II SAB/Ke 109/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Armański po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w K. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Burmistrza Miasta i Gminy do rozpoznania wniosku F. K. z dnia [...] marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że Burmistrz Miasta i Gminy dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy na rzecz [...] z siedzibą w K. kwotę [...](dwieście sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Sygn. akt II SAB/Ke [...] UZASADNIENIE Pismem z 21 października 2022 r. [...] z siedzibą w K., zwana dalej skarżącym, skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skargę na bezczynność Burmistrza W. w sprawie rozpatrzenia wniosku z 30 marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, wnosząc o: 1) zobowiązanie organu do rozpoznania tego wniosku, 2) zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jest fundacją, której jednym z głównych celów statutowych jest pomoc przedsiębiorcom oraz osobom ubiegającym się o taki status. Na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej skarżący wniósł do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek został złożony drogą elektroniczną na adres [...].pl wskazany zarówno na stronie internetowej, jak i Biuletynie Informacji Publicznej organu. Skarżący wyjaśnił w jakim celu chce pozyskać ww. dane, wskazał na jedną z możliwych dróg ich udostępnienia, a także podał dane identyfikujące fundację. Skarżący podniósł, że nie został powiadomiony w ustawowo określonym terminie zarówno o powodach opóźnienia, terminie, w jakim organ udostępni informacje, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Bezczynność organu stanowi znaczące utrudnienie w wykonywaniu działalności statutowej fundacji. W ocenie skarżącego, nieodebranie czy nieodczytanie przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku nie może obciążać wnioskodawcy. W odpowiedzi na skargę Burmistrz W. wskazał, że opóźnienie w przesłaniu informacji spowodowane zostało niemożliwym do przewidzenia nagromadzeniem obowiązków, jakie spadły na samorząd w związku z pandemią covid oraz czynnościami obsługi (kwaterowanie, wydawanie nr PESEL oraz zapewnienie warunków bytowych) uciekinierów wojennych z [...]. Większość pracowników skierowana została do pomocy przy ww. czynnościach jako czynnościach pierwszej potrzeby, koniecznych do załatwienia. Nadzór nad udzielaniem dostępu do informacji publicznej objęty jest kompetencją sekretarza Gminy W.. [...] nie ma finansowych możliwości dodatkowego zatrudnienia pracowników, dlatego organ wniósł o uwzględnienie nadzwyczajnych okoliczności na skutek których powstało opóźnienie w przekazaniu informacji. Organ wniósł o odstąpienie od obciążania Gminy kosztami, w tym od wymierzenia grzywny. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z przedstawionej Sądowi dokumentacji, wiadomością e-mail z 30 marca 2022 r. skarżący wniósł o udostępnienie przez Burmistrza Miasta i Gminy informacji publicznej następującej treści: "1. Czy Państwa urząd oferował szczególne formy udzielania pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność na podległym Państwu terenie? Jeśli tak to jakie formy pomocy były oferowane? 2. Ile wniosków o udzielenie takiej pomocy wpłynęło w roku 2020 oraz 2021? 3. W jakiej wysokości mają Państwo zabezpieczony budżet na podobne działania w 2022 roku?" Skarżący wskazał, że wystarczająca będzie odpowiedź w formie zwrotnej wiadomości e-mail. W wiadomości mailowej z 7 listopada 2022 r., skierowanej na adres elektroniczny wskazany w w/w wniosku, organ odpowiedział, że: "Ad. 1 Gmina W. oferowała następujące formy pomocy dla przedsiębiorców: nienaliczanie opłaty za dzierżawę, umarzanie płatności dzierżawy, odroczenie płatności dzierżawy i obniżenie czynszu dzierżawy do 50%. Ad. 2 W 2020 r. wpłynęło 8 wniosków, w 2021 r. wpłynęło również 8 wniosków. Ad. 3 W 2022 r. nie zabezpieczono kwoty na w/w cel." W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że Burmistrz Miasta i Gminy jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej określonej we wniosku z 30 marca 2022 r. Jest bowiem organem władzy publicznej, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 t.j.), zwanej dalej ustawą. Nie ma również sporu co do tego, że żądane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Stosownie natomiast do treści art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f) w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c) ustawy, informacją publiczną podlegającą udostępnieniu jest informacja o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust, 1 ustawy, w tym o majątku publicznym, którym dysponują. Nie ulega wątpliwości, że informacje na temat pomocy udzielanej przedsiębiorcom przez gminę, ilość wniosków w tym zakresie oraz budżet na podjęte działania stanowią informację publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie ustawy, gdyż dotyczą kwestii związanych z dysponowaniem majątkiem publicznym (gminnym). Uwzględniając skargę na bezczynność na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skoro zatem wniosek skarżącego dotyczył informacji publicznej i został skierowany do właściwego podmiotu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie: - udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (te ostatnie przepisy nie miały zastosowania w stanie sprawy); - jeżeli w tym terminie informacja publiczna nie może być udostępniona, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 ustawy); - w przypadku uwzględnienia wniosku udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). W tej ostatniej sytuacji podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 ustawy); - odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy). W tym miejscu podkreślić należy, że bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji w terminie przewidzianym w ustawie, tj. nie podejmuje czynności przewidzianych w art. 13, art. 14, art. 15 ust. 2 lub art. 16 i nie udostępnia informacji publicznej ani nie wydaje decyzji odmownej w tym zakresie. Analizując czy w niniejszej sprawie doszło do zarzucanego przez skarżącego stanu bezczynności oraz dokonując oceny jego charakteru, Sąd miał na uwadze stan faktyczny sprawy w dacie własnego orzekania. Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, jeśli zostało ono przed dniem orzekania już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK [...], dostępny na stronie [...]). Z akt sprawy wynika, że ostatecznie wniosek skarżącego został rozpatrzony w całości w dniu 7 listopada 2022 r., w związku z czym Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I wyroku). Nie ulega przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności, gdyż przekroczone zostały terminy określone w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy.Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Bezczynność o takim charakterze ma miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (por. wyrok NSA z 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK [...], dostępny j.w.). Zestawiając datę wysłania wniosku (30 marca 2022 r.) z ostatecznie udzieloną odpowiedzią (7 listopada 2022 r.) nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia ustawowego terminu na załatwienie wniosku o udzielenie informacji publicznej. Skarżący czekał niemal 8 miesięcy na jakąkolwiek reakcję organu i dopiero wniesienie skargi wymusiło przesłanie odpowiedzi. W żaden sposób nie przekonuje argumentacja zawarta w odpowiedzi na skargę mająca uzasadniać przyczynę zwłoki, a mianowicie nagromadzenie obowiązków wykonywanych przez samorząd czy brak możliwości zatrudnienia dodatkowych pracowników Udzielenie odpowiedzi w piśmie z 7 listopada 2022 r. było pierwszą czynnością organu podjętą po złożeniu wniosku. Organ nie zareagował na wniosek np. informując wnioskodawcę o przedłużeniu terminu jego załatwienia i o powodach opóźnienia. Jak już powiedziano wyżej, ustalony stan faktyczny sprawy pozwala przyjąć, że tak późne udostępnienie informacji nie nastąpiło na skutek licznych i pracochłonnych czynności organu, ale w reakcji na wniesioną skargę. Pozostawienie wniosku skarżącego bez odpowiedzi przez tak długi czas wskazuje na nieprawidłową organizację pracy organu, co także przyczynia się do uznania, że bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy miała charakter rażący. O kosztach postępowania Sąd orzekł pkt. III wyroku na podstawie art. 200, art. 201 § 1, art. 205 § 1 i art. 206 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 ze zm.). Zasądzone koszty uwzględniają m.in. uiszczony wpis od skargi (100 zł) i opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł). Jeśli zaś chodzi o koszty profesjonalnego zastępstwa procesowego, na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd zmiarkował kwotę wynagrodzenia pełnomocnika, obliczoną w oparciu o wskazany wyżej przepis rozporządzenia. Niniejsza sprawa jest bowiem jedną z wielu analogicznych, inicjowanych przez skarżącego spraw, będących konsekwencją składania tożsamych lub podobnych wniosków o udzielenie informacji publicznej do szeregu organów na obszarze całego kraju. Analogiczne w treści skargi na bezczynność tych podmiotów składane były do właściwych miejscowo wojewódzkich sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki WSA w Białymstoku z 22 września 2022 r., sygn. II SAB/Bk [...], wyrok WSA w Rzeszowie z 24 sierpnia 2022 r., sygn. II SAB/Rz [...], wyrok WSA w Kielcach z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. II SAB/Ke [...], dostępne j.w.). Zwrot jedynie części kosztów wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego skarżącą Fundację uzasadnia zatem niewielki w istocie nakład pracy powodowany seryjnością spraw, powielaniem treści wnoszonych skarg oraz ich nieskomplikowanym charakterem (por. też m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 15 czerwca 2022 r., sygn. II SAB/Go [...] i przywołane tam orzeczenia, dostępny j.w.).