II SA/Wa 1015/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2020 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku oddala skargę. UZASADNIENIE Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), zwanej dalej k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję nr [...] z [...] lutego 2020 r. o odmowie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 53). Wskazał, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku wymaga spełnienia łącznie wszystkich warunków określonych w powołanym przepisie. Organ podniósł, że nie stwierdzono istnienia przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy wnioskodawczyni. Wskazał, że z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni pobiera emeryturę przyznaną w trybie zwykłym. Podniósł, że przepisy ustawy o emeryturach i rentach (...) z uwagi na uznaniowy charakter świadczenia określonego w art. 83 ustawy, o przyznaniu którego decyduje wyłącznie Prezes ZUS, nie przewidują zbiegu tego świadczenia ze świadczeniami ustawowymi przyznawanymi przez organy emerytalno-rentowe (por. wyrok NSA z 04.07.2001 r., sygn. akt II SA 388/01, dostępny w Legalis nr 60080). Organ raz jeszcze wskazał, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku konieczne jest łączne spełnienie wszystkich przesłanek wymienionych w art. 83 ust. 1 ustawy. Brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Podniósł, że z uwagi na to, że wnioskodawczyni jest uprawniona do świadczenia przyznanego przez organ emerytalno-rentowy w trybie zwykłym, jedna z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku nie została spełniona. Stwierdził, że w związku z powyższym, po ponownym przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy pod kątem przesłanek wynikających z art. 83 ust. 1 ustawy, nie może przyznać wnioskodawczyni renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...], stała się przedmiotem skargi T. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zakwestionowała stanowisko organu, w tym działania ZUS, przedstawiła informacje dotyczące swojej sytuacji. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał m.in., że w dniu [...] grudnia 2017 r. Oddział ZUS w Wałbrzychu przyznał skarżącej emeryturę w kwocie zaliczkowej, a od [...] października 2018 r. emerytura ta jest wypłacana wraz ze zwiększeniem rolnym, w kwicie 1190,47 zł brutto. Tym samym skarżącą jest uprawniona i pobiera świadczenie emerytalne w trybie ustawowym. Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze Prezes ZUS wyjaśnił, że nie kwestionuje ani obecnej niezdolności do pracy skarżącej, ani jej trudnej sytuacji materialnej. Jednak sama w sobie niezdolność do pracy i osiągniecie wieku emerytalnego, nawet w powiązaniu z najbardziej w pojęciu zainteresowanego szczególną i wyjątkową jego obecną sytuacją życiową, nie jest wystarczającą podstawą do przyznania świadczenia. Podobnie trudna sytuacja materialna, choć jest brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy, nie jest też świadczeniem należnym każdej osobie, której nie zadowala wysokość pobieranych przez nią świadczeń ustawowych. Wbrew przekonaniu skarżącej nie może ona pobierać równolegle dwóch świadczeń emerytalnych - emerytury ustawowej i w drodze wyjątku ani w sytuacji istnienia prawa do emerytury ustawowej nie może "wybrać sobie" innego świadczenia, w tym wypadku przyznanego na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Świadczenie z tego artykułu może być przyznane jedynie osobom nie mającym prawa do świadczeń ustawowych, nie jest natomiast dodatkiem, rekompensatą za oczekiwanie na świadczenie ustawowe, wyrównaniem ani świadczeniem równoległym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie podlegała uwzględnieniu. Postępowanie przeprowadzone zostało przez organ zgodnie z wymogami k.p.a., a ustalenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co do braku podstaw do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, jest prawidłowe. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu nie naruszają prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Powołany przepis pozwala na uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. W sprawie niniejszej organ prawidłowo stwierdził, że skoro skarżąca spełnia warunki ustawowe do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym i świadczenie takie, tj. emeryturę pobiera, to brak jest podstaw do przyznania przez Prezesa ZUS świadczenia w drodze wyjątku. Emerytura skarżącej, jak wynika z odpowiedzi na skargę, od 19 października 2018 r. jest wypłacana wraz ze zwiększeniem rolnym w kwocie 1190,47 zł brutto. Wskazana wysokość świadczenia ustawowego nie stanowi sama w sobie podstawy do przyjęcia, że skarżąca jest uprawniona do świadczenia w drodze wyjątku. Uzyskiwana emerytura nie stanowi podstawy do ustalenia dodatkowego świadczenia w zbiegu z pobieranym już świadczeniem ustawowym (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 września 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 395/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). Świadczenie, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie jest świadczeniem socjalnym, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione (v. wyrok NSA dnia 5 listopada 2014 sygn. akt I OSK 2148/14, nsa.orzeczenia.gov.pl). Posiadanie prawa do emerytury w trybie zwykłym, wyklucza przyznanie prawa do świadczenia w trybie wyjątkowym. Wobec tego, że nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, brak było podstaw do jego przyznania, co trafnie stwierdził Prezes ZUS (v. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2248/12, wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 150/10, wyrok NSA z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2271/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wskazuje przy tym, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowany jest pogląd, że przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprost wyklucza możliwość otrzymywania świadczenia w drodze wyjątku przez osoby pobierające własne świadczenia emerytalne lub rentowe (v. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2012 r., sygn. akt III UK 36/11, Lex 1163962; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. akt I UK 208/14, Lex 1652379). Z uzasadnienia decyzji Prezesa ZUS jednoznacznie wynika, z jakiego powodu organ nie uwzględnił wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Decyzja Prezesa ZUS nie jest dowolna i nie narusza prawa. Z tych względów nie było podstaw do uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0V1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), orzekł jak w wyroku.