III SA/Gd 438/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U.L. i J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 24 lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. UZASADNIENIE U. L. i J. L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 24 lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2020 r. wezwano skarżących do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie numerów PESEL. Odrębnym zarządzeniem z tej samej daty zobowiązano skarżących do uiszczenia (solidarnie) wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. W wydanych zarządzeniach określono termin na ich wykonanie wynoszący siedem dni oraz rygor odrzucenia skargi. Powyższe wezwania skierowano na adres podany w skardze i doręczono skarżącym (każdemu z osobna) w dniu 18 maja 2020 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 35-36 akt sądowych). W przewidzianym terminie skarżący nie uzupełnili braków formalnych skargi. Wymagany wpis od skargi został z kolei uiszczony w przewidzianym, siedmiodniowym terminie (potwierdzenie wpłaty - k. 33 akt sądowych). Postanowieniem z 6 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę U. L. i J. L. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Sąd wskazał, iż pomimo prawidłowego doręczenia skarżącym wezwań do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL, wezwania te pozostało bez odpowiedzi. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącym (każdemu z osobna) w dniu 24 sierpnia 2020 r. (potwierdzenie odbioru - k. 47-48 akt sądowych). W piśmie z dnia 24 sierpnia 2020 r. zatytułowanym "Prośba do sądu administracyjnego w Gdańsku" U. L. i J. L. wnieśli o "przywrócenie sprawy". W treści tego pisma, podając nr PESEL, wskazali że wezwanie, które otrzymali z sądu w dniu 19 sierpnia 2020 r. nie było dla nich w pełni zrozumiałe. Nie wiedzieli, że trzeba podać "pesele". Dodali, że w tym czasie U. L. przebywała w szpitalu (w załączeniu dołączono kserokopię wypisu ze szpitala), a po powrocie ze szpitala "bardzo źle się czuła". Nadmienili, że są w podeszłym wieku, nie mają do czynienia z sądami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku potraktował powyższe pismo, jako zażalenie na postanowienie z dnia 6 sierpnia 2020 r., w związku z czym przekazał je wraz z aktami sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt II OZ 911/20, umorzył postępowanie zażaleniowe. W uzasadnieniu tego postanowienia NSA wskazał, że przedmiotowe pismo, mając na uwadze jego treść, sąd pierwszej instancji winien potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; zwanej dalej jako: "p.p.s.a.") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z przytoczonego przepisu wynika, że sąd postanawia o przywróceniu terminu, jeżeli strona wykaże, że w okresie, w którym powinna dokonać czynności w postępowaniu sądowym, nie dokonała jej bez swojej winy. Przesłanki merytoryczne oraz formalne przywrócenia terminu, wynikające z art. 86 oraz z art. 87 p.p.s.a. to: - uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy (art. 86 p.p.s.a.); - złożenie wniosku o przywrócenie terminu; - dochowanie terminu do wniesienia takiego wniosku (7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi) oraz - dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin (art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a.). Podkreślić należy, iż brak winy w uchybieniu terminowi można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W razie, gdy ustalone przez sąd okoliczności uchybienia terminu świadczą o zachowaniu się strony noszącym znamiona winy – w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, sąd nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (zob. w tej materii postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II GZ 752/13; z dnia 18 września 2013 r., sygn. akt II OZ 762/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Negatywnej przesłanki zawinienia, która wyłącza możliwość przywrócenia terminu, należy upatrywać w zaniechaniu przez wnioskodawcę tych wszystkich czynności, które przy dołożeniu przez niego należytej staranności zapobiegłyby konsekwencjom jakie ustawodawca wiąże z upływem terminów do dokonania określonych czynności procesowych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy nie sposób uznać, aby skarżący uprawdopodobnili brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Bezsprzecznym jest, że skarżący otrzymali w korespondencji z sądu, która została odebrana w dniu 18 maja 2020 r., cztery dokumenty: odpis odpowiedzi na skargę, pouczenia, wezwanie do uiszczenia (solidarnie) wpisu od skargi oraz wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie nr PESEL. Skoro skarżący byli w stanie zrozumieć i wykonać wezwanie Sądu w zakresie uiszczenia wpisu od skargi, to nie ma żadnych racjonalnych przesłanek, aby uznać, że wykonanie drugiego wezwanie o podanie nr PESEL miałoby spowodować dla skarżących znaczne trudności lub też nie było dla nich zrozumiałe. Obydwa wezwania jasno i precyzyjnie wskazywały, co jest ich przedmiotem oraz, jakie są skutki prawne ich niewykonania. Zarządzenia te nie zawierały żadnych sformułowań, których interpretacja nasuwałaby jakiekolwiek wątpliwości, co do ich znaczenia. Podkreślić należy, że nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu do dokonania czynności niedostateczne zapoznanie się lub brak zapoznania się z treścią wezwania sądu. Należy zatem przyjąć, że uchybienie terminu do podania nr PESEL było wynikiem niedopatrzenia, czy też zaniedbania skarżących, co skutkowało niewykonaniem wezwań o uzupełnienie braków formalnych skargi w terminie. Na marginesie można zauważyć, że w treści wezwań wskazany został numer telefonu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, pod którym można dowiedzieć się o stanie sprawy, jak również wyjaśnić ewentualne wątpliwości, co do treści doręczonych pism. W tej sytuacji nie można uznać, że niewiedza i błędne przekonania, że skarga jest kompletna, są usprawiedliwione. Wbrew stanowisku stron skarżących nie można również przyjąć, że we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobnili oni, iż uchybienie tego terminu nastąpiło na skutek nieprzewidzianego zdarzenia, jakim był pobyt w szpitalu U. L.. Z załączonej do wniosku Karty Informacyjnej Leczenia Szpitalnego wynika, że U. L. została przyjęta na SOR 13 maja 2020 r., a następnie została przeniesione tego samego dnia na Oddział Chorób Wewnętrznych, gdzie przebywała do dnia 22 maja 2020 r. Natomiast termin do uzupełnienia braków formalnych skargi, mając na uwadze, że wezwania zostały odebrane w dniu 18 maja 2020 r. (w przypadku U. L. wezwanie odebrał dorosły domownik - mąż J. L.), upływał w dniu 1 czerwca 2020 r., bowiem termin ten rozpoczął swój bieg dopiero w dniu 24 maja 2020 r. Sąd wskazuje, że okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID, bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres (zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Zawieszenie i wstrzymanie biegu terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, nastąpiło z mocy prawa od 14 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego; Dz. U. z 2020 r., poz. 433). Ustanie przyczyny powodującej wstrzymanie biegu terminu nastąpiło 23 maja 2020 r. (art. 46 pkt 20 w zw. z art. 68 ust. 6 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2; Dz. U. z 2020 r. poz. 875). Na mocy art. 46 pkt 20 powołanej ustawy uchylono bowiem art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r., a w myśl art. 68 ust. 6 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy zmienianej w art. 46, których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs tej ustawy, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, to jest 16 maja 2020 r. Zatem skarżący w chwili opuszczenia szpitala przez U. L. nadal dysponowali otwartym terminem do uzupełnienia braków formalnych skargi, a zatem wskazywana przez nich okoliczność nie może być przyczyną uchybienia terminu, gdyż zakończyła się, zanim termin ten skończył swój bieg. Wniosek ten nie mógł być zatem oceniony korzystnie dla skarżących. Jednak niezależnie od powyższego, Sąd wskazuje, że do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć hospitalizację, ale tylko wtedy, gdy nie pozwala ona na wyręczenie się inną osobą. Sam fakt hospitalizacji u zainteresowanego przywróceniem terminu nie przemawia, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności, do stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Nie wynika bowiem z tego faktu automatycznie, że dana osoba nie mogła posłużyć się pomocą innych osób (w szczególności małżonka). Fakt hospitalizacji nie jest zawsze równoznaczny z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego i nadania pisma przez pocztę przez osobę trzecią. W niniejszej sprawie skarżący, w czasie pobytu w szpitalu U. L., posłużyli się osobą trzecią, aby uczynić zadość wezwaniu o uiszczenie wpisu sądowego (wynika to z potwierdzenia wpłaty wpisu sądowego - k. 33 akt sądowych). Nic nie stało na przeszkodzie, aby również posłużyli się osobą trzecią (udzielając jej stosownego pełnomocnictwa), aby wypełnić wezwanie sądu o uzupełnienie braków formalnych skargi. Konkludując, okoliczności, na które powołują się skarżący nie mogą - zdaniem Sądu, stanowić pozytywnej przesłanki do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.