II OSK 1877/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej I. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 610/10 w sprawie ze skargi I. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską i bojową 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od I. M. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego UZASADNIENIE II OSK 1877/10 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską i bojową. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne: Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] listopada 2007 r. w przedmiocie cofnięcia I. M. pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej i bojowej, z uwagi na fakt, że w dniu [...] lutego 2006 r. skarżący kierował samochodem osobowym, znajdując się w stanie nietrzeźwości (0,52 i 0,55 mg/dm3 alkoholu w wydychanym powietrzu). Wyrokiem Sądu Rejonowego w Lublińcu, sygn. akt II K 310/06, skarżący został uznany winnym popełnienia czynu z art. 178a § 1 kodeksu karnego, za co wymierzono mu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności, z zawieszeniem na okres 2 lat, karę grzywny w wysokości 40 stawek po 60 zł każda oraz orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat, jak również podanie wyroku do publicznej wiadomości. Organ podkreślił, iż strona decydując się na jazdę samochodem w stanie nietrzeźwości dowiodła braku poszanowania dla życia i zdrowia swojego oraz innych osób, okazując jednocześnie swoją ignorancję dla tych dóbr. Świadczy to o wysokim stopniu nieodpowiedzialności strony oraz lekceważącym podejściu do obowiązujących przepisów prawa. Brak kontroli nad swoim działaniem, jaki wykazała strona, wsiadając za kierownicę pojazdu będąc pod wpływem alkoholu, wskazuje na możliwość użycia broni niezgodnie z jej przeznaczeniem. Powyższe czyni zasadnym zaliczenie skarżącego do grona osób, co do których istnieje obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u o broni i amunicji, bez względu na pozytywną opinię o skarżącym z miejsca zamieszkania, jak również wypowiedzi koła łowieckiego i PZŁ wskazujące na odpowiedzialne i zgodne z zasadami bezpieczeństwa obchodzenie się z bronią. Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 585/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję, albowiem uznał, iż wyrok sądu karnego nie jest wystarczającą przesłanką do cofnięcia pozwolenia na broń. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2010 r. skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji, wyrokiem z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 127/09, uchylił zaskarżony wyrok (w części dotyczącej cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską i bojową) oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Powołując się na uchwałę z dnia 18 listopada 2009 r., II OPS 4/09, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. Jednoznaczne brzmienie przepisu art. 18 ust. 1 ustawy "cofa pozwolenie na broń" oznacza, iż decyzja w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego, lecz ma charakter decyzji związanej. Przepis ten nakłada na organ Policji obowiązek wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 ustawy i nie pozostawia organom Policji swobody przy podejmowaniu decyzji. Tym samym zastosowanie przez organ Policji przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. cofnięcie pozwolenia na broń jest obligatoryjne w każdym przypadku, gdy dana osoba należy do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Sąd stwierdził jednocześnie, że przestępstwa określone w art. 178a § 1 kodeksu karnego, tj. prowadzenie pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości, maja charakter typów abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo. Przedmiotem ochrony art. 178a kodeksu karnego są te same dobra prawne co w innych typach rozdziału XXI, a więc życie, zdrowie i mienie. Błędem jest odnoszenie ochrony do mającego abstrakcyjny charakter pojęcia bezpieczeństwa w komunikacji (por. G. Bogdan [w:] A. Barczak - Oplustil, G. Bogdan, Z.Ćwiąkalski, M. Dąbrowska-Kardas, P. Kardas, J. Majewski, J. Raglewski, M.Rodzynkiewicz, M. Szewczyk, W. Wróbel, A. Zoll, Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Komentarz do art. 117-277 k.k., Zakamycze, 2006, wyd. II). Z powyższych względów NSA uznał, iż przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji dotyczy także osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 kodeksu karnego albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa. Przestępstw opisanych w art. 178a k.k. dopuścić się można jedynie umyślnie. A zatem, po stronie sprawcy występuje świadomość znajdowania się w stanie nietrzeźwości (lub odurzenia), przy czym sprawca nie musi uświadamiać sobie stężenia alkoholu we własnej krwi, wystarczy obiektywna postrzegalność stanu nietrzeźwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpatrując sprawę, w pierwszej kolejności wyjaśnił, że w świetle art. 190 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podniósł, że nie może budzić wątpliwości, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo określone w art. 178a § 1 kodeksu karnego, tj. za prowadzenie pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości. Odwołując się do oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjął, że przedmiotem ochrony art. 178a kodeksu karnego są te same dobra prawne, co w innych typach rozdziału XXI, a więc życie, zdrowie i mienie, co uzasadnia stanowisko, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji dotyczy także osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 kodeksu karnego albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa. Podkreślił, iż do wydania decyzji cofającej pozwolenie na broń nie jest konieczne stwierdzenie użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, lecz wystarczy uzasadniona obawa takiego użycia broni. Takie unormowanie prawne ma przede wszystkim chronić obywateli i zapobiegać przestępstwom przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, nie zaś stanowić reakcję na dokonane już naruszenie tych dóbr. Uzasadniona obawa istnieje, gdy osoba posiadająca pozwolenie na broń zostaje skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, a takim przestępstwem jest czyn wypełniający dyspozycję art. 178a § 1 kodeksu karnego. Oddalając skargę, Sąd I instancji stwierdził, iż organy Policji właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę wydania zaskarżonych decyzji. W świetle wyroku NSA ani ocena dokonana przez organ Policji dokumentacji postępowania karnego sprawy o sygn. akt II K 310/06, ani wzięcie pod uwagę świadczących na korzyść skarżącego opinii koła łowickiego oraz opinii w miejscu zamieszkania nie mogły mieć w sprawie istotnego znaczenia z punktu widzenia sposobu końcowego załatwienia sprawy. Biorąc także pod uwagę, iż Sąd ocenia zaskarżoną decyzję według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu jej wydania, bez wpływu na ocenę Sądu pozostaje argumentacja, że obecnie wobec skarżącego nastąpiło zatarcie skazania i posiada on status osoby niekaranej. W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, I. M., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, podniósł zarzut naruszenia: 1) prawa materialnego, tj. - art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną ich wykładnię, polegającą na niedozwolonym rozszerzeniu kategorii przestępstw wymienionych w tym przepisie; - art. 7 Konstytucji RP; 2) prawa procesowego, tj. art. 6 kpa poprzez oparcie rozstrzygnięcia na pozaustawowych przesłankach, co doprowadziło do wydania wyroku bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że istotą sprawy jest ustalenie katalogu przesłanek uzasadniających cofnięcie pozwolenia na broń, określonego w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Skarżący kasacyjne zakwestionował pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, że czyn, o którym mowa w art. 178a § 1 kodeksu karnego zalicza się do kategorii przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu. Zdaniem skarżącego wadliwym wydaje się stan, w którym zamiast konkretnej oceny, zrodzonej na kanwie zebranego i pełnego materiału dowodowego, stosuje się naciąganą formalnie karkołomną konstrukcję, celem zaliczenia konkretnego czynu do kategorii przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu, powodujących przy braku umyślności przyjęcie w sposób automatyczny uzasadnionej obawy w rozumieniu przepisów ustawy o broni i amunicji. Powołując takie argumenty w ramach podstaw kasacyjnych autor skargi kasacyjnej wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie skargi I. M. na decyzję Głównego Komendanta Policji oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego, względnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawa cofnięcia I. M. pozwolenia na broń była już przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Poza sporem pozostaje bowiem fakt, iż wyrokiem z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 127/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 585/08, którym Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] listopada 2007 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską i bojową. W powołanym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił ocenę prawną w zakresie zastosowania art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn.: Dz.U. z 2004 r., Nr 525 z późn. zm.) w przypadku skazania za przestępstwo określone w art. 178a § 1 kk, tj. za prowadzenie pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji znajduje zastosowanie również w przypadku osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za popełnienie przestępstwa, o którym mowa w art. 178a § 1 kk. Zgodnie z art. 190 zd. pierwsze p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 marca 2009 r., II GSK 830/08 przywołana norma wprost wskazuje na ograniczenie swobody (także w rozumieniu art. 134 p.p.s.a.) sądu I instancji przy wydawaniu nowego orzeczenia. W jego konsekwencji natomiast - zgodnie z regulacją zawartą w zdaniu drugim ww. artykułu - skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy nie można oprzeć na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że podstawy skargi kasacyjnej - sformułowane z naruszeniem ww. przepisu - obligują sąd kasacyjny do uznania ich za nieusprawiedliwione. Merytoryczne rozpoznanie takich podstaw kasacyjnych w istocie sprowadzałoby się do oceny ich zgodności z wykładnią prawa ustaloną już w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przypomnienia natomiast wymaga, iż wykładnia prawa, o której mowa w zdaniu pierwszym art. 190 p.p.s.a., wiąże w sprawie nie tylko sąd I instancji, ale także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od wyroku wydanego w tej sprawie po ponownym jej rozpoznaniu. W konsekwencji w tego typu sprawach rozważenie zasadności podstaw, na których oparto skargę kasacyjną wymaga przede wszystkim zbadania, czy podstawy kasacyjne nie uchybiają zakazowi przewidzianemu w art. 190 p.p.s.a. Analiza skargi kasacyjnej dokonana z uwzględnieniem powyższych rozważań uprawnia do stwierdzenia, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną ich wykładnię uchybiają zakazowi wyprowadzonemu z art. 190 zd. drugie p.p.s.a., a argumenty formułowane przez jej autora sprowadzają się do polemiki ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w prawomocnym wyroku z dnia 28 stycznia 2010 r., II OSK 127/09. Stąd też zgłoszone zarzuty naruszenia prawa materialnego, jako pozostające w sprzeczności z wykładnią dokonaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2010 r., muszą zostać uznane za nieuzasadnione. Konsekwencją powyższego musi być również uznanie, że nietrafne są zarzuty zgłoszone przez autora skargi kasacyjnej, odnoszące się do naruszenia art. 7 Konstytucji RP i art. 6 kpa. Nie znajduje bowiem uzasadnienia argument, iż Sąd I instancji nie działał na podstawie przepisów prawa. Wyjaśnienia wymaga, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznający sprawę, działając na podstawie i w granicach prawa, a w szczególności z poszanowaniem art. 190 zd. pierwsze p.p.s.a., nie mógł dokonać wykładni znajdujących zastosowanie przepisów w sposób odmienny niż to wynikało z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2010 r. Nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa przez sąd, któremu sprawa została przekazana, lub jego przekonania o możliwości niezgodności dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny (wykładni prawa) z obowiązującym prawem, dla sądu rozpatrującego sprawę ponownie, zapatrywania prawne wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny mają moc wiążącą. Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 190 zd. 1 p.p.s.a. dotyczyć może tylko dwóch sytuacji: po pierwsze - gdy nastąpi zmiana stanu faktycznego, po drugie - gdy po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny, a przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd I instancji, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania - o wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmianie ulegnie stan prawny bądź też zostanie podjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwała, w której wyrażona zostanie odmienna wykładnia prawa od przyjętej w wyroku wydanym w tej sprawie w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej. W takim przypadku moc wiążącą będzie miała wykładnia wynikająca z uchwały. Jako że żadna z przedstawionych sytuacji nie wystąpiła, Wojewódzki Sąd Administracyjny uprawniony i zarazem zobowiązany był do podjęcia rozstrzygnięcia jak w zaskarżonym wyroku. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, to na mocy art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. jak w pkt 2.