II SA/Ol 836/07

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 18 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym sprawy na skutek sprzeciwu W.M. od postanowienia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 25 września 2007r. sygn. akt II SA/Ol 836/07 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi W.M. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zameldowania postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi. WSA/post.1 - sentencja postanowienia UZASADNIENIE W dniu 31 sierpnia 2007r. W.M. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sadowych, obejmujące zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Wojewody z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy zameldowania w lokalu mieszkalnym Nr "[...]" przy ul. K. "[...]" w O. Postanowieniem z dnia 25 września 2007r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu stwierdził, iż skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270, ze zm.) uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśniono, iż z brzmienia powołanego przepisu wynika niezbicie, iż to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że w sprawie występuje przesłanka uzasadniająca zwolnienie jej od kosztów sądowych. To strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej otrzymanie prawa pomocy. Dalej wskazano, iż w celu uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego skierowano do niego w trybie art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwanie (z dnia 7 września 2007r.) do przedłożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych na temat jego sytuacji materialnej, natomiast odpowiedź skarżącego nie czyni zadość nałożonemu na niego obowiązkowi. Pomimo wezwania do przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu trzech ostatnich miesięcy lub oświadczenia o braku posiadania jakichkolwiek rachunków bankowych, skarżący oświadczył jedynie, że nie posiada żadnych kont i lokat dewizowych, natomiast ze znajdującego się w aktach odcinka otrzymywanego zasiłku przedemerytalnego wynika, ze jest on przekazywany na rachunek bankowy skarżącego. W tym stanie sprawy trudno stwierdzić z całą pewnością, że jego sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie pełnych kosztów postępowania sądowego na obecnym etapie. W sprzeciwie od tego postanowienia, złożonym w dniu 2 października 2007r. skarżący wniósł o jego uwzględnienie i ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia od wpisu od skargi, bowiem faktycznie nie jest w stanie uiścić kwoty 100 zł. Wyjaśnił, że jako zwykły obywatel nie ma wiedzy na temat prawidłowego wypełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy i w związku z tym mógł błędnie zrozumieć wniosek wraz z załącznikami, o które go wezwano. Wyjaśnił, że odnośnie pytania dotyczącego kont i lokat, to zrozumiał to jako pytanie jedynie o posiadanie wyłącznie kont i lokat dewizowych, których faktycznie nie posiada. Jeżeli zaś chodzi o konto, na które otrzymuje zasiłek przedemerytalny to załączył do sprzeciwu wyciąg z tego konta za okres trzech ostatnich miesięcy. Dodatkowo wskazał, iż nigdy nie zbierał żadnych rachunków dotyczących swojego leczenia i utrzymania, dlatego też nie jest w stanie ich przedłożyć na okoliczność ponoszonych kosztów, które przedstawił w dodatkowym oświadczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270, ze zm.) zwanej dalej; ustawą ppsa, w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy o ppsa przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić tylko wtedy, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z § 4 art. 245 ustawy wynika, że częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania koszów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (Sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z drugiej jednak strony Sąd dokonując oceny sytuacji osoby wnoszącej o przyznanie jej prawa pomocy musi mieć na uwadze konstytucyjną zasadę wyrażoną w art. 45 Konstytucji RP gwarantującą każdemu obywatelowi prawo do sądu, a zatem prawo do uruchomienia procedury sądowej oraz prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia danej sprawy przez Sąd. Oceniając sytuację materialną skarżącego Sąd uznał, iż zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. Wprawdzie skarżący posiada stałe źródło dochodu w postaci zasiłku przedemerytalnego w wysokości 550 zł miesięcznie, jednakże z dochodu tego musi pokryć koszty zakupu leków w wysokości 100 zł oraz opłacenia tymczasowego lokalu. Strona posiada wprawdzie mieszkanie o powierzchni 62,47 m2, którego jest współwłaścicielem, w którym ubiega się o zameldowanie, jednakże z uwagi na brak aktualnie możliwości jego zamieszkiwania ponosi dodatkowe koszty utrzymania związane z wynajęciem innego lokalu w wysokości 100 zł, według oświadczenia z dnia 15 września 2007r. oraz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Okoliczności dotyczące wysokości otrzymywanego zasiłku przedemerytalnego oraz stanu konta, którym dysponuje skarżący, zostały wyjaśnione przez skarżącego poprzez załączenie do sprzeciwu wyciągu z konta bankowego za okres trzech ostatnich miesięcy, który jednoznacznie potwierdza, iż skarżący nie posiada żadnych zasobów finansowych poza stałym świadczeniem - zasiłkiem przedemerytalnym w wysokości 559,79 zł. Nie sposób nie uznać również wyjaśnień skarżącego, iż błędnie zrozumiał wezwanie Sądu do przedłożenia dokumentów dotyczących posiadanych kont bankowych, jako konieczności przedłożenia informacji o stanie swoich kont i lokat dewizowych, których nie posiada. W związku z przedstawioną przez skarżącego sytuacją materialną i rodzinną nie można stwierdzić, iż jest on w stanie ponieść koszty postępowania w postaci uiszczenia wpisu od skargi bez uszczerbku dla własnego utrzymania. Sąd w niniejszej sprawie dokonał oceny okoliczności faktycznych sprawy i orzekł o częściowym zwolnieniu od opłat sądowych. Rozstrzygnięcie to zabezpiecza prawo do sądu strony skarżącej, a jednocześnie nie skutkuje przerzuceniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Na marginesie należy wyjaśnić skarżącemu, iż na obecnym etapie postępowania konieczność poniesienia wpisu od skargi stanowi jedyne obciążenie finansowe i nie oznacza to, że na dalszych etapach postępowania nie będzie służyło prawo wystąpienia z kolejnym wnioskiem o prawo pomocy w przypadku, gdy wystąpi konieczność poniesienia dalszych kosztów postępowania przy nie zmienionej sytuacji materialnej. W tym stanie sprawy na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzeczono jak w sentencji.