II SAB/Lu 114/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec Sędzia WSA Grzegorz Grymuza po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy do załatwienia wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej; III. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszenie prawa; IV. zasądza od Wójta Gminy na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE W dniu 19 sierpnia 2020 r. (data wpływu skargi do Urzędu Gminy U.) Stowarzyszenie [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wójta Gminy polegającą na nierozpoznaniu jej wniosku z dnia [...] kwietnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. W ocenie Stowarzyszenia Wójt naruszył tym samym art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie w jakim gwarantuje prawo do uzyskiwania informacji o działalności osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, poprzez nieudostępnienie informacji objętych zakresem konstytucyjnego prawa wskutek braku odpowiedzi na złożony wniosek oraz art. 13 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2020, poz. 2176) w zakresie, w jakim zobowiązuje organ do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia jego złożenia, poprzez brak udzielenia odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie. Mając na uwadze te zarzuty Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie, że doszło do bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie Wójta do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz zasądzenie od niego na rzecz Stowarzyszenia zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu [...] kwietnia 2019 r. Stowarzyszenie zwróciło się do Wójta Gminy z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, obejmującej pytania dotyczące tzw. gminnych mediów społecznościowych o następującej treści: 1) Czy gmina prowadzi swój profil na Facebooku? 2) Jeśli tak, to czy na stronie internetowej gminy znajduje się link do Facebooka? 3) Jeśli gmina prowadzi profil na Facebooku, to czy w regulaminie lub innym dokumencie uregulowano zasady blokowania komentarzy i użytkowników Facebooka? 4) Jeśli Facebook gminy posiada określoną politykę blokowania komentarzy i użytkowników, prosimy o przestanie linków, do miejsca, gdzie jest ona opisana. 5) Jeżeli gmina prowadzi Facebooka, ile osób jest obecnie (na dzień odpowiadania na wniosek) zablokowanych na oficjalnym profilu gminy w tym serwisie? 6) Czy profile Facebook gminy prowadzą pracownicy urzędu czy zewnętrzna osoba/podmiot zewnętrzny? 7) Jeśli profil prowadzą pracownicy urzędu, prosimy o wskazanie stanowisk, na których są zatrudnieni. CZĘŚĆ 2 - TWITTER 1) Czy gmina prowadzi swój profil na Twitterze? 2) Jeśli tak, to czy na stronie internetowej gminy znajduje się link do Twittera? 3) Jeśli gmina prowadzi Twittera, to czy w regulaminie lub innym dokumencie uregulowano zasady blokowania komentarzy i użytkowników Twittera? 4) Jeśli Twitter gminy posiada określoną politykę blokowania komentarzy i użytkowników, prosimy o przestanie linków, do miejsca, gdzie jest ona opisana. 5) Jeżeli gmina prowadzi Twittera, ile osób jest obecnie (na dzień odpowiadania na wniosek) zablokowanych na oficjalnym profilu gminy w tym serwisie? 6) Czy profil Twitter gminy prowadzą pracownicy urzędu czy zewnętrzna osoba/podmiot zewnętrzny? 7) Jeśli profil prowadzą pracownicy urzędu, prosimy o wskazanie stanowisk, na których są zatrudnieni. CZĘŚĆ III - FORUM Czy urząd gminy prowadzi forum dla mieszkańców lub grupę w serwisie społecznościowym? CZĘŚĆ IV - OFICJALNY PROFIL W/B/P 1) Jeśli istnieje oficjalny profil wójta/burmistrza/prezydenta na Facebooku, Twitterze lub Wykopie, czy w którymkolwiek przypadku prowadzą go osoby opłacane z budżetu gminy? (chodzi zarówno o sytuację, gdy są to pracownicy gminy, jak też gdy są to zewnętrzne podmioty zatrudnione przez gminę)? 2) Jeśli któryś profil w mediach społecznościowych jest/był w 2018 roku opłacany z budżetu gminy, prosimy o link do profilu. Na podstawie art. 14 ust. 1 u.d.i.p. Stowarzyszenie wniosło o przesłanie odpowiedzi na wniosek na wskazany adres email. Do momentu złożenia skargi Stowarzyszenie nie otrzymało odpowiedzi na wniosek. Z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wynika, że zobowiązane są do udostępniania informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej. Nie ulega wątpliwości, że organ wykonawczy gminy, jako organ władzy publicznej, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. W ocenie skarżącego nie ulega także wątpliwości, że objęte wnioskiem informacje stanowią informację publiczną, gdyż posiadają one walor informacji o działalności organu władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Przedmiot złożonego wniosku dotyczy bowiem prowadzenia oficjalnych (urzędowych) kont użytkowników w mediach społecznościowych. Profile te służą jako narzędzie przy wykonywaniu zadań publicznych oraz do kontaktu z mieszkańcami. Informacja o tym, kto, w imieniu organu, ma dostęp do tych profili, kto nimi zarządza oraz moderuje, stanowi informację publiczną. Należy przyjąć, że profile te zawierają komunikaty urzędowe, nawet jeżeli nie mogą służyć do prowadzenia postępowań w sprawach indywidualnych. Jednocześnie profile te prowadzone mogą być przez pracowników urzędu, w ramach ich obowiązków służbowych, w związku z czym na ten cel przeznacza się środki publiczne. W przypadku wniosku z dnia [...] kwietnia 2019 r. termin do udostępnienia informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Uzasadniając wniosek o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa wskazano, że Wójt pozostaje w bezczynności już od ponad roku. W ocenie skarżącego świadczy to o rażącym charakterze bezczynności. Z powyższych powodów Stowarzyszenie uznaje skargę za zasadną. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wnosząc o jej odrzucenie wyjaśnił, że badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza ustalenie, czy skarga została wniesiona z zachowaniem wszelkich wymogów formalnych. Z treści art. 52 § 1 i art. 53 § 2b oraz art. 58 §1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 36, 37, 128, 129 i art. 144 k.p.a. wynika, że wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej. Brak ponaglenia czyni skargę niedopuszczalną i podlega ona odrzuceniu. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby skarżący złożył takie ponaglenie, przy czym należy mieć na uwadze fakt, że Wójt Gminy drogą mailową zadośćuczynił wnioskowi Skarżącego udzielając mu wszystkich informacji, o które wnioskowano w dniu [...] kwietnia 2019 r. W toku postępowania sądowego Wójt Gminy złożył do akt sprawy wiadomość z dnia [...] września 2020 r. przesłaną Stowarzyszeniu na adres email jego biura (k. 18). Zawiera ona odpowiedzi na wniosek z dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz wyjaśnienie, że nie udzielenie informacji wynikało prawdopodobnie z wrzucenia informacji (zapewne chodzi o wniosek z dnia [...] kwietnia 2019 r.) do skrzynki SPAM. Stowarzyszenie złożyło do akt sądowych dokument zatytułowany "U. – Media społecznościowe w gminach 2019 – status wniosku" oraz dokument zatytułowany "U. – Media społecznościowe w gminach 2019 – adres email" (k. 65 - 67). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Wójt Gminy dopuścił się bezczynności w zakresie wniosku skarżącego stowarzyszenia z dnia [...] kwietnia 2019 r. Przed przystąpieniem do wyjaśnienia przesłanek którymi kierował się skład orzekający przyjmując, że skarga jest zasadna wyjaśnić należy, dlaczego niezasadny jest wniosek o odrzucenie skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") ani wniesienie ponaglenia (patrz np. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2433/18 oraz powołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych - publikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej nie toczy się bowiem w trybie unormowanym w Kodeksie postępowania administracyjnego, poza wyjątkiem wskazanym w art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2 ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 2176, dalej powoływana jako "u.d.i.p.") oraz wynikającym z regulacji art. 15 ust. 2 tej ustawy. Dlatego też skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej wszczyna bowiem postępowanie, w ramach którego mogą być podejmowane różnorakie czynności. Z założenia ma to jednak być postępowanie odformalizowane i szybkie, co wynika z celu ustawy oraz jej regulacji zawartej w art. 10 ust. 2. Ustawodawca nie przewidział żadnych szczególnych wymagań ani co do wniosku, ani co do osoby wnioskodawcy, określił natomiast stosunkowo krótkie terminy dla podmiotu zobowiązanego. Zasady tej nie zmieniło w żadnym razie wprowadzenie do art. 37 k.p.a. i art. 52 § 2 p.p.s.a. z dniem 1 czerwca 2017 r. - mocą ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) - nowego środka zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji w postępowaniu administracyjnym w postaci ponaglenia, w miejsce dotychczas stosowanego w takich przypadkach zażalenia albo wezwania do usunięcia naruszenia prawa. I wprawdzie dodany wówczas przez ustawodawcę art. 53 § 2b p.p.s.a. mógłby sugerować, że każda skarga na bezczynność lub przewlekłość niezależnie od rodzaju sprawy, której ona dotyczy, powinna zostać poprzedzona ponagleniem, to jednak, mając na uwadze, że ponaglenie jest środkiem prawnym uregulowanym w k.p.a. przepis ten znajduje zastosowanie tylko w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłość, które toczą się w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Sprawa o dostęp do informacji publicznej nie jest natomiast sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Tryb udostępniania informacji w całości reguluje ustawa o dostępie do informacji publicznej. Stąd w sprawach z zakresu informacji publicznych nie może mieć zastosowania ta część art. 53 § 2b p.p.s.a. w której mowa, że skarga na bezczynność lub przewlekłość "może być wniesiona (...) po wniesieniu ponaglenia". Przepis ten należy interpretować tak, że ponaglenie jest wymagane wtedy, gdy sprawa, której dotyczy skarga na bezczynność lub przewlekłość, prowadzona jest w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego lub przy ich zastosowaniu. Przechodząc do przesłanek którymi kierował się skład orzekający należy wyjaśnić, że o bezczynności na gruncie ustawa o dostępie do informacji publicznej można mówić wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji w określonym w art. 13 ust.1 tej ustawy terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku nie udziela jej, nie wskazuje dodatkowego terminu, nie dłuższego niż 2 miesiące od dnia wpłynięcia wniosku, jej udostępnienia i przyczynach nie zachowania terminu czternastodniowego, nie informuje, że wniosek nie dotyczy informacji publicznej lub, iż nie jest w jej posiadaniu (art. 4 ust. 3) bądź, że obowiązuje inny tryb udostępniania informacji (art. 1 ust. 2) ewentualnie nie wydaje decyzji odmawiającej udzielenia informacji lub umarzającej postępowanie (art. 16). Dla oceny tego, czy w sprawie ma bądź miała miejsce bezczynność istotne jest więc obok tego, czy w wskazanym wyżej terminie podjęte zostały powyższe działania, ustalenie tego, czy Wójt Gminy może być zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej oraz, czy żądanie zawarte w wniosku z dnia [...] kwietnia 2019 r. dotyczy informacji publicznej. Według bowiem powszechnie akceptowanego poglądu jedynie publiczny charakter żądanej informacji uzasadnia przekonanie, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej pozostaje w bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt. I OSK 50/06 - Lex 291197, wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 385/10 – publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle unormowania Konstytucji RP oraz ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 713 ze zm., dalej powoływana jako "u.s.g.") nie może budzić niczyjej wątpliwości, że wójt jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Stosownie bowiem do unormowania art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Artykuł 163 Konstytucji RP stanowi zaś, że samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych. Zatem w myśl tego unormowania Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego zaliczane są do władzy publicznej. Zgodnie z art. 11a ust. 1 pkt 2 u.s.g. organem gminy jest między innymi wójt (burmistrz, prezydent miasta). Artykuł 26 ust. 1 u.s.g. stanowi zaś, że organem wykonawczym gminy jest wójt. Wójt jest więc organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego a zarazem organem władzy publicznej i tym samym podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udostępnienia informacji, o ile ta ma charakter publiczny. Taki charakter ma informacja, której udostępnienia żąda skarżące stowarzyszenie w wniosku z dnia [...] kwietnia 2019 r. Artykuł 1 ust.1 u.d.i.p. stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6. W świetle art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. Informacją publiczną jest więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28–29). Katalog informacji publicznych zawiera art. 6. Użycie słów "w szczególności" w treści tego przepisu wskazuje, że nie jest to katalog zamknięty. Zgodnie z jego treścią udostępnieniu podlega między innymi informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 (zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej), w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.). Z art. 7 Konstytucji RP wynika, że w państwie demokratycznym, w którym rządzi prawo, organy władzy publicznej mogą powstać tylko na podstawie prawnej, a normy prawne muszą określać ich kompetencje, zadania i tryb postępowania, wyznaczając tym samym granice ich aktywności. Zatem organy te co do zasady mogą wykorzystywać instrumenty prawne, których stosowanie przewidują przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Organom nie sposób jednak odmówić prawa do podejmowania inicjatyw związanych z dynamicznym rozwojem form komunikacji elektronicznej oraz potrzebami wymiany informacji z mieszkańcami środowisk lokalnych z wykorzystaniem tych form. Do tego rodzaju inicjatyw z całą pewnością należy posiadanie przez urząd administracji samorządowej strony w portalu społecznościowym typu Facebook lub Twitter, bądź też prowadzenie własnego forum internetowego, które zazwyczaj służą promocji, przedstawianiu dokonań władz lokalnych, określaniu ich zamierzeń, uzgadnianiu inicjatywy społeczne, itp. Tego typu nośniki informacji są więc używane do wymiany poglądów, prowadzenia dyskusji, komentowania pewnych zdarzeń, itp. Wykorzystywanie tych instrumentów przez podmioty publiczne nie jest wprawdzie określone, a zatem i wymagane przepisami prawa, jednak jeżeli na taką formę komunikacji organ administracji publicznej się godzi, to musi się liczyć z tym, że informacja o trybie działania (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "a" u.d.i.p.), również w tym obszarze jego aktywności, także będzie informacją o sprawie publicznej. Tym samym uznać należy, że wniosek z dnia [...] kwietnia 2019 r. spełnia kryteria zapytania o informację publiczną. Skoro więc Wójt Gminy jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a informacje, których udostępnienia żąda skarżące stowarzyszenie stanowią informację publiczną obowiązkiem Wójta było ich udostępnić w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W toku postępowania sądowego skarżące stowarzyszenie przesłało drogą elektroniczną pismo wraz z dowodem doręczenia organowi wniosku z dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz potwierdzeniem, na jaki adres skrzynki pocztowej wniosek ten został wysłany. Z dokumentów tych wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z [...] kwietnia 2019 r. został przesłany z adresu poczty elektronicznej Stowarzyszenia: "[...]" na adres poczty elektronicznej Urzędu Gminy U.: "[...]" w dniu [...] kwietnia 2019 r. o godz. 19:49. Wyjaśnić należy, że przesłane przez Stowarzyszenie potwierdzenie doręczenia listu elektronicznego zostało wydane przez podmiot zajmujący się profesjonalnym dostarczaniem poczty elektronicznej – EmailLabs. Z potwierdzenia tego wynika, że status wiadomości przesłanej na wskazany wyżej adres poczty elektronicznej Gminy U. to "spambounce", co zgodnie z powszechnie dostępnymi informacjami na stronie internetowej tego podmiotu oznacza, że mail został zakwalifikowany przez skrzynkę odbiorczą adresata jako spam, czyli wiadomość niepożądana (zob. https://emaillabs.io/dobre-praktyki/czy-wiesz-co-oznacza-status-twojej-wiadomosci/). Nie ulega zatem wątpliwości, że wniosek stowarzyszenia z [...] kwietnia 2019 r. został przesłany organowi w tej dacie na oficjalny adres poczty elektronicznej: [...]. W tym miejscu należy podkreślić, że przesłanie wniosku o udostepnienie informacji publicznej na adres organu pocztą elektroniczną (e-mail) jest równoznaczne ze złożeniem wniosku o udostępnienie informacji publicznej na piśmie (por. postanowienie NSA z 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15 - publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Podanie przez organ do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej należy w związku z tym traktować jako zobowiązanie, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane. Do obowiązków organu administracji publicznej, jak też innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. postanowienie NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15 - publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednostka ma bowiem prawo działać w zaufaniu do podmiotu podającego publicznie adres i oczekiwać, że skoro podany zostaje do publicznej wiadomości adres poczty elektronicznej, to kierowana na ten adres poczta będzie odbierana (zakwalifikowanie listu jako "spam" nie oznacza bowiem automatycznie, że podlega on usunięciu). Odmienne zapatrywanie czyniłoby w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej iluzorycznym (por. postanowienie NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15 - publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro nie budzi wątpliwości, że skarżące stowarzyszenie przesłało wniosek na adres poczty elektronicznej podanej przez Gminę U. do publicznej wiadomości jako adres do korespondencji, to wiadomość zawierająca wniosek dotarła do adresata w dacie jej wysłania. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1) bądź zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt. 2). Jednocześnie sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3) oraz stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W przypadkach zaś, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jak ustalił w toku postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wniosek z dnia [...] kwietnia 2019 r. dotarł do adresata w dniu [...] kwietnia 2019 r. o godz. 19:49. Odpowiedzi na wniosek Wójt udzielił w dniu [...] września 2020 r. (k. 18 – 21 akt sądowych). Udzielił jej zatem niemal po upływie 16 miesięcy od dnia doręczenia mu wniosku. W związku z powyższym należy przyjąć, że w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., Wójt Gminy nie podjął czynności materialno-technicznej polegającej na udostępnieniu stronie skarżącej żądanych informacji w sposób i w formie zgodnymi z wnioskiem, ani nie wydał decyzji odmawiającej udostępnienia tych informacji. Niewątpliwie zatem organ ten dopuścił się bezczynności, bowiem wniosek skarżącego z [...] kwietnia 2019 r. nie został załatwiony w przewidzianym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. 14-dniowym terminie, biegnącym od dnia jego otrzymania przez organ. Z uwagi na to, że czternastodniowy termin na rozpoznanie przesłanego drogą elektroniczną wniosku skarżącego stowarzyszenia został przekroczony Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdził bezczynność Wójta Gminy (punkt I wyroku). W związku z tym, że Wójt przestał tkwić w bezczynności już po wniesieniu skargi (skargę wniesiono w dniu 19 sierpnia 2020 r. a odpowiedzi na wniosek udzielono w dniu 18 września 2020 r.), a przed datą orzekania przez sąd (wyrok w niniejszej sprawie zapadł w dniu 22 grudnia 2020 r.), brak było podstaw do zobowiązania tego organu do załatwienia wniosku skarżącego stowarzyszenia. Postępowanie sądowe w tym zakresie podlegało zatem umorzeniu jako bezprzedmiotowe w myśl art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08 (ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63), jeśli organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności, już po wniesieniu skargi na bezczynność, zastosowanie znajduje przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., nakazujący sądowi umorzenie postępowania, które stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wymienione w art. 161 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. (punkt II wyroku). Od daty złożenia wniosku (25 kwietnia 2019 r.) do daty wniesienia skargi (16 sierpnia 2020 r.) upłynęło niemal szesnaście miesięcy. Przy czym jak wynika z pisma z dnia 18 września 2020 r. Wójt nie wie dlaczego udzielono odpowiedzi na wniosek z uchybieniem ustawowego terminu. Przypuszcza, że było to spowodowane zaliczeniem wniosku do spamu. Oceniając zaistniałą w sprawie bezczynność, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie terminu musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt: I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r.,sygn. akt II OSK 468/13 oraz wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt: II SAB/Wr 14/14, w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13; w Poznaniu z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15 - publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie składu orzekającego zaistniała w sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, zważywszy na fakt, że od dnia doręczenia wniosku Wójtowi do dnia udzielenia odpowiedzi upłynęło niemal szesnaście miesięcy, a Wójt nie umie wyjaśnić przyczyn z powodu której nie udzielono odpowiedzi w ustawowym terminie. Nic więc nie usprawiedliwia uchybienia terminowi przez Wójta. Stosownie do unormowania art. 149 § 1a p.p.s.a. okoliczności te pozwalają na zakwalifikowanie zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa (punkt III wyroku). Jednocześnie skład orzekający odstąpił od zastosowania art. 149 §2 p.p.s.a. nie wymierzając Wójtowi grzywny, ani nie przyznając od organu na rzecz skarżącego stowarzyszenia sumy pieniężnej. Z literalnej wykładni art. 149 § 2 p.p.s.a. wynika bowiem, że przyznanie stronie skarżącej odpowiedniej sumy pieniężnej zależy od uznania sądu (może nastąpić z urzędu, bez wniosku strony). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 127/20 (publikowanego w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), środki wskazane w art. 149 § 2 p.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Uznanie sądowe cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1558/20 - publikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zaś, choć z uchybieniem ustawowego terminu, Wójt udzielił odpowiedzi na wniosek z dnia [...] kwietnia 2010 r., nie ma przesłanek do przyjęcia, że w przyszłości nadal nie będzie respektować obowiązku wynikającego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Z uwagi zaś na to, że Wójt nie potrafi wskazać przyczyny uchybienia ustawowego terminu i nie jest pewny gdzie znajduje się wniosek przesłany w dniu [...] kwietnia 2019 r. (przypuszcza, że zaliczony został do spamu) nie można przyjąć, że jego bezczynność ma znamiona celowego unikania podjęcia działania w sprawie. Okoliczności te wskazują również na to, że Wójt nie zapoznał się z wnioskiem przed datą wniesienia skargi. Nie można więc przyjąć, że celowo unikał podjęcia działania. Z tych powodów skład orzekający uznał za niecelowe stosowanie art. 149 § 1a p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł w pkt IV wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Obejmują one kwotę wpisu od skargi w wysokości 100 zł.