II OZ 968/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 680/20 o umorzeniu postępowania w sprawie ze skargi L.R. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy postanawia uchylić zaskarżone postanowienie UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 680/20, Wojewódzki Sąd Administracyjnego we Wrocławiu umorzył postępowanie w sprawie ze skargi L.R. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy. Postanowienie wydano w następujących okolicznościach sprawy: W dniu [...] października 2018 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek L. R. (dalej: skarżący lub strona) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W tym samym dniu, tj. [...] października 2018 r. strona została poinformowana o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie i przewidywanym terminie zakończenia postępowania, który określono na dzień [...] kwietnia 2019 r. oraz że przedłużenie terminu wynika z konieczności sprawdzenia złożonych dokumentów i dużej liczby prowadzonych jednocześnie przed Wojewodą [...] postępowań w sprawie cudzoziemców. Pismem z [...] lutego 2019 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2094 ze zm.), wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji [...], Szefa Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego [...] oraz Komendanta Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej [...] o przekazanie informacji czy wjazd i pobyt Cudzoziemca stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. Wojewoda [...] zwrócił się z prośbą do Komendanta Straży Granicznej [...] o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu wyjaśnienia kwestii związanej z zawarciem przez cudzoziemca związku małżeńskiego z obywatelką polską S. F. W dniu [...] czerwca 2019 r. do Wojewody [...] wpłynęło złożone przez stronę ponaglenie z dnia [...] czerwca 2019 r. Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. Wojewoda [...] udzielił L.R. zezwolenia na pobyt czasowy ważnego do dnia [...] marca 2021 r. Decyzja została odebrana przez Stronę w dniu [...] marca 2020 r. W dniu [...] marca 2020 r. do Wojewody [...] wpłynęło kolejne ponaglenie skarżącego z [...] marca 2020 r. W dniu [...] marca 2020 r. (data nadania pocztowego) L.R. wniósł skargę na bezczynność Wojewody [...] (dalej: Wojewoda lub organ) w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z [...] października 2018 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Skarga na bezczynność wpłynęła do organu w dniu [...] marca 2020 r. Działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), skarżący wniósł o: 1. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o pobycie, a bezczynność ta ma charakter rażący, 2. zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie dwóch tygodni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 3. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., 4. zasądzenie kosztów postępowania. Umarzając zaskarżonym postanowieniem postępowanie, Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzja administracyjna w sprawie wydana została przez organ ([...] marca 2020 r.) a doręczona stronie skarżącej ([...] marca 2020 r.) jeszcze przed wniesieniem przez skarżącego skargi na bezczynność ([...] marca 2020 r.). Zdaniem Sądu pierwszej instancji, przy umorzeniu postępowania należało wziąć pod uwagę treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podkreślił, że decyzja z [...] marca 2020 r. jest dla skarżącego pozytywna, albowiem organ udzielił cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy – zgodnie z jego wnioskiem. Należało zatem uznać, że skarżący nie będzie się od niej odwoływać, a tym samym, iż stała się ona ostateczna. Sąd pierwszej instancji doszedł w konsekwencji do przekonania, że sytuacja w rozpoznawanej sprawie odpowiada tej, która była przedmiotem wskazanej wyżej uchwały NSA. Skarga na bezczynność organu została wniesiona przez skarżącego już po zakończeniu przez Wojewodę prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej, a to stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienia wniósł L.R., zarzucając mu naruszenie: 1. art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia prawidłowej kontroli administracji publicznej i brak stwierdzenia bezczynności organu, a także poprzez brak oceny, czy postępowanie prowadzone przez organ w sprawie nosiło cechy przewlekłości, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego oddalenia skargi, 2. art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd znajdującej się w aktach sprawy daty wniesienia skargi na bezczynność przed datą doręczenia decyzji i brakiem zakończenia postępowania administracyjnego na dzień wniesienia skargi, 3. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd znajdującej się w aktach sprawy daty wniesienia skargi, co skutkowało brakiem zakończenia postępowania administracyjnego na dzień wniesienia skargi, 4. art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 83 § 3 p.p.s.a. poprzez wadliwe ustalenie oraz ocenę stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że skarga złożona została po doręczeniu decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy skarga została wniesiona do sądu w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego przed doręczeniem decyzji, a zatem przed wejściem decyzji do obrotu prawnego, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego umorzenia postępowania, 5. art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 12 § 1 k.p.a., art. 35 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania i brak dokonania ustalenia oraz błędnej oceny stanu faktycznego w zakresie doręczenia decyzji po dacie wniesienia skargi, co w konsekwencji doprowadziło do braku oceny istnienia bezczynności organu, a także przyjęcie, że po wydaniu decyzji - pomimo braku jej doręczenia - nie istnieje przedmiot kontroli w sprawie ze skargi na bezczynność, 6. art. 149 § 1 pkt 3 w związku z art. 149 § 1a i 2 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie w wyniku umorzenia postępowania, co było konsekwencją dokonania przez Sąd błędnej oceny stanu faktycznego w sprawie polegającej na niedostrzeżeniu braku doręczenia decyzji przed wniesieniem skargi i bezczynności organu wskazanego w skardze strony. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. W uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przeszkodą do rozpoznania skargi jest zatem tylko wcześniejsze wydanie decyzji ostatecznej a nie wydanie decyzji, która przymiot ostateczności uzyska po jej wniesieniu. Zgodnie art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Do decyzji ostatecznych należy zaliczyć decyzję organu pierwszej instancji, w stosunku do której upłynął termin złożenia odwołania Ostateczności decyzji nie można domniemywać. Za niezasadne należy uznać twierdzenia Sądu pierwszej instancji, że skoro decyzja jest pozytywna dla skarżącego, to nie będzie się od niej odwoływać, a tym samym stała się ona ostateczna. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2020 r. stała się ostateczna z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania. W chwili wniesienia skargi na bezczynność decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2020 r. nie była jeszcze ostateczna, albowiem nie rozpoczął jeszcze bieg terminu do wniesienia odwołania. Skarżący w zażaleniu słusznie także zauważył, że Sąd pierwszej instancji nie ustalił prawidłowo daty wniesienia skargi na bezczynność. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd za datę wniesienia skargi przyjął datę wpływu do organu. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu [...] marca 2020 r., a zatem została wniesiona jeszcze przed doręczeniem stronie decyzji z [...] marca 2020 r. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność po wydaniu decyzji ostatecznej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarówno w okresie pomiędzy wydaniem decyzji a jej doręczeniem, jak i w terminie do wniesienia odwołania strona może wnieść skargę na bezczynność. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, a zatem brak było podstaw do umorzenia postępowania sądowego. Wobec powyższego, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.