II SAB/Wr 546/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis, Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda, Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 26 lipca 2022 r. sprawy ze skargi K. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do wydania aktu albo dokonania czynności w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2000 zł (słownie: dwa tysiące złotych); V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Skarżąca (K. M.), działając przy pomocy pełnomocnika, wniosła [...] skargę na przewlekłość postępowania Wojewody D. (dalej: Wojewoda, organ administracji), polegającą na prowadzeniu postępowania z jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę – złożonego [...] - dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 i art. 53 § 2b ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 35 § 1- 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Na tej podstawie wniosła o: 1. stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdzenie, że przewlekłość postepowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku; 4. przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 20.000 zł; 5. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz 6. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania organu w sprawie z wniosku skarżącej o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę okazała się uzasadniona, albowiem postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do jej załatwienia. Pojęcie przewlekłości postępowania zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. ("postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy"). Nadto, należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że - w myśl art. 12 k.p.a. - organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że mamy w niej do czynienia z tak rozumianą przewlekłością postępowania, o czym przesądza zebrany w sprawie materiał dowodowy. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że [...] skarżąca wystąpiła do Wojewody z wnioskiem w przedmiotowej sprawie. Po jego złożeniu nie otrzymała od organu oficjalnej informacji w przedmiocie: przewidywanego terminu zakończenia postępowania, wystąpienia ewentualnych braków formalnych w złożonym podaniu jak i zakomunikowania, że do czasu wydania ostatecznej decyzji jej pobyt na terytorium Polski posiada przymiot legalności. Dnia [...] dołączono do akt kopie: umowy zlecenia, oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, umowy użyczenia lokalu, powiadomienia o nadaniu nr PESEL oraz 8 stron paszportu. W tej samej dacie wniesiono także ponaglenie na działanie organu. Dnia [...] wystosowano wniosek o udzielenie informacji o stanie sprawy. Pozostał on bez odpowiedzi. Dnia [...] dołączono do akt pismo pełnomocnika informujące o zmianie stanu faktycznego będącego podstawą rozpatrzenia wniosku (podjęcie nauki w polskiej szkole policealnej). Dołączono ponadto kolejne kopie: umowy najmu okazjonalnego, umowy na korzystanie z usług opieki medycznej, zaświadczenia o posiadaniu rachunku bankowego, umowy związanej z rozpoczęciem nauki w szkole policealnej, 6 stron paszportu, potwierdzenia uiszczenia opłaty skarbowej od złożonego wniosku, udzielonego pełnomocnictwa wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej oraz załącznika nr 1 do wniosku. Dnia [...] wystosowano wniosek o pilne rozpatrzenie sprawy. Dnia [...] pełnomocnik skarżącej przesłał na adres poczty elektronicznej Dyrektora Generalnego Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego skargę (kolejne ponaglenie) na niezałatwienie sprawy w terminie. Dnia [...] przesłano organowi m.in. kopie: załącznika nr 1 do wniosku, zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, decyzji na pobyt czasowy i pracę ojca skarżącej, zaświadczenia o byciu słuchaczem szkoły policealnej, oświadczenia o ilości osób na utrzymaniu, umowy renty oraz świadectwa ukończenia szkoły policealnej. Dnia [...] organ poinformował pełnomocnika o aktualnych czynnościach przedsięwziętych w sprawie. Dnia [...] przedłożono do akt sprawy kolejne dokumenty oraz wystosowano kolejne ponaglenie na działanie organu. Dnia [...] przesłano do organu kopie: 4 stron paszportu oraz poświadczone z języka ukraińskiego tłumaczenie aktu urodzenia wnioskodawczyni. Dnia [...] Wojewoda wystąpił do odpowiednich służb o przekazanie informacji na temat pobytu cudzoziemca na terytorium RP. Ponadto wezwał skarżącą do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu ustalając wizytę na dzień [...] celem złożenia brakujących odcisków linii papilarnych. Jednocześnie wezwał do przedstawienia ważnego dokumentu podróży w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania oraz przesłał wniesione ponaglenie do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców uznając je za uzasadnione. Dnia [...] pełnomocnik skarżącej dołączył do akt sprawy poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię umowy deweloperskiej zawartą przez skarżącą oraz oświadczenie o zapewnieniu zakwaterowania. Dnia [...] poinformowano organ o wypowiedzeniu przez skarżącą udzielonego pełnomocnictwa. Dnia [...] miała miejsce wizyta skarżącej w siedzibie organu, w trakcie której pobrano od skarżącej odciski palców oraz skserowano 4 strony paszportu. Dnia [...] do Wojewody wpłynęło postanowienie Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców w którym to organ wyższego stopnia uznał wniesione [...] ponaglenie za nieuzasadnione, gdyż zawierało ono braki formalne skutkujące nie rozpoczęciem biegu terminu do rozpatrzenia sprawy. Dnia [...] Wojewoda poinformował skarżącą, że zakończenie postepowania nastąpi w terminie 60 dni od dnia ostatniego z następujących zdarzeń: bądź to osobistego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia lub osobistego stawiennictwa w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub z złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, bądź przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia. Powyższe okoliczności stanowią, że prowadzone w sprawie postępowanie nosi cech przewlekłości, naruszając tym samym zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że pierwsze czynności w sprawie organ podjął dopiero po ponad [...] latach od dnia wniesienia podania. Okres zwłoki organu, który przez ten czas nie podejmował w sprawie czynności i nie wydał rozstrzygnięcia znacząco przekracza maksymalne terminy określone w przepisach, a w sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić opieszałe działanie Wojewody. Dlatego w świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ bezspornie dopuścił się przewlekłości postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z niewątpliwie rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym – bez żadnej wątpliwości i wahań – można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli również terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Poza tym, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach winno być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Wobec braku przekazania przez organ informacji o wydaniu decyzji załatwiającej wniosek złożony w niniejszej sprawie, Sąd zobowiązał Wojewodę do wydania aktu albo dokonania czynności w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). W tym miejscu należy zaznaczyć, że do momentu rozpoczęcia posiedzenia sądowego na którym rozpoznawana była niniejsza skarga, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie posiadał informacji o wydaniu przez Wojewodę D. dnia [...] decyzji pozytywnie załatwiającej wniosek strony. Pismo przewodnie organu wraz z kopią wydanego rozstrzygnięcia wpłynęło do sekretariatu Wydziału II po wydaniu wyroku. Na wniosek skarżącej, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał sumę pieniężną w kwocie 2.000 zł (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Sąd wyraża nadzieję, że konieczność wypłaty w/w kwoty przez organ posłuży zwalczeniu opieszałości organu w sprawie (zdyscyplinuje organ). Tym samym Sąd uznał, że wnioskowana w skardze kwota 20.000 zł jest zbyt wygórowana. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).