nadpłaciła wpis w kwocie 57919,70 zł, a kwota ta nie została do dnia wniesienia zażalenia zwrócona skarżącej. Zdaniem skarżącej w postępowaniu Sądu brak było konsekwencji, ponieważ Sąd powinien w takiej sytuacji najpierw wydać postanowienie w przedmiocie zwrotu nienależnie uiszczonego wpisu, a następnie zaliczyć kwotę nienależnie pobraną na poczet wpisów od skarg kasacyjnych we wszystkich sprawach, w których spółka złożyła takie skargi. Zdaniem skarżącej nie ma innych wymogów do wniesienia wpisu niż te zawarte w art. 219 § 1 i § 2 p.p.s.a., a przepisy te nie wykluczają możliwości wniesienia wpisu przed wniesieniem skargi do sądu. Zdaniem skarżącej, skoro na rachunku Sądu widnieje nadpłata w wysokości wielokrotnie przewyższającej kwotę wpisu od skargi kasacyjnej w tej sprawie, to jest to okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w niedokonaniu czynności polegającej na uiszczeniu wpisu. Zdaniem spółki zaskarżone postanowienie narusza również art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który zapewnia każdemu prawo m.in. do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, bowiem trudno uznać za sprawiedliwe rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu w sytuacji, w której jak dotychczas Sąd nie zwrócił uiszczonego wpisu w kwocie kilkanaście razy większej od wymaganej kwoty wpisu w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej odparł zawarte w nim zarzuty i wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zatem pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej (por. wyr. NSA z 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, Mon. Praw. 2003, nr 8, s. 340). Jedynie, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy (post. NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Zgodnie z art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie, natomiast według § 2 opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. Końcówki opłat zaokrągla się wzwyż do pełnych złotych. Skarżąca nie ma racji twierdząc, iż są to jedyne warunki, jakim powinna podlegać opłata sądowa. Zgodnie bowiem z § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 45, poz. 322) przy uiszczaniu wpisu (gotówką do kasy sądu lub na rachunek bankowy sądu) należy podać tytuł wpłaty, rodzaj pisma, od którego wpis jest uiszczany, oraz sygnaturę akt sądowych. Tak oznaczony wpis w niniejszej sprawie nie został uiszczony w wymaganym terminie. Zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu, brak było bowiem podstaw prawnych do przyjęcia, że Sąd dokona zaliczenia nadpłaconego w innej sprawie wpisu od skargi na poczet wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Oparcia się strony na własnym, mylnym przekonaniu (opartym na analogii), iż wpis nadpłacony w innej sprawie zostanie zaliczony na poczet należnego wpisu w tej sprawie nie można uznać za uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wpisu. Tym bardziej, że jak słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji termin do uiszczenia wpisu w niniejszej sprawie upływał 13 października 2006 r., a postanowienie o zwrocie wpisu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 68/06 wydane zostało dopiero 16 października 2006 r. Wbrew zarzutom zawartym w zażaleniu Sąd nie naruszył przepisu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, iż każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (tzw. zasada prawa do sądu). Prawo to bowiem nie ma charakteru absolutnego, a jednym z ograniczeń w niniejszej sprawie jest uiszczenie zgodnego z prawem wpisu sądowego. Brak zwrotu wpisu uiszczonego w innej sprawie nie ma przy tym wpływu na realizację tej konstytucyjnej zasady w niniejszej sprawie. Odnosząc się do zarzutu złamania postulatu szybkości postępowania z art. 7 p.p.s.a. należy zauważyć, że kwestia ta nie dotyczy przedmiotu i postępowania w sprawie zaskarżonego postanowienia, a zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną, nie ma zatem podstaw do oceny tego zarzutu w niniejszym orzeczeniu. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, zatem na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. ----------------------- 4