I OZ 520/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 475/22 o oddaleniu wniosku K. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Elżbiety Lenart, Małgorzaty Bonieckiej-Płaczkowskiej oraz Agnieszki Jędrzejewskiej-Jaroszewicz od udziału w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 4 stycznia 2022 r. nr SKO/4111/886/2021 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE K. W. (dalej: skarżąca) wnioskiem złożonym na rozprawie w dniu 22 lipca 2022 r. wystąpiła o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Elżbiety Lenart, Małgorzaty Bonieckiej-Płaczkowskiej oraz Agnieszki Jędrzejewskiej-Jaroszewicz od udziału w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z 4 stycznia 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca powołała się na przyczyny z art. 42 i art. 43 k.p.k. i wniosła o odroczenie rozprawy. Jednocześnie zobowiązała się uzasadnić szczegółowo swój wniosek w terminie 7 dni. Przewodnicząca składu sędziowskiego postanowiła odroczyć rozprawę. Uzupełniając wniosek skarżąca, w piśmie z 29 lipca 2022 r. (k. 27), wskazała art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 41, 42 i 43 k.p.a., jak również art. 48 i 49 k.p.c. Postanowieniem z 23 sierpnia 2022 r., I SA/Wa 475/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 18 i art. 19 p.p.s.a., oddalił powyższy wniosek skarżącej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie oświadczeniami z 25 lipca 2022 r., z 27 lipca 2022 r. i z 28 lipca 2022 r. sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz oraz Elżbieta Lenart wyjaśniły, że nie istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie, jak również nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a., a tym samym nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a. Okoliczności takich nie wskazała również skarżąca we wniosku z 22 lipca 2022 r. uzupełnionym pismem z 29 lipca 2022 r. Sąd I instancji wyjaśnił, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek tak, aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności lub uczciwości sędziego, czy też subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 18 i art. 19 p.p.s.a. wyłączenie sędziego może nastąpić z mocy ustawy, bądź na żądanie sędziego lub wniosek strony. Wyłączenie sędziego z mocy ustawy następuje na podstawie przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Niezależnie od przyczyn wymienionych w powołanym wyżej przepisie, stosownie do art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego, w świetle wskazanego art. 19 p.p.s.a., zależy więc od okoliczności faktycznych w konkretnej sprawie, takich okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniają wątpliwość co do bezstronności sędziego. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że chodzi o takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem sądu (oceny), że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może stać się nieobiektywny (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 2012, str. 94). Podkreślenia wymaga również, że we wniosku o wyłączenie sędziego strona, zgodnie z art. 20 p.p.s.a., powinna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, natomiast sędzia, którego dotyczy wniosek, zobowiązany jest do złożenia wyjaśnienia (art. 22 § 2 p.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość ta winna być skonkretyzowana i uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji odnoszącej się do okoliczności wskazującej na zagrożenie brakiem bezstronności w konkretnej sprawie. Nieskuteczne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego, w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazała na jakąkolwiek konkretną sytuację, zachowanie czy wypowiedź sędziów, które mogłyby uzasadniać wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie, rodzić podejrzenie o jakiekolwiek uprzedzenia. Wobec zaś braku wskazania przez skarżącą przekonujących podstaw żądania wyłączenia sędziów oraz wobec złożonych do akt oświadczeń sędziów – nie zachodziły przyczyny do uwzględnienia wniosku skarżącej. O zasadności wniosku o wyłączenie sędziego nie może decydować wyłącznie subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być bowiem traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (zob. postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., II FZ 61/08 oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2011 r., K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie zatem ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie wykazano istnienia przesłanek z art. 18 § 1 p.p.s.a., jak również nie wskazano okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że sędziowie, których wyłączenia domaga się skarżąca, złożyli oświadczenia, że nie zachodzą w ich przypadku żadne okoliczności określone w art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od orzekania w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. Wobec niewskazania w zażaleniu na zaskarżone postanowienie jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważałyby jego prawdziwość – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziów było zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.