I SA/Wa 1417/07

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2007 r. sprawy ze skargi H. W., H. C. i M. M.- D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących H. W., H. C. i M. M. - D. solidarnie kwotę 90 (dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu wniosku H. W., H. C. i M. M.-D. z dnia 22 kwietnia 2002 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją SKO w W. z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] orzekającą o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] w W. z dnia [...] listopada 1988r. numer [...] o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] na rzecz J. K. utrzymała w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2002 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 22 kwietnia 2002 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął wniosek H. W., H. C.j i M. M.-D. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...]. Powyższą decyzją orzeczono o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu w W. z dnia [...] listopada 1988 r. numer [...] o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w W. na rzecz J. K. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że w pierwszej kolejności należało dokonać analizy dopuszczalności wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1988 r., na wniosek następczyń prawnych byłych właścicieli nieruchomości przy ul. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że w zakresie przedmiotowym wskazana jest konkretna decyzja z [...] listopada 1988 r. o sprzedaży lokalu [...] w tym budynku i aktualnie nie ma przeszkód, aby mogło być podjęte postępowanie przyjmujące jako przedmiot formalny tę decyzję. Istnieje także wydzielony lokal mieszkalny i związane z nim prawo do gruntu, co umożliwia prowadzenie tego postępowanie w stosunku do przedmiotu materialnego i prawa rzeczowego. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. negatywnie należy ocenić możliwość podjęcia tego postępowania w zakresie podmiotowym. Organ wskazał, że aktualnie w sprawie wiążą ustalenia zawarte w decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] lutego 1996 r. nr [...], którą orzeczono, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1951 r. nr [...] utrzymująca w mocy orzeczenie administracyjne Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. nr [...] w sprawie: odmowy przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej przy ul. [...] i stwierdzenia, że wszystkie budynki na powyższym gruncie przeszły na własność Gminy W. - w określonej w aktach notarialnych części lokali mieszkalnych numer: 1. 2. 4. 5. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 16, 22, 26, 28, 29, 30, 31, 33, 34, 37, 40 i 41 oraz udziałów przypadających tym lokalom w części budynku i jego urządzeń, które służą do użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali wydana została z rażącym naruszeniem prawa, oraz że w pozostałej części jest nieważna. Organ wskazał, że wobec treści tej decyzji, która stwierdziła nieważność decyzji z dnia [...] maja 1951 r. tylko w części nie obejmującej substancji przekazanej we władanie (także i własność) innych osób H. W., H. C. i M. M. -D. nie przysługują uprawnienia strony i dlatego zgodnie z przepisem art. 28 k.p.a. nie są uprawnione do skutecznego wniesienia żądania podjęcia takiego postępowania. H. W., H. C. i M. M.- D. we wniosku z dnia 22 kwietnia 2002r. o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosły o uchylenie decyzji SKO z dnia [...] kwietnia 2002 r. oraz orzeczenie, że decyzja o sprzedaży J. K. lokalu [...] w budynku przy ul. [...] w W. wydana została z naruszeniem prawa. Skarżące podniosły, że decyzja SKO narusza zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7 i 8 k.p.a. Zasada praworządności i uwzględnienia słusznego interesu obywateli, określona w art. 7 k.p.a. wymaga od organu administracji publicznej nie tylko przestrzegania prawa, ale także prowadzenia postępowania w sposób umożliwiający realizację uzasadnionego interesu obywateli. Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie znalazło podstaw do uwzględnienia argumentów poniesionych przez skarżące we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. Organ podzielił stanowisko zawarte w swojej decyzji z [...] kwietnia wskazując na związanie ostateczną decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] lutego 1996 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa nie niweczy skutków i nie przywraca stanu poprzedniego, gdyż decyzja chociaż wadliwa pozostaje w obrocie prawnym. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa o jakim mowa w orzeczeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] lutego 1996 r. oznacza w okolicznościach tej sprawy, że Skarb Państwa - wprawdzie wadliwie, lecz skutecznie - nabył własność lokali. Organ podkreślił, że stroną postępowania administracyjnego jest ten, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie (art. 28 k.p.a.) i postępowanie w sprawie sprzedaży m. in. lokalu nr [...] dotyczyło interesu prawnego właściciela lokalu, którym na podstawie decyzji dekretowej i decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1951 r. - był Skarb Państwa. Ponadto legitymację do żądania wszczęcia postępowania nadzorczego należy badać według stanu z dnia wydania decyzji o sprzedaży lokalu. Orzeczenie o sprzedaży lokalu nr [...] pochodzi z dnia [...] listopada 1988 r. W tej dacie skarżące nie legitymowały się żadnym tytułem do nieruchomości przy ul. [...] w W. W świetle powyższego w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. decyzja o odmowie wszczęcia postępowania - na żądanie skarżących - w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu w W. z dnia [...] listopada 1988 r. o sprzedaży lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. nie narusza prawa. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły H. W., H. C. i M. M. – D. Skarżące podniosły, że w zakresie problematyki będącej przedmiotem rozstrzygnięcia istnieje rozbieżne orzecznictwo administracyjne oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, co oznacza trudności w dokonaniu wykładni prawa. W takiej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mając pełną świadomość niejednolitości orzecznictwa i dokonując wykładni prawa na niekorzyść obywatela, narusza podstawową zasadę wyrażoną w art. 7 k.p.a. i zasadę równości wszystkich wobec prawa określoną w art. 32 Konstytucji. Skarżące podtrzymały stanowisko, że decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] w W. z dnia [...] listopada 1988 r. jako konsekwencja bezprawnej decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1951 r. – została również wydana z naruszeniem prawa. Podkreśliły, że obydwie te decyzje dotyczą ich interesu prawnego, gdyż konsekwencją obydwu decyzji było pozbawienie skarżących ich praw przysługujących im z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Wobec powyższego, w ocenie skarżących istnieją podstawy do wszczęcia z ich wniosku postępowania nadzorczego bowiem mają one przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w żądaniu stwierdzenia wydania decyzji z dnia [...] listopada 1988 r, o sprzedaży lokalu z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który z mocy art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) stał się właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy, wyrokiem z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie I S.A. 1342/02 oddalił skargę. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd stwierdził, że decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] lutego 1996 r., w części odnoszącej się do lokalu nr [...] nie została poddana stwierdzeniu nieważności, ale uznana za wydaną z naruszeniem prawa. Nie przywróciła więc tytułu prawnego do lokalu właścicielom nieruchomości warszawskiej. Konsekwencją tego stwierdzenia jest brak podstawy interesu prawnego skarżących, legitymujących ich do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła H. W.. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 1048/06) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W ocenie prawnej Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do zarzutu podniesionego w skardze kasacyjnej stwierdził, że należy opowiedzieć się za poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 24 listopada 2004 r., sygn. akt OSK 919/04 i z dnia 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1301/04. Oba te wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane zostały po rozpatrzeniu skarg kasacyjnych od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zapadłych na skutek skarg tych samych skarżących - H. W., H. C. i M. M. - D. - na decyzje odmawiające wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokali mieszkalnych położonych w budynku nr [...], przy ul. [...] w W. Pogląd ten sprowadza się do stwierdzenia, że byli właściciele nieruchomości warszawskiej mają przymiot strony w rozumieniu art. 157 § 2 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a., w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w sytuacji, gdy domagają się wszczęcia postępowania nadzorczego (na podstawie art. 157 § 2 k.p.a.) w odniesieniu do decyzji o sprzedaży lokalu, zaś uprzednio właściwy organ stwierdził, że decyzja o odmowie ustanowienia własności czasowej, w części jakiej dotyczy sprzedanych lokali, została wydana z naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ocena Sądu I instancji, odmawiająca dawnym właścicielom (i ich następcom prawnym) statusu strony, narusza art. 28 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie sprawę zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wobec stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać, że skarżące mają przymiot strony w postępowaniu nadzorczym zainicjowanym wnioskiem z 17 lipca 2001 r. o stwierdzenie, że decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] w W. z dnia [...] listopada 1988r. o sprzedaży lokalu nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt a) i c), art. jak art. 152 p.p.s.a, i art. 200 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi postępowanie nadzorcze w stosunku do decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] w W. z dnia [...] listopada 1988 r. o sprzedaży lokalu nr [...].