III Ca 527/23

<p>Sygn. akt III Ca 527/23</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2023 r., wydanym w sprawie z powództwa <span class="anon-block">P. C.</span> przeciwko <span class="anon-block"> (...) Spółce Akcyjnej</span> z siedzibą <br/>w <span class="anon-block">W.</span> o zapłatę, Sąd Rejonowy w Zgierzu:</p> <p>1.  zasądził od <span class="anon-block"> (...) Spółce Akcyjnej</span> z siedzibą <br/>w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz <span class="anon-block">P. C.</span> kwotę 3 069,98 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 25 października 2018 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 1 717 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;</p> <p>2.  nakazał pobranie od <span class="anon-block"> (...) Spółce Akcyjnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zgierzu kwoty 574,22 zł tytułem nieuiszczonych wydatków sądowych.</p> <p>Apelację od tego orzeczenia złożyła strona pozwana, zaskarżając je w części, tj.: to jest w punktach 1. oraz 2. sentencji, w zakresie w jakim:</p> <p>A.  Sąd zasądził na rzecz powoda od pozwanego kwotę 569.98 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 25 października 2018 roku do dnia zapłaty.</p> <p>B.  Sąd nakazał pobrać od pozwanego nieuiszczone koszty sądowe - rozstrzygnięcie akcesoryjne.</p> <p>Pozwany zarzucił orzeczeniu:</p> <p>1.  naruszenie przepisów prawa postępowania:</p> <p>a)  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 130(2);art. 130(2) § 1)">art. 130^{<!-- -->2} § 1 k.p.c.</a> w zw. z art. 3 ust. 2 pkt la ustawy o kosztach sądowych <br/>w sprawach cywilnych, poprzez niezwrócenie pisma zawierającego rozszerzenie powództwa, jako dotkniętego brakiem fiskalnym w postaci braku opłaty, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało uwzględnieniem powództwa, w zakresie w jakim dokonano nieskutecznie rozszerzenia powództwa;</p> <p>b)  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 505(4);art. 505(4) § 1)">art. 505^{<!-- -->4} § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321;art. 321 § 1)">art. 321 § 1 k.p.c.</a>, poprzez umożliwienie i uznanie za skuteczne dokonania rozszerzenia powództwa, pomimo, że sprawa toczyła się w postępowaniu uproszczonym, gdzie jest to niedopuszczalne, a sąd jednocześnie przed dokonaniem rozszerzenia nie pominął przepisów <br/>o postępowaniu uproszczonym, co tym samym skutkowało błędnym uznaniem dokonanej modyfikacji powództwa za skuteczne, a tym samym doprowadził do nieuzasadnionego uwzględnienia roszczenia, w zakresie w jakim nie mogło dojść do skutecznego zawiązania sporu w tym zakresie.</p> <p>2.  naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117;art. 117 § 1;art. 117 § 2)">art. 117 § 1 i 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442^{<!-- -->1} § 1 k.c.</a> poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie, to jest nie uznanie, że roszczenie objęte rozszerzeniem powództwa jest przedawnione (roszczenie główne i odsetki), kiedy ostatnia decyzja w sprawie została wydana w dniu 27 sierpnia 2018 roku, co oznacza, że roszczenia powoda nie zgłoszone w pozwie przedawniły się do końca 2021 roku, co tym samym skutkowało błędnym uwzględnieniem powództwa w zakresie, w jakim się ono przedawniło.</p> <p>W sprawie wadliwie dokonano rozszerzenia. Pismo z rozszerzeniem nie zawiera ani opłaty od rozszerzenia - co oznacza, że pismo powinno zostać zwrócone, ani nie pominięto przepisów <br/>o postępowaniu uproszczonym, gdzie dokonanie rozszerzenia jest niedopuszczalne, co powinno skutkować odrzuceniem pisma.</p> <p>W konkluzji pozwany wnosił o:</p> <p>a)  zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie 1 sentencji, poprzez obniżenie kwoty 3 069,98 zł do kwoty 2 500 zł, to jest zasądzenie na rzecz powoda od pozwanego kwoty 2 500 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 25 października 2018 roku do dnia zapłaty oraz oddalenie powództwa w pozostałym zakresie.</p> <p>b)  zmianę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w pierwszej instancji, stosownie do wyniku postępowania apelacyjnego.</p> <p>c)  zasądzenie na rzecz pozwanego od powoda kosztów postępowania apelacyjnego, wedle norm przepisanych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie wedle norm przepisanych.</p> <p>W odpowiedzi na apelację powód wnosił o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Powód wniósł także o pominięcie zarzutu faktycznego przedawnienia roszczenia, jako że nie uprawdopodobniono nawet, że nie było możliwe jego podniesienie w postępowaniu przed Sądem I instancji, ewentualnie nieuwzględnienie upływu terminu przedawnienia roszczenia przeciwko konsumentowi, z uwagi na względy słuszności.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja okazała się uzasadniona., choć nie wszystkie zarzuty można uznać za trafione.</p> <p>Skarżący, nie kwestionując ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Rejonowy, podniósł zarzuty naruszenia prawa procesowego nakierowane na wykazanie, że Sąd I instancji - wydając rozstrzygnięcie - wyszedł poza żądanie pozwu, albowiem niesłusznie uznał, że doszło w sprawie do skutecznego rozszerzenia powództwa oraz zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez nieuznanie, że roszczenie objęte rozszerzeniem powództwa jest przedawnione.</p> <p>Oceniając podniesione zarzuty, należy odnieść się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 505(4);art. 505(4) § 1)">art. 505^{<!-- -->4} § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321;art. 321 § 1)">art. 321 § 1 k.p.c.</a>, poprzez umożliwienie i uznanie za skuteczne dokonania rozszerzenia powództwa, pomimo, że sprawa toczyła się w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie z regulacją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 505(1);art. 505(1) § 1)">art. 505^{<!-- -->1} § 1 k.p.c.</a> w postępowaniu uproszczonym rozpoznaje się sprawy o świadczenie, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza dwudziestu tysięcy złotych, a w sprawach o roszczenia z rękojmi lub gwarancji - jeżeli wartość przedmiotu umowy nie przekracza tej kwoty. Roszczenie dochodzone w tym postepowaniu nadawało się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym i tak było procedowane. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 505(1);art. 505(1) § 3)">Art. 505^{<!-- -->1} § 3 k.p.c.</a> umożliwia rozpoznanie sprawy z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym, jeżeli może to przyczynić się do sprawniejszego rozwiązania sporu. Wbrew zarzutom apelacji, taka decyzja została w niniejszej sprawie podjęta – k. 130. Rozszerzenie powództwa było więc skuteczne i to niezależnie od tego, czy pismo zostało prawidłowo opłacone. Nawet błędne nadanie pismu biegu nie niweczy skutku w postaci zgłoszenia roszczenia pod osąd.</p> <p>Niezależnie od powyższego pozwany skutecznie podniósł na etapie postepowania apelacyjnego zarzut przedawnienia roszczenia powoda w zakresie rozszerzenia powództwa.</p> <p>Sam fakt przedawnienia roszczenia w zakresie należności głównej w kwocie 569.98 zł oraz odsetek od tej kwoty, nie budzi wątpliwości i nie był kwestionowany przez stronę powodową w toku postepowania apelacyjnego. Przedmiotowy wypadek miał miejsce w dniu 23 maja 2018 roku. Ostatnia decyzja została wydana w dniu 27 sierpnia 2018 roku. Powództwo złożono w dniu 18 marca 2021 roku, więc nie jest ono przedawnione. Jednakże przedawnione jest dokonane rozszerzenie, bowiem rozszerzenie złożono w sądzie dopiero w dniu 27 października 2022 roku.</p> <p>Wbrew twierdzeniom strony powodowej, do wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117;art. 117 § 2)">art. 117 § 2 k.c.</a> prawa kształtującego pozwanego, nie mają zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 368;art. 368 § 1;art. 368 § 1 pkt. 4)">art. 368 § 1 pkt 4 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 381)">art. 381 k.p.c.</a> Uprawnienie takie niewątpliwie nie jest zdarzeniem ze sfery faktów, którego dotyczą te przepisy. Skorzystanie z niego przez pozwanego zmienia istniejący pomiędzy stronami stosunek materialny w zobowiązanie naturalne i dopiero wówczas powstaje obowiązek procesowy pozwanego przedstawienia sądowi, że złożył przedmiotowe oświadczenie woli, jak i dalszych faktów wskazujących, że przedawnienie nastąpiło (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 3)">art. 3 k.p.c.</a>). Dopóki pozwany tego zarzutu nie podniesie wszystkie okoliczności faktyczne, na których mógłby być on oparty są dla rozstrzygnięcia sprawy obojętne, a tym samym nie powinny być przedmiotem dowodzenia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a>). Kiedy pozwany realizuje swe prawo podmiotowe wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117;art. 117 § 2)">art. 117 § 2 k.c.</a>, składając wynikające z niego oświadczenie woli już w toku postępowania apelacyjnego, to stanowi to nowy fakt, powstały po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji. W związku z tym nie mogą mieć do niego zastosowania ograniczenia przedstawiania "nowości" określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 381)">art. 381 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 368;art. 368 § 1;art. 368 § 1 pkt. 4)">art. 368 § 1 pkt 4 k.p.c.</a> (tak, słusznie wyrok SN z 19.08.2004 r., V CK 38/04, LEX nr 277325).</p> <p>Sąd odwoławczy w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z 17.09.2021 r. (<span class="anon-block"> I (...)</span> 258/21, <span class="anon-block">L.</span>), że „w aktualnym stanie prawnym nie ma podstawy do przyjęcia, że wytoczenie powództwa o odszkodowanie przerywa bieg przedawnienia co do całości roszczenia, choćby jego rozmiar określony w pozwie był niższy”. Przerwanie biegu przedawnienia następuje tylko w granicach żądania będącego przedmiotem procesu. Innym słowy przerwaniu ulega bieg przedawnienia roszczenia objętego żądaniem i to w takim rozmiarze, jaki został zgłoszony w żądaniu (tak uchwała Sądu Najwyższego (7) - zasada prawna z dnia 29 października 1965 r. III PO 15/65, opubl. OSN Nr 6/1966 poz. 89).</p> <p>Mając na uwadze powyższe rozważania należało więc uznać, że zarzut przedawnienia roszczenia objętego rozszerzeniem powództwa, pozwany zgłosił skutecznie w postępowaniu apelacyjnym.</p> <p>Trzeba dodać, że nie było podstaw do nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia z uwagi na względy słuszności. Po stronie powodowej występuje osoba, która nabyła wierzytelność w drodze cesji, działając w obrocie cywilnym jako profesjonalista. Nie ustalono żadnych okoliczności pozwalających przyjąć, że powołanie się przez skarżącego na przedawnienie byłoby nadużyciem prawa podmiotowego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>).</p> <p>Mając powyższe na uwadze, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a>, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok. Zasądzoną w punkcie 1. kwotę 3 069,98 zł Sąd Okręgowy obniżył do kwoty 2.500 zł (pkt 1 A wyroku), oddalając powództwo w zakresie roszczenia głównego co do kwoty 569,98 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od tej kwoty.</p> <p>Konsekwencją merytorycznej zmiany wyroku Sądu I instancji jest zmiana zawartego <br/>w nim rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania. O kosztach postępowania pierwszoinstancyjnego, Sąd Okręgowy orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100</a> zd. II <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> Powód wygrał w 81 %. W toku postępowania przed Sądem Rejonowym powód poniósł koszty w łącznej wysokości 1717 zł, zaś pozwany – 917 zł. Pozwany zobowiązany jest zatem do zapłaty na rzecz powoda kwoty 1216,54 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. O zwrocie nieuiszczonych kosztów sądowych Sąd Okręgowy orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100;art. 100 zd. 2)">art. 100 zd. 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113;art. 113 ust. 1)">art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> (t.j. z 2020 r., poz. 755 ze zm.), nakazując ich pobranie od stron stosunkowo do wyniku postepowania (pkt I B a-b wyroku).</p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w oparciu o zasadę odpowiedzialności za rezultat procesu wynikającą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> W toku postępowania apelacyjnego wygrywający sprawę pozwany poniósł koszty procesu w łącznej kwocie 235,00 zł i taką też sumę zasądzono na jego rzecz od strony powodowej, przyznając ponadto, w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1(1))">art. 98 § 1^{<!-- -->1} k.p.c.</a>, odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonej kwoty. Na koszty poniesione przez pozwanego złożyły się koszty zastępstwa procesowego ustalone stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98 § 2)">§ 2</a>. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98 § 2 pkt. 2)">pkt 2)</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98 § 10)">§ 10</a>. ust. 1 pkt 1) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. - Dz. U. z 2023 roku, poz. 1964) oraz koszty opłaty od apelacji w kwocie 100 zł.</p> </div>