II FZ 1526/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 957/13 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 7 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 957/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącemu J. H. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że mimo prawidłowego zawiadomienia J. H. nie był obecny na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r., na której zapadł wyrok oddalający jego skargę. W dniu 4 lutego 2014 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 13 marca 2014 r. przyznane zostało skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. W dniu 16 maja 2014 r. adwokat ustanowiony z urzędu wniósł o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku na piśmie oraz jednocześnie wystąpił o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Pełnomocnik podniósł, że skarżący był przekonany, iż taki wniosek może zgłosić tylko profesjonalny pełnomocnik, o czym został pouczony i co było powodem wystąpienia o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w motywach rozstrzygnięcia - odwołując się do regulacji zawartych w art. 86 § 1 i art. 87 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") - wskazał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w niezachowaniu ustawowego terminu przewidzianego do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Sąd podkreślił, że skarżący nie był pouczany o konieczności dokonania danej czynności procesowej przez pełnomocnika. Jednocześnie zaakcentował, że rezygnacja skarżącego z udziału w rozprawie nie dawała mu uprawnienia do domagania się przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, której zaniechał z powodu błędnego przekonania o swojej sytuacji proceduralnej. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący wielokrotnie już inicjował sądową kontrolę legalności, co czyni mało wiarygodnym podnoszony przez niego argument o pozostawaniu w błędnym przekonaniu, że jedynie profesjonalny pełnomocnik ma prawo złożyć wniosek o sporządzenie pisemnych motywów wyroku oddalającego skargę. W zażaleniu J. H. domagał się uchylenia powyższego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie winy skarżącego w uchybieniu terminu i w konsekwencji odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o pisemne sporządzenie uzasadnienia wyroku, podczas gdy skarżący wyjaśnił, że błędnie uważał, iż wniosek może złożyć tylko profesjonalny pełnomocnik, przez co uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepisy art. 86 § 1 zd. 1 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. przewidują bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uprawdopodobni ona brak winy w przekroczeniu terminu. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przy ocenie przesłanki braku winy należy brać pod uwagę kryterium starannego działania wymaganego od osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. m. in. postanowienia NSA: z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162, publ. Mon. Prawn. 2003/8/340 i z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 997/10 – treść orzeczenia dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl, zwanej dalej: CBOSA). Przywrócenie terminu może bowiem nastąpić wyjątkowo i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. m. in. postanowienia NSA: z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 402/11 i z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I GZ 459/10 – treść orzeczeń dostępna w CBOSA). Zadaniem strony ubiegającej się o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest więc uwiarygodnienie przyczyn uchybienia terminu jako przeszkód nie dających się pokonać nawet przy dołożeniu największego wysiłku. W świetle przedstawionych uwag stwierdzić należy, że powołana przez stronę okoliczność nie uprawdopodobniała braku winy w niedochowaniu terminu. Samo błędne przekonanie skarżącego o braku uprawnienia do osobistego działania i konieczności złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika nie mogło usprawiedliwiać przywrócenia terminu do dokonania danej czynności procesowej. Wiarygodności wyjaśnień strony przeczy bowiem fakt prawidłowego zawiadomienia skarżącego o terminie rozprawy wraz z pouczeniem o sporządzaniu uzasadnienia wyroku oddalającego skargę wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni (zob. pkt 3 zawiadomienia o rozprawie – k. 36 akt sądowych). Nie sposób zatem twierdzić, że skarżący uprawdopodobnił istnienie jakiejkolwiek przeszkody uniemożliwiającej mu podjęcie w odpowiednim terminie czynności zmierzających do uzyskania pisemnych motywów rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Brak było więc podstaw do przyjęcia, że skarżący pozostawał w stanie "uzasadnionej niewiedzy", jak sugeruje to autor zażalenia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia wniesionego w niniejszej sprawie i orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. W odniesieniu do wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wyjaśnienia wymaga, że stosownie do art. 250 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w przypadku pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy wynagrodzenie przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia przez wojewódzki sąd administracyjny (zob. postanowienie NSA z 10 lutego 2014 r., I FPS 3/13 oraz wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., GSK 1412/04 – treść orzeczeń dostępna w CBOSA).