II SA/Wa 1132/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Gminy W. z dnia [...][ sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie wzoru wniosku o wypłatę dodatku energetycznego oddala skargę UZASADNIENIE Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco. W dniu [...] sierpnia 2019 r. Rada Gminy [...] (dalej: "Rada Gminy", organ"), mając za podstawę art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.; dalej: "u.s.g.") w związku z art. 5d ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2020 r., poz. 833 ze zm.; dalej: "u.p.e."), podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie określenia wzoru wniosku o wypłatę dodatku energetycznego. Powyższą uchwałę zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Wojewoda Mazowiecki (dalej: "Wojewoda", "skarżący"), wnosząc o orzeczenie nieważności załącznika do uchwały Rady Gminy z [...] sierpnia 2019 r. w części, tj. w zakresie ustaleń: pkt 1 pod nazwą "Wnioskodawca" w odniesieniu do danych: data urodzenia oraz pkt 2 pod nazwą "Adres zamieszkania" w odniesieniu do danych: telefon, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucił istotne naruszenie przepisów wymienionych w uzasadnieniu skargi poprzez błędne ich zastosowanie. W uzasadnieniu skargi Wojewoda na wstępie przytoczył treść następujących przepisów: art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g.; art. 5c ust. 1 w związku z art. 3 pkt 13c, art. 5c ust. 4, art. 5d ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 5e, art. 5f ust. 1 u.p.e.; art. 6 ust. 1 lit. c) i e) oraz ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych - Dz. U. UE. L z 2016 r. 119.1; dalej: "RODO"). Skarżący podniósł, że wzór wniosku o przyznanie dodatku energetycznego odbiorcy powinien obejmować swym zakresem jedynie takie dane, których uzyskanie jest niezbędne do wydania decyzji o przyznaniu tego rodzaju dodatku. W jego ocenie, zakres danych, które Rada Gminy wskazała w załączniku do uchwały, wykracza poza zakres tych danych, które są niezbędne do wydania decyzji w przedmiocie przyznania dodatku energetycznego, a tym samym do realizacji celu, dla którego dane te ulegają przetwarzaniu. Uznanie za niezbędne żądania danych wnoszącego o przyznanie dodatku energetycznego w zakresie daty urodzenia czy numeru telefonu stanowi istotne naruszenie prawa. Powyższy zakres żądanych danych, które mają być zawarte we wzorze wniosku, narusza zasadę niezbędności w odniesieniu do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze oraz do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Zatem zamieszczenie w treści załącznika do uchwały obowiązków nieznajdujących uzasadnienia prawnego oraz norm istotnie naruszających przepisy prawa powoduje konieczność stwierdzenia nieważności uchwały w części określonej w petitum skargi. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, jak również zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ podkreślił, iż podanie we wniosku daty urodzenia wnioskodawcy oraz jego numeru telefonu jest niezbędne i służy weryfikacji prawidłowości wniosku, bowiem w przypadku, gdy wniosek został wypełniony nieprawidłowo bądź istnieją jakiekolwiek wątpliwości związane z jego treścią, umożliwia szybkie skontaktowanie się z wnioskodawcą. Nadto podanie daty urodzenia służy weryfikacji prawidłowości i spójności danych osoby składającej wniosek. Rada Gminy nie dopatrzyła się naruszenia zasady niezbędności. Po pierwsze wskazała, że zasady dotyczące przetwarzania danych osobowych są enumeratywnie wymienione i opisane w art. 5 akapit 1 RODO i nie ma wśród nich zasady niezbędności. Po drugie, art. 6 akapit 1 lit. c) i e) oraz akapit 3 RODO odnoszą się wyłącznie do zgodności przetwarzania z prawem danych osobowych, m.in. do niezbędności przetwarzania danych osobowych w celu wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi, nie określają zaś w żaden sposób zakresu danych osobowych, które mogą podlegać ujawnieniu oraz ewentualnego postępowania związanego z nadmiernym zakresem udostępnienia danych osobowych. Organ zwrócił też uwagę, że zaskarżona uchwała była - przed jej uchwaleniem - konsultowana i zaakceptowana przez delegaturę prawną Wojewody. W wielu gminach te uchwały pozostają w obiegu prawnym i nie są zaskarżane. Brak jednomyślności i konsekwencji jest źródłem chaosu odnośnie treści wniosku, co przekłada się na trudności mieszkańców z uzyskaniem dodatku energetycznego. Stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały odniesie ten skutek, iż w wielu gminach będą stosowane regulacje uznane w innych gminach za sprzeczne z prawem. Pełnomocnicy obu stron postępowania (pełnomocnik skarżącego w piśmie z [...] sierpnia 2020 r., a pełnomocnik organu – w piśmie z [...] sierpnia 2020 r.) zażądali rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy. Stosownie do treści art. 5c ust. 1 u.p.e. odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej przysługuje zryczałtowany dodatek energetyczny. W myśl przepisów art. 5d u.p.e. dodatek energetyczny przyznaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji, na wniosek odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej. Do wniosku dołącza się kopię umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej (ust. 1). Rada gminy określa, w drodze uchwały, wzór wniosku o wypłatę dodatku energetycznego (ust. 2). Dane osobowe przetwarzane w zakresie niezbędnym do wypłacenia dodatku energetycznego przechowuje się przez okres nie dłuższy niż 5 lat od dnia zaprzestania wypłacania tego dodatku (ust. 3). Pojęcie odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej, o którym mowa w art. 5c ust. 1 i w art. 5d ust. 1 u.p.e., definiuje art. 3 pkt 13c u.p.e. – jest nim osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2133), która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. W świetle powyższych przepisów, dodatek energetyczny jest świadczeniem przyznawanym na wniosek osoby, której przyznano dodatek mieszkaniowy i która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym oraz zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Jak trafnie zauważył tut. Sąd w wyroku z 22 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1895/16 (LEX nr 2302572), dodatek energetyczny jest świadczeniem wypłacanym obok dodatku mieszkaniowego osobie, która wystąpi o jego przyznanie odrębnym wnioskiem, inicjując w ten sposób osobne postępowanie w sprawie dodatku energetycznego. Otrzymanie powyższych dodatków wymaga oddzielnych wniosków i spełnienia różnych kryteriów ustawowych określonych w dwóch różnych ustawach. Nie istnieje zatem automatyzm w przyznawaniu dodatku mieszkaniowego i dodatku energetycznego. Dodatek energetyczny jest przyznawany począwszy od miesiąca złożenia wniosku, po spełnieniu przez wnioskodawcę warunków jego przyznania wskazanych w u.p.e., w tym zwłaszcza po wykazaniu, że wnioskodawca ma status odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej, czyli ma przyznany dodatek mieszkaniowy. Przyznanie dodatku mieszkaniowego na rzecz odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej uprawnia go do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie dodatku energetycznego, natomiast brak przyznanego dodatku mieszkaniowego uniemożliwia przyznanie dodatku energetycznego. W toku tego odrębnego postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie w przedmiocie dodatku energetycznego, właściwy organ samorządowy (wójt, burmistrz lub prezydent miasta) bada spełnienie trzech przesłanek określonych w art. 5d ust. 2 w związku z art. 3 pkt 13c u.p.e., a mianowicie: - czy wnioskodawcy przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, - czy wnioskodawca jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym, - czy wnioskodawca zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Sąd w składzie tu orzekającym pragnie podkreślić, że treść wniosku o przyznanie dodatku energetycznego, wszczynającego postępowanie administracyjne w tym przedmiocie, musi zawierać dane umożliwiające organowi administracji samorządowej właściwe i niepozostawiające wątpliwości ustalenie, czy wnioskodawca spełnia ww. trzy przesłanki. Do takich danych, zdaniem Sądu, należy zarówno data urodzenia wnioskodawcy, jak i numer telefonu. Nierzadko zdarza się, że na obszarze danej gminy mieszkają dwie lub więcej osób o takich samych imionach i nazwiskach. Nie jest też wykluczone, iż pod jednym adresem czy też w jednym gospodarstwie domowym będą zamieszkiwać osoby o identycznych imionach i nazwiskach. Wówczas data urodzenia przyczyni się do prawidłowej weryfikacji wnioskodawcy. Natomiast numer telefonu umożliwi szybszy (w porównaniu z drogą pisemną) kontakt z wnioskodawcą w razie stwierdzenia braków, błędów czy niejasności wniosku, co jest szczególnie pożądane nie tylko w przypadku osób niekorzystających ze środków komunikacji elektronicznej, czy trudności w doręczeniu korespondencji pocztowej (np. z uwagi na niepełny czy błędny adres zamieszkania podany przez wnioskodawcę), ale także w związku z wystąpieniem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii wywołanego zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (vide § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii – Dz. U. z 2020 r., poz. 1758 ze zm.; obecnie: § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii – Dz. U. z 2020 r., poz. 2316). Tym samym kontakt telefoniczny pozwoli na sprawniejsze załatwienie wniosku. Sąd nie podziela zarzutu naruszenia zasady niezbędności. Zasady przetwarzania danych osobowych określa art. 5 RODO. Jedną z nich jest zgodność przetwarzania danych osobowych z prawem, unormowana w art. 6 RODO. Przepis art. 6 ust. 1 lit. c) i e) RODO stanowi, że przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim - spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków: • przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze - lit. c); • przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi - lit. e). Z kolei wedle art. 6 ust. 3 RODO, podstawa przetwarzania, o którym mowa w ust. 1 lit. c) i e), musi być określona: a) w prawie Unii; lub b) w prawie państwa członkowskiego, któremu podlega administrator. Cel przetwarzania musi być określony w tej podstawie prawnej lub, w przypadku przetwarzania, o którym mowa w ust. 1 lit. e) - musi być ono niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Podstawa prawna może zawierać przepisy szczegółowe dostosowujące stosowanie przepisów niniejszego rozporządzenia, w tym: ogólne warunki zgodności z prawem przetwarzania przez administratora; rodzaj danych podlegających przetwarzaniu; osoby, których dane dotyczą; podmioty, którym można ujawnić dane osobowe; cele, w których można je ujawnić; ograniczenia celu; okresy przechowywania; oraz operacje i procedury przetwarzania, w tym środki zapewniające zgodność z prawem i rzetelność przetwarzania, w tym w innych szczególnych sytuacjach związanych z przetwarzaniem, o których mowa w rozdziale IX. Prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego muszą służyć realizacji celu leżącego w interesie publicznym, oraz być proporcjonalne do wyznaczonego, prawnie uzasadnionego celu. W tym miejscu należy przypomnieć, iż w art. 5d ust. 3 u.p.e. mowa jest o przetwarzaniu danych osobowych w zakresie niezbędnym do wypłacenia dodatku energetycznego. W ocenie Sądu, dane osobowe w postaci daty urodzenia wnioskodawcy oraz jego numeru telefonu mieszczą się w tym zakresie "niezbędności". Jak już wyżej wskazano, data urodzenia jest niezbędna do prawidłowej weryfikacji wnioskodawcy w przypadku osób o tym samym imieniu i nazwisku, zamieszkałych w jednym gospodarstwie domowym. Sprawdzenie tożsamości wnioskodawcy jest zaś niezbędne do ustalenia, czy faktycznie jest on odbiorcą wrażliwym energii elektrycznej. Pozytywna weryfikacja w tym zakresie implikuje przyznanie, a następnie wypłatę wnioskowanego świadczenia. Natomiast pozyskanie numeru telefonu wnioskodawcy jest niezbędne w odniesieniu do osób, z którymi nie ma albo jest, ale utrudniony, kontakt w formie elektronicznej lub pocztowej (np. osób starszych lub schorowanych). Telefoniczne wyjaśnienie wątpliwości (np. poprzez podanie prawidłowego adresu zamieszkania w sytuacji, gdy wnioskodawca błędnie go wpisze) jest niezbędne do dalszego procedowania wniosku i jego pozytywnego załatwienia, co z kolei skutkuje wypłatą dodatku energetycznego. Reasumując, błędna jest konkluzja Wojewody, że "w kwestionowanej uchwale doszło do istotnych naruszeń prawa", czyli uchybień prowadzących do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Dostrzec przy tym wypada, że skarżący - kwalifikując zamieszczenie we wniosku kwestionowanych danych jako naruszenie zasady niezbędności, a zarazem istotne naruszenie prawa - nie sprecyzował, jakie to konkretne powody (okoliczności) legły u podstaw takiego stanowiska. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę żądania zasądzenia na rzecz Rady Gminy zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, Sąd wyjaśnia organowi, że żaden przepis prawa nie przewiduje zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania w wypadku oddalenia skargi. Uznając, że w sprawie nie doszło do istotnego naruszenia prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) oddalił skargę.