II OPP 6/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. Z. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 3345/18 ze skargi kasacyjnej J. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 20/18 w sprawie ze skargi S. D., B. D., A. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 22 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 20/18 w sprawie ze skargi S. D., B. D., A. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Skargę kasacyjną od tego wyroku złożył J. Z. Akta sprawy wraz ze skargą kasacyjną zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 14 listopada 2018 r. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej wydanym w tym samym dniu sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą II OSK 3345/18 i skierowana do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej z dnia 7 czerwca 2021 r. sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Strony zostały poinformowane o możliwości przedstawienia na piśmie stanowiska w sprawie - w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia. Termin posiedzenia wyznaczono na 25 sierpnia 2021 r. W dniu 17 sierpnia 2021 r. wpłynęła skarga J. Z. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W skardze wniesiono o stwierdzenie, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania, wyznaczenie Sądowi terminu do rozpoznania skargi kasacyjnej, przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 10 000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że od wpłynięcia skargi kasacyjnej minęły już trzy lata, a sprawa nie została jeszcze rozpoznana. Podkreślono, że skarżący kasacyjnie w żaden sposób nie przyczynił się do tak długiego rozpoznawania sprawy. Wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Zarządzeniem z 13 września 2021 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na przewlekłość postępowania, z uwagi na to, że dołączone do skargi znaki opłaty sądowej nie stanowią uznanego środka płatniczego w postępowaniu przed sądem administracyjnym. 16 listopada 2021 r. wpłynęło pismo skarżącego wraz z potwierdzeniem uiszczenia wpisu od skargi na przewlekłość postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawo skarżącego do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie zostało naruszone. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75 ze zm.) dalej zwanej "ustawą" przewlekłość postępowania sądowego występuje, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. W myśl art. 2 ust. 2 tej ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Należy jednak zauważyć, że z samego faktu, że postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy, nie można wywodzić, że wystąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu cyt. ustawy (por. postanowienia NSA: z 25 marca 2021 r. sygn. akt II GPP 1/21, z 7 marca 2014 r. sygn. akt II OPP 14/14, z 19 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OPP 27/11). Ponadto podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że ocena, czy na gruncie konkretnej sprawy wystąpiła przewlekłość postępowania, nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu obowiązujących zasad rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach (por. m.in. postanowienia NSA z: 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GPP 9/20, 20 grudnia 2019 r., sygn. akt II FPP 18/19, 5 września 2019 r., sygn. akt II GPP 4/19, 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OPP 53/19, 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II GPP 1/19). Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się od 14 listopada 2018 r.. tj. od dnia przekazania sprawy ze skargą kasacyjną Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania upłynęły 33 miesiące. Wprawdzie czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył 12 miesięcy, lecz jest to spowodowane bardzo dużym wpływem spraw do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przekraczającym możliwości ich szybszego rozpoznawania przez ten Sąd. Pamiętać przy tym należy, że stosownie do § 26 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1202), przewodniczący wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem wymienionych w tym przepisie kategorii spraw, które podlegają rozpoznaniu poza kolejnością. Zgodnie z § 26 ust. 5 Regulaminu NSA Prezes Izby może w uzasadnionych przypadkach zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych sprawy poza kolejnością wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów. W kategorii spraw, do której należy przedmiotowa sprawa, przepisy ustaw szczególnych ani przepisy Regulaminu Naczelnego Sądu Administracyjnego nie nakładają na Sąd obowiązku rozpoznania sprawy poza kolejnością. Również wnoszący skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania nie składał wniosku o przyspieszenie rozpoznania sprawy, a tym samym nie wykorzystał środka prawnego pozwalającego na szybsze rozpoznanie sprawy, bez konieczności oczekiwania na rozpoznanie sprawy według kolejności wpływu. Ponadto podkreślić trzeba, że W. K. w skardze kasacyjnej zawarł wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Czas oczekiwania na termin rozprawy uległ zaś wydłużeniu z uwagi na wprowadzony w marcu 2020 r. stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 i działanie Naczelnego Sądu Administracyjnego w reżimie sanitarnym. Na podstawie zarządzenia nr 7 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2020 r. i zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz ogłoszeniem stanu epidemicznego w Polsce, odwołane zostały wszystkie rozprawy, a działalność orzecznicza Sądu była kontynuowana na posiedzeniach niejawnych (zarządzenia straciły moc z dniem 20 maja 2021 r.). Na marginesie zaznaczyć należy, że 25 sierpnia 2021 r. został wydany wyrok, zatem - wbrew twierdzeniom skarżącego - czas trwania postępowania w sprawie nie tylko do dnia wpływu skargi na przewlekłość postępowania, ale do zakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie przekroczył trzech lat. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki, oddalił skargę na przewlekłość postępowania.