I OW 156/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) del.WSA Leszek Kamiński Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Sulęcina o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Sulęcina a Burmistrzem Miasta Zgorzelec w przedmiocie rozpoznania sprawy dotyczącej wydania decyzji o udzieleniu pomocy finansowej M.S. postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Zgorzelec jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. UZASADNIENIE Pismem z dnia 1 października 2009 roku Burmistrz Sulęcina zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zgorzelcu działającym z upoważnienia Burmistrza Miasta Zgorzelec a Kierownikiem Ośrodka Pomocy Społecznej w Sulęcinie działającym z upoważniania Burmistrza Miasta Sulęcin w przedmiocie wydania decyzji w sprawie udzielenia pomocy finansowej M.S. zameldowanej na pobyt stały w G. przy ul. A. i aktualnie zamieszkałej w Z. przy ul. B. – poprzez wskazanie Burmistrza Miasta Zgorzelec jako organu właściwego do wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia 15 września 2009 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zgorzelcu przekazał Kierownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej w Sulęcinie wywiad środowiskowy przeprowadzony u M.S. celem rozpatrzenia w drodze decyzji administracyjnej jej wniosku o udzielenie pomocy finansowej ze świadczeń pomocy społecznej. Organ przekazujący powołał się na przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), zgodnie z którym właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Organ przekazujący podniósł, że ubiegająca się o świadczenie z pomocy społecznej posiada meldunek stały w G., zatem organem właściwym do załatwienia sprawy z jej wniosku o udzielenie pomocy finansowej jest Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Organ wnioskujący nie zgodził się z przekazaniem sprawy i wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Wskazał, że w świetle przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową organów gminy (burmistrza, kierownika ośrodka pomocy społecznej) wyznacza miejsce zamieszkania strony, określone w oparciu o przepis art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Samo zameldowanie na pobyt stały nie wystarczy do przyjęcia zamieszkiwania w rozumieniu art. 25 K.c. W przedmiotowej sprawie – na podstawie posiadanych przez organ wnioskujący informacji wynikających także z wywiadu środowiskowego nie można ustalić, że miejscem zamieszkania strony jest miejscowość G. w gminie Sulęcin, gdzie M.S. jest nadal zameldowana na pobyt stały, ale gdzie nie przebywa już od lutego 2009 r. W lutym 2009 r. M.S. wyprowadziła się z G. Od tego czasu zamieszkiwała ze swoim konkubentem w miejscowości Ż. [...] w gminie Z. Do dnia 5 września 2009 r. M.S. była także zameldowana na pobyt czasowy w Ż. [...]. Aktualnie M.S. mieszka w Z. przy ul. B. [...], gdzie znajduje się centrum jej spraw życiowych. M.S. nie zamierza wrócić do G. Wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w Sulęcinie z wnioskiem o przekazanie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zgorzelcu dokumentów dotyczących przysługujących jej świadczeń rodzinnych w związku ze zmianą miejsca zamieszkania. Przedmiotowe dokumenty zostały przekazane do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zgorzelcu w dniu 23 września 2009 r. Ponadto zgodnie z przepisem art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Ubiegająca się oświadczenie z pomocy społecznej nie mieszka w Grochowie, bowiem zmuszona trudną sytuacją życiową wyprowadziła się. Samotnie wychowuje dwoje dzieci, nie pracuje i jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w Zgorzelcu jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Jest w ciąży i ma wypłacane alimenty z funduszu alimentacyjnego na swoich synów. Wobec powyższego organem wyłącznie właściwym do wydania decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie jest Burmistrz Miasta Zgorzelec. W odpowiedzi Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zgorzelcu wyjaśnił, że z posiadanej dokumentacji nie wynika, że M.s. zamierza pozostać na stałe na terenie miasta Zgorzelec. M.S. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w Zgorzelcu od dnia 9 września 2008 r., a tym samym nieprawdziwy jest argument podniesiony przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Sulęcinie, że zainteresowana od lutego 2009 r. nie mieszka w G., gdzie ma stały meldunek. M.S. zmienia miejsca pobytu, a tym samym nie wiąże swojej przyszłości z miastem Z. M.S., pomimo że zamieszkiwała na terenie Z. pobierała świadczenia rodzinne na synów H.S. i S.G. z Ośrodka Pomocy Społecznej w Sulęcinie, co sugerowało o zamiarze powrotu do S, gdzie posiada adres stałego miejsca pobytu. Zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych – świadczenia wypłaca się według miejsca zamieszkania, a jak wynika z przesłanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Sulęcinie dokumentacji, świadczenia rodzinne za sierpień, wrzesień i październik 2009 r. zostały wypłacone przez tamtejszy Ośrodek. M.S., jak wynika z dokumentacji, w dniu 18 września 2009 r. zwróciła się do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Sulęcinie z wnioskiem o przekazanie dokumentów dotyczących świadczeń rodzinnych do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zgorzelcu. Dokumentacja wpłynęła w dniu 28 września 2009 r. W związku z powyższym Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zgorzelcu przekazując postanowieniem wywiad środowiskowy wraz z pełną dokumentacją do rozpatrzenia według kompetencji do Ośrodka Pomocy Społecznej w Sulęcinie nie dysponował powyższymi wiadomościami. Pomimo przesłania do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Sulęcinie dokumentacji M.S. dla zabezpieczenia najpilniejszych potrzeb, otrzymała pomoc w naturze w formie opału i żywności, a w porozumieniu z pedagogiem szkolnym syn zainteresowanej H.S. ma zapewnione posiłki w szkole. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Spór o właściwość zachodzi wówczas kiedy m.in. przynajmniej dwa organy jednocześnie uznają się – jak w przedmiotowej sprawie – za niewłaściwe do załatwienia danej sprawy, stojąc na stanowisku, że organem właściwym jest ten drugi. Ponadto do sporu o właściwość dochodzi wówczas jeżeli jest to powiązane ze sprawą indywidualną, w której toczy się dane postępowanie lub został złożony wniosek o wszczęcie postępowania. Oznacza to, że w przypadku sporu o właściwość postępowanie powinno być wszczęte na wniosek uprawnionej strony lub innego podmiotu, który przypisuje sobie taką cechę. Ponadto dotyczy to sytuacji kiedy dany organ wszczął postępowanie z urzędu lecz następnie ma wątpliwości co do swojej właściwości i z tej przyczyny wda się w spór kompetencyjny z innym organem. W realiach przedmiotowej sprawy wystąpił spór pomiędzy Kierownikiem Ośrodka Pomocy Społecznej w Sulęcinie działającym z upoważnienia Burmistrza Miasta Sulęcin a Kierownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zgorzelce działającym z upoważnienia Burmistrza Miasta Zgorzelec w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej M.S. zameldowanej dotychczas na pobyt stały w G. przy ul. A. [...], zaś obecnie zamieszkałej w Z. przy ul. B. [...]. Spór, który powstał jest bowiem negatywnym sporem o właściwość miejscową, który z organów ma rozpoznać sprawę udzielenia pomocy finansowej z pomocy społecznej. Oba organy uważają, że wniosek ten powinien rozpoznać organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania. Istota sprowadza się do tego, że Burmistrz Miasta Sulęcin twierdzi, iż miejscem zamieszkania jest miasto Z. przy ul. B. [...], podczas gdy Burmistrz Miasta Zgorzelec z takim stanowiskiem się nie zgadza i uważa, że miejscem zamieszkania wnioskodawczyni jest miejscowość G. przy ul. A. [...] gdzie mieszkała i jest nadal jeszcze zameldowana na pobyt stały. Przepisem określającym właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Stanowi on, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, zaś dookreśla ten stan faktyczny dyspozycja cyt. art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Zgodnie z treścią art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że na miejsce zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w danej miejscowości i wola, zamiar stałego pobytu, przy czym muszą one występować łącznie. Oznacza to, że miejscem stałego pobytu jest to, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres zameldowania. Z akt sprawy wynika, że w odniesieniu do M.S. jest to miasto Z. ul. B. [...], gdzie obecnie zamieszkuje. Świadczy o tym także to, że w dniu 18 września 2009 r. wystąpiła do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Sulęcinie z wnioskiem o przekazanie dokumentów dotyczących świadczeń rodzinnych do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zgorzelcu. Dlatego też odnosząc stan faktyczny przedmiotowej sprawy do stanu prawnego określonego dyspozycją ust. 25 K.c., należy stwierdzić, że miejscem zamieszkania, bez względu na adres zameldowania M.S., jest miasto Z. przy ul. B. [...], które to miejsce uznała za ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów. Oznacza to więc, że zamiar przebywania w nim na stałe jak i jednoczesne przebywanie w tym mieście w tym okresie, co czyni z niego miejsce zamieszkania M.S. w rozumieniu art. 25 K.c., biorąc pod uwagę także szczególnie uzasadnioną jej sytuację osobistą, stąd właściwą miejscowo jest gmina miejsca jej pobytu. Dlatego też Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zgorzelcu działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Zgorzelec zgodnie z art. 101 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej jest właściwy do rozpatrzenia wniosku M.S. w przedmiocie udzielenia jej pomocy finansowej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 i 15 § 1 pkt 4 oraz art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji postanowienia.