II SA/Gl 740/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 października 2020 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego Oddala skargę UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 z późn. zm. – dalej" u.p.s."), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm. – dalej "K.p.a."), po rozpoznaniu wniosku J. B. (strona, skarżący) orzeczono o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup opału. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jej dochodu jest dodatek mieszkaniowy w wysokości 71,97 zł miesięcznie, przyznany na okres od dnia 1 września 2019 r. do dnia 29 lutego 2020 r., dodatek energetyczny w wysokości 11,37 zł miesięcznie, przyznany na okres od dnia 1 września 2019 r. do dnia 29 lutego 2020 r. oraz zasiłek okresowy w wysokości 308,83 zł miesięcznie, przyznany na okres od stycznia 2020 r. do maja 2020 r., zasiłek celowy w wysokości 50,00 zł na zakup obuwia zimowego, zasiłek celowy w wysokości 30,00 zł na zakup środków czystości oraz pomoc w formie gorącego posiłku w Centrum Integracji Społecznej w B., w okresie od dnia 9 stycznia 2020 r. do dnia 30 maja 2020 r. Wyjaśnił, że zasiłek celowy na zakup opału może być przyznany jeden raz w sezonie grzewczym, tj. od września 2019 r. do marca 2020 r. Decyzją z dnia [...] r., został już stronie przyznany zasiłek celowy na zakup opału w sezonie grzewczym 2019/2020 w wysokości 150 zł. Strona otrzymała też inne zasiłki celowe, a organ I instancji zasiłek celowy w wysokości 50,00 zł na zakup obuwia zimowego, zasiłek celowy w wysokości 30,00 zł na zakup środków czystości oraz pomoc w formie gorącego posiłku w Centrum Integracji Społecznej w B., w okresie od 9 stycznia 2020 roku do 30 maja 2020 roku. Organ I instancji stwierdził, że dostrzega trudną sytuację finansową oraz zdrowotną strony, lecz zmuszony jest przyznawać pomoc w taki sposób, aby objąć jak największą liczbę osób potrzebujących. W odwołaniu strona wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia zarzucając, że decyzja jest wadliwa. W dosadnych słowach opisała postępowanie organu I instancji podkreślając własną bezsilność wobec "braku logiki" w udzielaniu świadczeń. Zaakcentowała, że wnioskowane środki są jej niezbędne do codziennej egzystencji, również ze względu to na zły stan zdrowia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) decyzją z dnia [...] r nr [...], na podstawie art. 138 § pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiło przebieg postępowania według chronologii zdarzeń. W pierwszej kolejności przypomniało cele pomocy społecznej (art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s.), podkreślając, że rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Stwierdziło, że zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 7 u.p.s. Dalej powołując się art. 8 u.p.s. wskazało, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: (1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", (2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 528 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", (3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. SKO podkreśliło, że możliwości finansowe budżetu Państwa, a w ślad za tym ośrodków pomocy społecznej są faktem powszechnie wiadomym. Ponadto wskazało, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. W ocenie SKO organ I instancji zebrał i poprawnie ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a zaskarżona decyzja jest zasadna. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, co w konsekwencji doprowadziło do wydania zaskarżonego orzeczenia. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Nie zgodził się z rozstrzygnięciem. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup opału. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm., dalej w skrócie: "u.p.s."). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 ustawy trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.), przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Jak wynika natomiast z treści art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium wynoszącego 701 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. W toku postępowania ustalono, że zgodnie z ustalonymi zasadami, odnoszącymi się do wszystkich zainteresowanych, czyli mającymi na celu równe ich traktowanie, zasiłek celowy na zakup opału może być przyznany jeden raz w sezonie grzewczym, tj. w tym przypadku od września 2019 r. do marca 2020 r. Nie jest kwestionowane, że decyzją z dnia [...]r. został już przyznany stronie zasiłek celowy na zakup opału w sezonie grzewczym 2019/2020 w wysokości 150 zł. Jakkolwiek jest to kwota mała, to jednak strona miała pełne prawo kwestionować w trybie procesowym i sądowym tak ustaloną wysokość i żądać przyznania kwoty wyższej. W tej sytuacji składanie kolejnego żądania nie jest zasadne. Skarżący korzysta również z innych form wsparcia finansowego i niefinansowego. W tym miejscu trzeba też przypomnieć, że przewidziane w ustawie o pomocy społecznej prawo do zasiłku celowego oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego. Organ administracji działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany – zgodnie z zasadą z art. 7 K.p.a. załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków". Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd sprowadza się do badania czy organ przy wydaniu tej decyzji nie przekroczył granic uznania dozwolonego prawem oraz czy właściwie ocenił stan faktyczny sprawy i czy należycie uzasadnił rozstrzygnięcie z uwzględnieniem zwrotów niedookreślonych wyrażonych w/w normie. Organ orzekając w konkretnej sprawie może, a nie musi przyznać wnioskowaną pomoc, oceniając sytuację wnioskodawcy. Wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2014r. sygn. akt IV SA/Po 1114/13, wyroki NSA z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1192/12 oraz z dnia 21 marca 2012r. sygn. akt I OSK 1920/11, dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym przypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Ponadto zauważyć należy, że dokonywana przez sąd kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd nie dopatrzył się, aby zaskarżone rozstrzygnięcia zostały wydane w sposób dowolny i by granice uznania administracyjnego zostały przekroczone. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §3, 138 §1 pkt 1 K.p.a., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.