I C 1084/23

<div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- --> Dnia 25 lipca 2024 r.</strong> </p> <p>Sąd Okręgowy w Toruniu I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodnicząca Sędzia SO Joanna Grzempka</p> <p>Protokolant sekr. sąd. Natalia Kuc</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2024 r. w Toruniu na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> Banku (...) spółki akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">M. B.</span>, <span class="anon-block">A. B.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>1.  umarza postępowanie w zakresie żądania zapłaty 88.508,59 zł odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 14 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty oraz żądnie ewentualne o zapłatę 97.697 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 14 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty;</p> <p>2.  oddala powództwo w pozostałym zakresie;</p> <p>3.  zasądza od powoda na rzecz pozwanych solidarnie 5434 zł (pięć tysięcy czterysta trzydzieści cztery złote) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu;</p> <p>4.  zwraca powodowi 2 183 zł (dwa tysiące sto osiemdziesiąt trzy złote) tytułem połowy opłaty od cofniętej części powództwa pomniejszonej o opłatę minimalną.</p> <p>Sygn. akt I C 1084/23</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block"> Bank (...) spółka akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> żądał od pozwanych <span class="anon-block">M. B.</span> i <span class="anon-block">A. B.</span>:</p> <p>1)  zapłaty solidarnie 121.200,01 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem zwrotu kapitału oddanego do dyspozycji pozwanym na mocy umowy kredytu hipotecznego <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 22 sierpnia 2005 r.</p> <p>2)  zapłaty solidarnie 88.508,59 zł tytułem należnego powodowi wynagrodzenia związanego z korzyścią majątkową uzyskaną przez pozwanych w związku z korzystaniem z kapitału kredytu udostępnionego na mocy powyższej umowy</p> <p>Powód sformułował też roszczenie waloryzacyjne o zapłatę 97.697 zł w razie nieuwzględnienia roszczenia z punktu 2 pozwu</p> <p>W uzasadnieniu powód powołał się na fakt zakwestionowania przez pozwanych (kredytobiorców wskazanej wyżej umowy kredytu) i dochodzenia przez nich przed Sądem Okręgowym w Warszawie (XXVIII C 13602/22) zwrotu spełnionych świadczeń.</p> <p>W odpowiedzi na pozew pozwani podnieśli zarzut potrącenia dochodzonej w punkcie 1 pozwu kwoty 121.200,01 zł przysługującą im wierzytelnością 140.595,72 zł stanowiącą równowartość ich wpłat na rzecz banku w wykonaniu przedmiotowej umowy. W tym zakresie uznali powództwo, zaś w pozostałym zakresie wnosili o jego oddalenie jako pozbawionego podstaw prawnych.</p> <p>Pismem z dnia 7 lutego 2024 r. powód cofnął pozew w zakresie żądania z punktu 2 pozwu (o zapłatę 88.508,59 zł) oraz w zakresie ewentualnego żądania waloryzacyjnego (o zapłatę 97.697 zł).</p> <p>Pełnomocnik powoda oświadczył, że nie uznaje skuteczności potrącenia wierzytelności dochodzonej w punkcie 1 pozwu.</p> <p>Sąd ustalił i zważył, co następuje.</p> <p>Na mocy umowy kredytu nr <span class="anon-block">(...)</span> zawartej dnia 22 sierpnia 2005 r. przez powoda z pozwanymi (kredytobiorcami), powód wypłacił im kwotę 121.200,01 zł (kapitał kredytu). W wykonaniu tej umowy kredytobiorcy dokonali spłat w wysokości 140.595,72 zł (do dnia 26 marca 2020 r. ).</p> <p>Pismem z dnia 24 czerwca 2020 r. <strong> <!-- -->kredytobiorcy wezwali bank do zwrotu 140.595,72 zł</strong> tytułem nienależnie spełnionego świadczenia, powołując się na nieważność wskazanej wyżej umowy kredytu.</p> <p>Pismem z dnia 30 czerwca 2020 r. pozwani złożyli bankowi oświadczenie o potrąceniu wzajemnych należności w wysokości 140.495,72 zł z należnością z tytułu wypłaconego kredytu w wysokości 121.200,01 zł. Pismo to zostało doręczone pozwanemu w dniu 6 lipca 2020 r .</p> <p>W sprawie XXVIII 13602/22 Sądu Okręgowego w Warszawie pozwani domagają się od powodowego banku zapłaty części świadczeń z tytułu powyższej umowy.</p> <p>Pismem z dnia 13 czerwca 2024 r. pozwani złożyli oświadczenie o potrąceniu kwoty 140.595,72 zł z wierzytelnością banku wynoszącą 121.200,91 zł. Zostało ono doręczone bankowi w dniu 18 czerwca 2024 r.</p> <p>(okoliczności bezsporne, a ponadto dowody: zaświadczenie o poniesionych kosztach od kredytu hipotecznego k. 63-71, zaświadczenie o obsłudze kredytu k .72, zaświadczenie o udzieleniu kredytu hipotecznego k. 73, wezwanie do zapłaty k. 99-101, oświadczenie o potrąceniu k. 102 wraz z potwierdzeniem nadania i doręczenia k. 102v-103v); kopia pozwu w sprawie XXVIII 13602/22 SO w Warszawie k. 104-136 wraz z rozszerzeniem powództwa k. 137-164).</p> <p>Stan faktyczny sprawy wynikał z dokumentów, nie był kwestionowany, przy czym informacja o wysokości spłat dokonanych przez pozwanych wynikała z dokumentu pochodzącego od powodowego banku (zaświadczenia).</p> <p>W ocenie Sądu nie było podstaw do zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie nieważności przedmiotowej umowy. Gdyby bowiem przyjąć, że powództwo kredytobiorców w sprawie XXVIII C 13602/22 Sądu Okręgowego w Warszawie zostanie prawomocnie oddalone, wówczas roszczenie banku w tej sprawie należy uznać za niezasadne, <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->gdyż brak nieważności wyklucza roszczenie o zwrot kapitału. </span> </strong>Jeśli natomiast powództwo kredytobiorców zostanie uwzględnione i umowa zostanie prawomocnie uznana na nieważną, wówczas należy uznać zarzut potrącenia za skuteczny i prowadzący do umorzenia wierzytelności banku względem kredytobiorcy. Ustalenie nieważności umowy w wyroku ma bowiem charakter deklaratywny.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 498 § 1)">art. 498 § 1 k.c.</a> <em> <!-- -->gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym</em>.</p> <p>Wskazane przesłanki zostały spełnione w odniesieniu do zarówno wierzytelności banku, jak i kredytobiorców.</p> <p>Oba roszczenia były wymagalne, gdyż w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> każda ze stron wezwała drugą stronę do wykonania zobowiązania (zwrotu nienależnego świadczenia).</p> <p>Kredytobiorcy wezwali bank do zwrotu 140.595,72 zł pismem z dnia 24 czerwca 2020r. (k. 99). Zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy i wymaga wezwania do jego wykonania. Kredytobiorcy wzywając bank do zapłaty powyższej kwoty wyznaczyli termin 14 dni, co - licząc od daty doręczenia 6 lipca 2020 r. -co oznacza, że roszczenie to stało się wymagalne 20 lipca 2020 r. Gdyby natomiast uznać, że wezwanie to zostało doręczone – jak wskazał ich pełnomocnik w pozwie w sprawie XXVIII C 31602/22 – później, bo 6 sierpnia 2020 r. (<em> <!-- -->vide</em> k. 104 i 105 akt) – to wymagalność wierzytelności kredytobiorców wobec banku w wysokości 140.595,72 zł nastąpiła najpóźniej 20 sierpnia 2020r. W każdym z tych przypadków ich wierzytelność stała się wymagalna wcześniej niż wierzytelność banku. Wierzytelność banku względem kredytobiorców stała się bowiem wymagalna z chwilą doręczenia im odpisów pozwu w niniejszej sprawie, co miało miejsce 11 maja 2023 r.</p> <p>Według <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 499)">art. 499 k.c.</a> <em> <!-- -->potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. </em> <span class="underline"> <!-- -->Zdaniem Sądu uprawnione było uznanie, że pozwani złożyli oświadczenie o potrąceniu już w odpowiedzi na pozew, jednocześnie z podniesieniem zarzutu potrącenia</span>. Pozwani działali na tym etapie bez pełnomocnika, a z treści odpowiedzi na pozew wynika jasno, że ich intencją było złożenie takiego oświadczenia (k. 39-39v akt) Taka forma potrącenia jest dopuszczalna jako dostatecznie ujawniająca wolę składającego oświadczenie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 22 stycznia 2009 r., V ACa 551/08). Pełnomocnictwo udzielone w niniejszej sprawie przez powodowy bank adw. <span class="anon-block">K. O.</span> obejmowało umocowanie m.in. do przyjmowania wszystkich oświadczeń o charakterze materialnoprawnym złożonych bankowi, m.in. o potrąceniu (pełnomocnictwo z 23 lutego 2023 r. k. 19 akt).</p> <p>Tym samym oświadczenie kredytobiorców ma moc od daty doręczenia im odpisu pozwu, gdyż z tą chwilą nastąpił stan wymagalności roszczenia banku.</p> <p>Jedynie na marginesie można zauważyć, że nie było skuteczne wcześniejsze oświadczenie o potrąceniu datowane na 30 lipca 2020 r. (k. 102), gdyż z okoliczności sprawy wynika, iż w momencie jego doręczenia bankowi nie upłynął jeszcze 14-dniowy termin zapłaty, wyznaczony przez kredytobiorców w ich wezwaniu do zapłaty z dnia 24 czerwca 2020 r. Brak wymagalności uniemożliwiał skuteczne potrącenie.</p> <p>Powód podtrzymując powództwo mimo skutecznego potracenia, domagał się więc wykonania zobowiązania, które uległo umorzeniu. Prowadziło to do oddalenia powództwa.</p> <p>Podstawą umorzenia postępowania w zakresie cofniętego powództwa był <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 355)">art. 355 k.p.c.</a> </p> <p>O kosztach procesu orzeczono stosownie do reguły odpowiedzialności za wynik sporu. Na koszty procesu należne pozwanemu składają się: jedna stawka zastępstwa procesowego (5400 zł) oraz 2 x opata skarbowa od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (34 zł). Ponieważ pełnomocnik pozwanych wstąpił do sprawy już po skutecznym częściowym cofnięciu pozwu, Sąd orzekając o wynagrodzeniu pełnomocnika przyjął za punkt odniesienia wartość przedmiotu sporu aktualną w momencie zgłoszenia się pełnomocnika.</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 79;art. 79 ust. 1;art. 79 ust. 1 pkt. 3)">art. 79 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 959) Sąd zwrócił powodowi połowę opłaty obliczonej od cofniętego powództwa, pomniejszoną o opłatę minimalną.</p> </div>