II FSK 801/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak po rozpoznaniu w dniu 26 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku Z. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. P. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2006 r. sygn. akt II FSK 57/06 oddalającego skargę kasacyjną Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 października 2005 r., sygn. akt I SA/Sz 17/04 w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie nadpłaty podatku dochodowego do osób fizycznych za 2000 r. postanawia oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. UZASADNIENIE W dniu 29 maja 2007 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga Z. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt II FSK 57/06 w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. W załączeniu do skargi skarżący przedłożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości i ustanowienia radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Z treści wniosku wynika, że strona otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.869 zł. Z tej kwoty - zdaniem skarżącego - "bez podstawy prawnej" potrącana jest kwota 250 zł na alimenty, kwota 350 zł na zaliczki na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych oraz kwota 467,60 zł na egzekucję sądową. Pozostała kwota (805 zł miesięcznie), przelewana na osobiste konto bankowe skarżącego, pokrywa zaległe zadłużenia debetowe wraz z odsetkami. Ponadto skarżący wskazał, że mieszka w lokalu służbowym będącym własnością Wojskowej Agencji Mieszkaniowej OR w Sz. o powierzchni 61,69 m2, za które ma ustalony czynsz w wysokości 573 zł miesięcznie. Z. P. wyjaśnił jednocześnie, że zalega z opłatami na kwotę przewyższającą 23.800 zł. Ponadto skarżący podkreślił, że nie posiada żadnych oszczędności, akcji, obligacji, majątku ruchomego i nieruchomości. Niezależnie od powyższych okoliczności Z. P. oświadczył, że miesięcznie z zadłużenia debetowego pozostaje mu kwota 350 zł. W załączeniu przedłożono stosowne dokumenty mające potwierdzać stan majątkowy skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika stanowi formę pomocy budżetu państwa skierowaną do osób, które z uwagi na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów związanych z udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za korzystnym dla niego rozstrzygnięciem. Ciężar dowodu spoczywa w takim przypadku na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania we własnym zakresie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym powinno się sprowadzać do sytuacji, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Należy również zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się między innymi wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że żądanie skarżącego jest nieusprawiedliwione. Z przedłożonego wniosku, jak i dokumentów załączonych do formularza PPF nie wynika, by sytuacja majątkowa Z. P. uzasadniała przyznanie prawa pomocy. Skarżącemu przysługuje emerytura wojskowa w wysokości 1.869 zł, a ponadto mieszka sam i nie ma na utrzymaniu w gospodarstwie domowym żadnych członków rodziny. Należy mieć także na uwadze fakt, że w przedmiotowym postępowaniu koszty sądowe jakie zobowiązany jest ponieść skarżący wynoszą 100 zł tytułem wpisu od skargi o wznowienie postępowania. W konsekwencji należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie.