I SA/Wa 1903/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi E. W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lipca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 188/18 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz E. W. sumę pieniężną w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz E. W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z 27 czerwca 2022 r. E. W. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lipca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 188/18. Skarżąca podniosła, że powyższym wyrokiem prezydent został zobowiązany do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], nr hip. [...] z obrębu [...] działka nr [...] – w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W skardze podniesiono, że pomimo upływu wskazanego terminu oraz pisemnego wezwania do wykonania ww. wyroku organ nadal nie wydał decyzji w sprawie. Skarżąca wniosła o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalne dopuszczalnej wysokości, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w maksymalnej dopuszczalnej wysokości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie podejmowane były czynności zmierzające do jej rozstrzygnięcia, zaś opóźnienie w rozpoznaniu sprawy wynika z konieczności wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie mającej skomplikowany charakter. Prezydent podniósł ponadto, że 15 lipca 2022 r. wystosował do stron zawiadomienia o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego i prawie do końcowego zapoznania się z materiałami sprawy przed wydaniem decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Poza sporem jest, że wyrokiem z 5 lipca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 188/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], nr hip. [...] z obrębu [...] działka nr [...] – w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis powyższego wyroku ze stwierdzeniem prawomocności oraz aktami sprawy organ otrzymał 26 września 2018r. Wyznaczony w wyroku termin na zakończenie sprawy upływał 26 stycznia 2019 r. Prezydent nie wydał decyzji w wyznaczonym terminie. Pismem z 13 lutego 2019 r. pełnomocnik skarżącej wezwał organ do wykonania wyroku z 5 lipca 2018 r. Przy piśmie z 17 czerwca 2019 r. organ wystąpił o dodatkowe informacje. O kolejne materiały organ zawracał się przy pismach z 3 listopada 2020 r., 27 stycznia 2021 r., 4 i 22 marca 2021 r., 13 października 2021 r., 25 stycznia 2022 r., 10 i 21 lutego lutego 2022 r. oraz 23 czerwca 2022 r. Pismem z 15 lipca 2022 r. organ zawiadomił strony o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Wobec powyższych okoliczności sprawy, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki o których była mowa powyżej w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, nie ulega bowiem wątpliwości, że na dzień wniesienia skargi Prezydent [...] nie wykonał wyroku z 5 lipca 2018 r. pomimo pisemnego wezwania. Wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest zatem niewątpliwie zasadny. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Okoliczności wskazywane przez organ nie mogą usprawiedliwić niewykonania prawomocnego wyroku. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Zważyć należy, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z 3 października 1949 r., który został następnie ponowiony 11 stycznia 2016 r., a zatem de facto postępowanie w sprawie toczyło się od ponad siedemdziesięciu lat, zaś termin wyznaczony w wyroku z 5 lipca 2018 r. upłynął bezskutecznie 26 stycznia 2019 r., tj. niemal cztery lata temu. Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu zasadne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 5000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa, a także stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Nie ulega wątpliwości, że przyznanie sumy pieniężnej jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W przywołanych okolicznościach sprawy Sąd uznał, że wniosek skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej jest uzasadniony do wysokości 5000 złotych. Suma ta będzie formą zadośćuczynienia skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie jej sprawy, a jednocześnie dodatkowo zdyscyplinuje organ do jej rozpoznania. Wymierzając grzywnę oraz przyznając sumę pieniężną w kwotach niższych niż wnioskowane w skardze Sąd miał na uwadze znany z urzędu fakt, że sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279) należą do spraw szczególnie skomplikowanych i wymagają przy tym od organów ustalania stanu dawnych nieruchomości na kilkadziesiąt lat wstecz. Okoliczność ta nie stanowi usprawiedliwienia dla niewykonania wyroku, ale może częściowo tłumaczyć opóźnienie w rozpoznaniu sprawy i w ten sposób na wpływ na wymiar orzeczonych sankcji finansowych. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa wymierzył organowi grzywnę w kwocie 5000 złotych (pkt 1 sentencji). Na podstawie art. 154 § 2 ppsa stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji). W pkt 3 sentencji Sąd na podstawie art. 154 § 7 w zw. z art. 154 § 6 ppsa przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 5000 złotych. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz.265). Na koszty sądowe składa się wpis w kwocie 200 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych.