VI Ka 477/17

<p>Sygn. akt VI Ka 477/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 20 grudnia 2017 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:</p> <p>Przewodniczący SSO Andrzej Tekieli</p> <p>Protokolant Małgorzata Pindral</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2017 r.</p> <p>sprawy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. M.</span> </strong> <span class="anon-block">ur. (...)</span> w <span class="anon-block">C.</span> </p> <p>s. <span class="anon-block">M.</span>, <span class="anon-block">F. z domu K.</span> </p> <p>oskarżonego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 212;art. 212 § 1)">art. 212 § 1 kk</a> </p> <p>z powodu apelacji wniesionej przez oskarżyciela prywatnego</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze</p> <p>z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt II K 160/17</p> <p>uchyla zaskarżony wyrok wobec oskarżonego <span class="anon-block">A. M.</span> w całości i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania.</p> <p>Sygn. akt VI Ka 477/17</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">A. M.</span> został oskarżony o to, że:</p> <p>1.  w piśmie z 22 lutego 2016 roku, złożonym w Biurze Rady Gminy <span class="anon-block">M.</span> 24 lutego 2016 roku, zniesławił i poniżył <span class="anon-block">B. K.</span> wskazując, że ma negatywny wpływ na pracę całej Rady Gminy, przypisuje sobie cechy eksperta, ingeruje w postępowania administracyjne prowadzone przez Wójta Gminy, nie dopuszcza pracowników Urzędu Gminy do wykonywania służbowych czynności tj. przeprowadzenia kontroli, zachowuje się niewłaściwie i nie zna podstawowych praw obywateli, podjął nieudaną próbę wzięcia udziału w sprawie prowadzonej przez pracowników Gminy 19 lutego 2016 roku, swoim zachowaniem szkodzi całej Gminie, nadużywa swojej funkcji do promowania swojej osoby, jego działania i wypowiedzi ośmieszają Gminę i całą Radę, nie jest osobą zaufania publicznego,</p> <p> <strong> <!-- -->tj. o czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 212;art. 212 § 1)">art. 212 § 1 k.k.</a> </strong> </p> <p>2.  w piśmie z 24 lutego 2016 roku złożonym 25 lutego 2016 roku do Biura Rady Gminy dokonał ponownie takich samych czynów,</p> <p> <strong> <!-- -->tj. o czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 212;art. 212 § 1)">art. 212 § 1 k.k</a> </strong> </p> <p>Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze wyrokiem z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie II K 160/17:</p> <p>I.  ustalił, iż oskarżony <span class="anon-block">A. M.</span> w piśmie z 22 lutego 2016 roku, kierowanym przez niego i innych radnych Gminy <span class="anon-block">M.</span> do Rady Gminy i złożonym w biurze Rady 24 lutego 2016 roku, pomówił <span class="anon-block">B. K.</span> o to, że ten nie dopuścił pracowników Urzędu Gminy do przeprowadzenia kontroli podatkowej w nieruchomości przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>, co mogło narazić go na utratę zaufania potrzebnego do zajmowania stanowiska Wiceprzewodniczącego Rady Gminy, co wypełniało znamiona z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 212;art. 212 § 1)">art. 212 § 1 k.k.</a> i, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 § 1;art. 17 § 1 pkt. 3)">art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.</a>, umorzył postępowanie;</p> <p>II.  ustalił, iż oskarżony <span class="anon-block">A. M.</span> w piśmie z 24 lutego 2016 roku, kierowanym przez niego i innych radnych Gminy <span class="anon-block">M.</span> do Rady Gminy i złożonym w biurze Rady 25 lutego 2016 roku, pomówił <span class="anon-block">B. K.</span> o to, że ten nie dopuścił pracowników Urzędu Gminy do przeprowadzenia kontroli podatkowej w nieruchomości przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>, co mogło narazić go na utratę zaufania potrzebnego do zajmowania stanowiska Wiceprzewodniczącego Rady Gminy, co wypełniało znamiona z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 212;art. 212 § 1)">art. 212 § 1 k.k.</a> i, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 § 1;art. 17 § 1 pkt. 3)">art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.</a>, umorzył postępowanie;</p> <p>III.  na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 628;art. 628 pkt. 1)">art. 628 pkt 1 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 629)">art. 629 k.p.k.</a>, zasądził od oskarżonego na rzecz <span class="anon-block">B. K.</span> kwotę 75,19 złotych.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku na niekorzyść oskarżonego wywiódł oskarżyciel prywatny <span class="anon-block">B. K.</span>. Z treści wywiedzionej apelacji wnioskować należy, że Sąd I instancji dokonał błędnych ustaleń faktycznych w zakresie stopnia społecznej szkodliwości czynów przypisanych oskarżonemu, co w konsekwencji niesłusznie doprowadziło do umorzenia postępowania karnego wobec <span class="anon-block">A. M.</span> z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość czynów. Oskarżyciel podniósł nadto, że Sąd I instancji nie przypisał, a w konsekwencji też nie skazał oskarżonego na podstawie pozostałych czynów zarzuconych mu w prywatnym akcie oskarżenia.</p> <p>Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja wywiedziona przez oskarżyciela prywatnego skutkowała uchyleniem zaskarżonego wyroku w całości i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.</p> <p>Oskarżyciel prywatny kwestionował rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w zakresie umorzenia postępowania z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość czynów oraz podnosił „brak przypisania oskarżonemu pozostałych czynów zarzuconych w prywatnym akcie oskarżenia”.</p> <p>Zarzut oskarżyciela prywatnego dotyczący przypisania oskarżonemu pozostałych czynów zarzuconych w prywatnym akcie oskarżenia nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd Odwoławczy podziela wyrażony w zaskarżonym orzeczeniu pogląd, iż stwierdzenia odnoszące się do <span class="anon-block">B. K.</span>, wskazane w akcie oskarżenia, wynikające z pism, które podpisał oskarżony, należy podzielić na oceny i relacje, co do faktów. Jedynie relacje co do faktów mogą stanowić pomówienie, bowiem dają się zweryfikować co do prawdziwości. Oceny natomiast są wyrazem indywidualnych poglądów autorów pism, nie stanowią informacji o właściwościach lub postępowaniu pokrzywdzonego, a tylko je wartościują. Na tej podstawie słusznie Sąd I instancji przyjął, że charakter ocen (choć o negatywnym wydźwięku) mają stwierdzenia zawarte w prywatnym akcie oskarżenia, iż <span class="anon-block">B. K.</span> ma „negatywny wpływ na pracę całej Rady, przypisuje sobie cechy eksperta…” itd. (k. 39v, s.2 pisemnego uzasadnienia).</p> <p>Charakter informacji miały natomiast sformułowania pism, iż pokrzywdzony ingeruje w postępowania administracyjne prowadzone przez Wójta, nie dopuścił pracowników Urzędu Gminy do wykonania czynności służbowej – przeprowadzenia kontroli oraz, że 19 lutego 2016 roku podjął nieudaną próbę wzięcia udziału w sprawie prowadzonej przez pracowników Urzędu. Sąd Odwoławczy w całości akceptuje rozważania Sądu I instancji, że informacja zawarta w pismach dotycząca ingerencji oskarżyciela prywatnego w postępowania administracyjne prowadzone przez Wójta, jak również ta odnosząca się do podjęcia przez niego nieudanej próby wzięcia udziału w sprawie prowadzonej przez pracowników <span class="anon-block"> (...)</span> nie była pomówieniem w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 212)">art. 212 k.k.</a> (k. 39v, s.2 pisemnego uzasadnienia). Informacje te w żaden sposób nie poniżały oskarżyciela prywatnego, nie narażały go także na utratę zaufania potrzebnego w szczególności do wykonywania obowiązków wiceprzewodniczącego Rady Gminy.</p> <p>Sąd Okręgowy, podobnie jak Sąd Rejonowy, nie ma natomiast wątpliwości, że oskarżony wyczerpał znamiona pomówienia twierdząc iż pokrzywdzony nie dopuścił pracowników Urzędu Gminy do wykonywania czynności służbowej – przeprowadzenia kontroli. Bez wątpienia zostały też zrealizowane znamiona strony przedmiotowej i podmiotowej wskazane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 212;art. 212 § 1)">art. 212 § 1 k.k.</a> Pomówienie zostało dokonane umyślnie, jak trafnie oceniono w zaskarżonym orzeczeniu. Oskarżony chciał zniechęcić pozostałych radnych i zdyskredytować w ich oczach pokrzywdzonego opierając się na nieprawdziwych informacjach. To, że informacje te były nieprawdziwe prawidłowo i przekonująco wykazywał Sąd I instancji (str. 2 - 3 uzasadnienia, k. 39v-40 akt). Podkreślić należy, że oskarżony nie zaskarżył wyroku Sądu I instancji (ani jego uzasadnienia), zgodził się więc z powyższymi tezami.</p> <p>Godzi się jednak zauważyć, że o ile słusznie Sąd I instancji uznał, że oskarżony swoim zachowaniem wypełnił znamiona występku, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 212;art. 212 § 1)">art. 212 § 1 k.k.</a>, o tyle niedostatecznie uwzględnił kryteria warunkujące stopień społecznej szkodliwości przypisanych mu czynów.</p> <p>O znikomości społecznej szkodliwości czynu zabronionego może przesądzić jedynie kompleksowa ocena zarówno przedmiotowych, jak i podmiotowych przesłanek wartościowania takiego czynu, które łącznie - a nie każda z nich z osobna - wykazywać muszą subminimalny ładunek tej szkodliwości <em> <!-- -->(por. wyrok SN z dnia 3 lutego 1997 r., II KKN 135/96, Orz. Prok. i Pr. 1997, Nr 6, poz. 2)</em>. Sąd Najwyższy w innym wyroku z dnia 3 lutego 1997 r., II KKN 135/96, stwierdził, również iż o znikomości społecznego niebezpieczeństwa czynu można mówić wtedy, gdy rodzaj dobra, w które godzi przestępstwo, charakter i rozmiar szkody wyrządzonej czynem, a także sposób działania sprawcy są na tyle nikłe, że w tym przypadku nie można mówić o przestępczości czynu. Nadto dla oceny stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu nie są obojętne elementy o charakterze podmiotowym, takie jak rodzaj i stopień zawinienia, motyw działania, względnie pobudki, które legły u podstaw zachowania się sprawcy. Godzi się przede wszystkim zauważyć, że wszystkie kwantyfikatory stopnia społecznej szkodliwości czynu wymienione zostały w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 115;art. 115 § 2)">art. 115 § 2 kk</a>.</p> <p>Trafny okazał się zarzut apelacji oskarżyciela prywatnego, który dotyczył poczynionych przez Sąd I instancji ustaleń w zakresie stopnia społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu. Jak zauważył nadto Sąd Okręgowy, Sąd orzekający w I instancji nie dokonał prawidłowo oceny elementu wpływającego na stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu, a to rozmiaru grożącej szkody - ograniczając się do stwierdzenia, że osoby, które zapoznały się z zarzutem nie były podatne na działanie pomówienia, znały jego instrumentalny charakter, a więc narażenie pokrzywdzonego na utratę zaufania było bardzo nieznaczne. Z powyższą konstatacją Sądu Rejonowego nie sposób się jednak zgodzić.</p> <p>Stwierdzić przede wszystkim należy, że Sąd Rejonowy bezkrytycznie przyjął, że pomówienie nie dotyczyło sfery prywatnych interesów pokrzywdzonego, a odnosiło się do jego działalności publicznej, co w konsekwencji mieści się w kryteriach daleko idącej krytyki, dopuszczalnej w stosunku do osób niezaangażowanych w działalność organów władzy. Tymczasem oskarżyciel prywatny w treści środka odwoławczego słusznie podnosi, iż wskutek sformułowań zawartych w złożonych wnioskach z dnia 22 lutego 2016 roku i z dnia 24 lutego 2016 roku podniósł szczególnie konsekwencje, skoro pismo zostało odczytane na sesji Rady Gminy, a skutkowało to w szczególności utratą przez niego stanowiska wiceprzewodniczącego Rady Gminy, a także zmniejszeniem jego dochodów, co już dotyczy jego sfery prywatnej. Nie można również stracić z pola widzenia, że motywacją sprawcy niewątpliwie było odwołanie oskarżyciela prywatnego, z funkcji wiceprzewodniczącego Rady Gminy. Skoro Sąd I instancji uznał, iż oskarżony swoim zachowaniem wypełnił znamiona występków z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 212;art. 212 § 1)">art. 212 § 1 k.k.</a>, to powinien również wziąć pod uwagę, że ta nieprawdziwa informacja w złożonych pismach, tak w zakresie działalności publicznej, jak i życia zawodowego oskarżyciela prywatnego wywołała konsekwencje w postaci narażenia go na utratę zaufania w sferze wykonywanego zawodu – inspektora nadzoru budowlanego oraz w konsekwencji skutkowała odwołaniem go z funkcji wiceprzewodniczącego Rady Gminy.</p> <p>Sąd Odwoławczy zaznacza, iż zachowania oskarżonego mające miejsce w prawdzie po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji, podniesione przez oskarżyciela prywatnego w piśmie z dnia 07 grudnia 2017 r. zatytułowanym „uzupełnienie apelacji” oraz w piśmie z dnia 17 grudnia 2017 r. (k. 72-75), niezależnie od tego, że stanowią podstawę do zainicjowania odrębnego postępowania powinny być oceniane w niniejszej sprawie w kontekście motywacji oskarżonego stanowiącej wszak jeden z kwantyfikatorów społecznej szkodliwości czynu.</p> <p>Należy podkreślić, że o ile Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że oskarżony swoim zachowaniem wypełnił znamiona występku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 212;art. 212 § 1)">art. 212 § 1 k.k.</a>, o tyle brak ustalenia wszystkich występujących w niniejszej sprawie elementów przedmiotowych i podmiotowych określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 115;art. 115 § 2)">art. 115 § 2 k.k.</a> w kontekście ustawowych znamion czynów z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 212;art. 212 § 1)">art. 212 § 1 k.k.</a>, uniemożliwia dokonanie w postępowaniu odwoławczym merytorycznej kontroli słuszności zaskarżonego orzeczenia we wskazanym zakresie, tym bardziej że Sąd I instancji umorzył postępowanie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 § 1;art. 17 § 1 pkt. 3)">art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.</a> Obowiązująca reguła na peius (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 454;art. 454 § 1)">art. 454 § 1 kpk</a>) warunkowała potrzebę uchylenia zaskarżonego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.</p> <p>Z powyższych względów zaskarżony wyrok uchylono, a sprawę przekazano Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a>). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy winien kierując się wskazaniami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 442;art. 442 § 2)">art. 442 § 2 k.p.k.</a> przeprowadzić postępowanie w niezbędnym zakresie, mając przy tym pełną swobodę procedowania a następnie rozważyć ocenę stopnia społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonemu czynów, biorąc pod uwagę m.in. rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, motywację sprawcy oraz postać zamiaru.</p> </div>