II FSK 3854/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia WSA (del.) Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt I SA/Ke 365/17 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 14 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 14 września 2017 r., sygn. I SA/Ke 365/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę H. K. (dalej jako "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 14 kwietnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia zobowiązań pieniężnych. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Skarżący wystąpił do Burmistrza Miasta i Gminy S. o umorzenie zaległego podatku rolnego w kwocie 880 zł. Skarżący podniósł, że jest osobą schorowaną, nie może pracować w gospodarstwie rolnym. Część gospodarstwa została wydzierżawiona, części nie może oddać w dzierżawę z uwagi na nieuregulowany stan prawny. Wskazał też na trudne warunki mieszkaniowe, spowodowane brakiem pozwolenia na budowę domu mieszkalnego. Decyzją z 4 stycznia 2017 r. organ pierwszej instancji odmówił Skarżącemu umorzenia zobowiązania z tytułu IV raty podatku za 2016 r., Decyzją z 14 kwietnia 2017 r. SKO w Kielcach utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W skardze złożonej do WSA w Kielcach Skarżący zarzucił organom naruszenie: art. 67a § 1 pkt 3 oraz art. 187 § 1 i § 3, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm., dalej jako: "o.p."), WSA w Kielcach oddalając skargę stwierdził, że organy podatkowe zgromadziły materiał dowodowy co do sytuacji materialnej Skarżącego, w zakresie w jakim było to możliwe przy prezentowanej przez niego postawie, oraz dokonały jego oceny zgodnie z wymogami prawa. Organy wzięły pod uwagę fakt, że Skarżący posiada duże gospodarstwo rolne, w związku z tym prawidłowe są wnioski, że powinno ono przynosić dochód wystarczający na pokrycie zobowiązań podatkowych. W ocenie sądu pierwszej instancji, organy prawidłowo także oceniły wpływ stanu zdrowia podatnika na jego możliwości płatnicze, przyjmując, że choć stan ten uniemożliwia pracę, to Skarżący ma możliwość bądź to zatrudnienia osoby do prowadzenia gospodarstwa, wydzierżawienia gospodarstwa i uzyskiwania dochodów z tego tytułu, bądź też jego sprzedaży. Zdaniem sądu pierwszej instancji, dokonana przez organy podatkowe ocena sprawy i stwierdzenie braku przesłanek dla umorzenia zaległości, nie nosi cech dowolności. 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącego. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie art. 67a § 1 pkt 3 o.p., przez błędne zastosowanie zasady uznania do ustaleń w zakresie istnienia przesłanki ważnego interesu obywatela w sytuacji, gdy uznaniowość w podejmowaniu decyzji o umorzeniu lub odmowie umorzenia zaległości podatkowych realizuje się wówczas, gdy nastąpi prawidłowe ustalenie, że w ogóle zachodzą przesłanki do umorzenia, a możliwość wyboru określonego rozstrzygnięcia następuje po ustaleniu, czy sytuacja podatnika mieści się w kryteriach jego ważnego interesu, co jest kwestią ustaleń faktycznych i płynących z nich prawidłowych oraz jednoznacznych wniosków, czego konsekwencją było nieprawidłowe przyjęcie, że sytuacja materialna oraz zdrowotna skarżącego nie uzasadniają przyjęcia ważnego interesu podatnika, jako przesłanki skutkującej umorzeniem zaległości podatkowej. O oparciu o tak sformułowany zarzut, pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Kielcach. Organ nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna i podlega oddaleniu. Na wstępie należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 §1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Oznacza to, że w postępowaniu kasacyjnym sąd nie może badać sprawy w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych. Granice kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczają wskazane przez stronę skarżącą naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego. Sąd kasacyjny nie może zastępować stron postępowania i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (zob. np. wyrok NSA z 16 lipca 2013 r., sygn. II FSK 2208/11; powoływane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować uzasadnienia zarzutów kasacyjnych pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną (por. wyrok NSA z 11 czerwca 2015 r., sygn. II FSK 1079/13). Odnosząc powyższe do okoliczności tej sprawy, należy zauważyć, że w złożonej przez pełnomocnika skarżącego skardze kasacyjnej nie zostały postawione zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie prawidłowości ustaleń stanu faktycznego, w tym kompletności dowodów oraz oceny zebranego materiału dowodowego. Oznacza to, że dokonane przez organy podatkowe ustalenia stanu faktycznego sprawy, które sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę wyrokowania, nie zostały podważone. W konsekwencji ustaleniami tymi związany jest Naczelny Sąd Administracyjny. Jedyny zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 o.p., przy czym jej autor dopatruje się tego poprzez, cyt.: "błędne zastosowanie zasady uznania do ustaleń w zakresie istnienia przesłanki ważnego interesu obywatela...". Zarzut ten jest niezasadny. Sąd pierwszej instancji, ani wprost, ani też pośrednio, nie zastosował "zasady uznania" do ustaleń w zakresie istnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika". Dokonując wykładni art. 67 § 1 pkt 3 o.p., sąd wyjaśnił na czym polega istota uznania administracyjnego w przypadku instytucji umorzenia zaległości podatkowej. Wskazał, że cyt.: "(...) organ działa w ramach uznania dopiero na etapie, gdy uzna, że w sprawie istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny, gdyż ocena w tym przedmiocie wykracza poza zakres uznania i jest kategorią obiektywną, wynikającą z ustalonego w sprawie stanu faktycznego" (s. 4-6 uzasadnienia wyroku). Takiego rozumienia przywołanego przepisu prawa autor skargi kasacyjnej w istocie nie kwestionuje. Zarzucając natomiast sądowi, że rozpoznał sprawę w sposób niezgodny z tym przepisem, argumentuje, że sąd ocenił sytuację materialną Skarżącego dowolnie i sprzecznie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Jednak ta kwestia, podobnie jak podnoszona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej ocena dotycząca realnych możliwości spłaty zaległości podatkowej, należy do ustaleń stanu faktycznego sprawy, a te ustalenia – o czym już wspomniano – nie zostały skutecznie zakwestionowane w drodze odpowiednich zarzutów kasacyjnych. Przypomnieć zatem należy, że organy podatkowe ustaliły, a sąd pierwszej instancji to zaakceptował, że Skarżący posiada stałe źródło dochodów w postaci świadczenia emerytalnego, duże gospodarstwo rolne (którego część dzierżawi odpłatnie), korzysta z dopłat. Wcześniej przyznawane ulgi nie spełniły swojej roli, gdyż wnioskodawca występuje z kolejnymi żądaniami, jednocześnie nie podejmując prób uregulowania zobowiązań podatkowych. Tak ustalony stan faktyczny sprawy pozwalał organom na wydanie decyzji o odmowie przyznania wnioskowanej ulgi w spłacie zaległości podatkowej. Wyrok sądu pierwszej instancji, oddalający skargę podatnika, nie narusza w tym względzie art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a.