II SA/Gl 673/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...]. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., nr [...] orzekającą o zwrocie nienależnie pobranych przez W. K. (dalej: skarżąca) świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 czerwca 2019 r. do 30 września 2019 r. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], przyznano skarżącej świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 250 zł miesięcznie na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. Wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w K. uchylił obowiązek alimentacyjny S. M. wobec skarżącej, a postanowieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w K. z dnia [...] r. umorzono postępowanie w zakresie alimentów z wniosku skarżącej przeciwko dłużnikowi S. M. Wobec powyższego organ I instancji decyzją z dnia [...]r. ustalił, że skarżąca od 1 czerwca 2019 r. do 30 września 2019 r., pobierała nienależnie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz nakazał jej zwrot nienależnie pobranych kwot. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, wyjaśniając, że dnia [...] roku złożyła pismo do Sadu Rejonowego w K., w którym dobrowolnie zrezygnowała z zasądzonych na jej rzecz alimentów. Natomiast Sąd Rejonowy w K. uchylił obowiązek alimentacyjny z datą [...] r., zatem nie z datą wskazaną przez skarżącą w przywołanym piśmie. Decyzją z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia, art. 9 ust 1 i 2 w zw. z art. 2 pkt. 7 lit. a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2020 r. poz. 808 ze zm. dalej: ustawa) . Ze rozstrzygnięciem organu II Instancji nie zgodziła się skarżąca, wnosząc do tutejszego Sądu skargę z pismem z dnia 8 kwietnia 2020 r. Podnosi w nim m. in to, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest 23 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt. 7 lit. a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2020 r. poz. 808 ze zm. dalej: ustawa) . W myśl art. 23 ust. 1 osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Zgodnie z art. 2 pkt. 7 lit. a nienależnie pobrane świadczenie to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak również decyzji pierwszoinstancyjnej nie wynika która z okoliczności wskazanych w art. 2 pkt. 7 lit. a ustawy zaistniała w przedmiotowej sprawie, a więc czy skarżąca pobierała świadczenia w sytuacji, w której zaistniały okoliczności powodujące ustanie wypłaty świadczeń czy też okoliczności powodujące wstrzymanie ich wypłaty. Z całą pewnością nie zachodziły podstawy do wstrzymania wypłaty świadczeń, o których mowa w art. 21 ustawy. Instytucja wstrzymania wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest uregulowana w ustawie, w przeciwieństwie do instytucji "ustania wypłaty świadczeń", która to, jak należy sądzić, była w przedmiotowej sprawie podstawą do wydania decyzji o zwrocie świadczeń nienależnie pobranych. Wobec tego pytanie jakie okoliczności powodują ustawnie wypłaty świadczeń, a w szczególności, czy wsteczne orzeczenie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...], uchylające obowiązek alimentacyjny wobec skarżącej z dniem [...]r, podczas gdy były jej wypłacane świadczenia do 30 września 2019 r. może być potraktowane jako okoliczności powodująca ustanie wypłaty świadczeń.. Sąd zwraca także uwagę na stanowisko utrwalone w doktrynie oraz orzecznictwie sądowym zgodnie z którym nie można uznać pobranych świadczeń za nienależne, jeżeli strona przyjmowała je bez świadomości, że jej się nie należały. Obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Zatem dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt I OSK 1065/18, CBOSA). W jednym z ostatnich wyroków z dnia 17 listopada 2020 r. I OSK 1163/20 (CBOSA), podjętym na podstawie art. 23 ustawy, NSA sformułował to jednoznacznie: Dla podjęcia rozstrzygnięcia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia nie jest wystarczające samo stwierdzenie, że pobrane świadczenie jest nienależne, ale konieczne jest wykazanie, że osoba, której te świadczenia wypłacono, pobrała je ze świadomością, że świadczenie to jej nie przysługuje, a więc, że można ją uznać za "osobę, która pobrała nienależne świadczenia", jak to określił ustawodawca w art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca takiej świadomości nie miała. Niewyjaśnienie tej zasadniczej dla sprawy okoliczności stanowi o naruszeniu przez organy orzekające w sprawie przepisów art. 7 i 77 k.p.a. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Wskazania odnośnie dalszego postepowania wynikają wprost z uzasadnienia.