II OZ 1280/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 września 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 656/07 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie częściowego prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. o wymierzenie grzywny Dolnośląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego z tytułu uchylania się od zastosowania się od postanowienia sądu podjętego w toku postępowania w związku z wniesionym sprzeciwem postanawia zażalenie oddalić. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 września 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił J. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi o wymierzenie grzywny Dolnośląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego z tytułu uchylania się od zastosowania się od postanowienia sądu podjętego w toku postępowania w związku z wniesionym sprzeciwem. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w chwili obecnej pozostaje bez pracy, a prowadzona działalność gospodarcza, która została zawieszona, nie pozwala mu na rejestrację w urzędzie pracy. Nie pracuje "na czarno", nie korzysta też ze świadczeń socjalnych. Jego jedynym źródłem utrzymania jest kwota uzyskiwana z najmu lokalu, która w całości przeznaczona jest na bieżące wydatki, to jest żywność i ubrania (800 złotych,), leki (100 złotych), telefon (56 złotych), 180 złotych na utrzymanie mieszkania spółdzielczego i 250 złotych na inne wydatki, w tym na ubezpieczenie zdrowotne. Wnioskodawca dodał, że ma 59 lat, nie posiada żadnych oszczędności, akcji lub obligacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił nadto, że J. K. prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, posiada nieruchomość o powierzchni [...] m-, na której znajduje się niewykończony pawilon handlowy, mieszkanie spółdzielcze ([...] m-) i działkę niezabudowaną o powierzchni [...] m-. Wskazał, że posiada zobowiązanie w wysokości 50.000 złotych, z tytułu niespłaconych pożyczek, zaciągniętych na budowę pawilonu, nie posiada żadnego samochodu. W uzupełnieniu wniosku J. K. oświadczył, że działalność gospodarcza, którą prowadził, została zawieszona ze względu na brak środków pieniężnych na zakup towaru i brak samochodu. Skarżący nie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. Umowa najmu, z której czerpał zyski wygasła a dochody pozostają na tym samym poziomie. Uzyskiwane pożyczki pochodziły zaś od zaprzyjaźnionych osób. Skarżący podniósł też, że nie korzysta z żadnej pomocy społecznej. Nie jest też w stanie udokumentować danych dotyczących jego miesięcznych wydatków, bowiem nie zbiera paragonów, a na utrzymanie domu przesyła byłej żonie 180 złotych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 sierpnia 2008 r. wniosek skarżącego został oddalony lecz wskutek wniesionego sprzeciwu postanowienie to, na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., straciło swoją moc. W tym stanie rzeczy Sąd rozpoznając wniosek stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę osiągane dochody (w wysokości 1400 złotych), Sąd ocenił, że skarżący jest w stanie poczynić pewne oszczędności i w ten sposób zgromadzić dostateczne środki na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym także wpisu od skargi w wysokości 100 złotych. Sąd nadmienił też, że koszty sądowe powinny być uiszczane na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Jednocześnie przyznanie swoistego pierwszeństwa przed kosztami sądowymi innym ponoszonym przez niego wydatkom - w tym też ponoszonym na spłatę pożyczek - jest niedopuszczalne. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. K. podniósł, znane już ze wcześniejszych jego pism okoliczności, dodając, iż nie przystąpił jeszcze do spłaty zaciągniętej pożyczki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Przede wszystkim trzeba wyjaśnić, iż przesłanki jakie musi spełnić osoba fizyczna, aby nastąpiło przyznanie jej prawa pomocy, czy w zakresie całkowitym, czy też częściowym wskazuje wyłącznie art. 246 p.p.s.a. Podane w tym przepisie warunki, t. j. brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1 § 1 art. 246 p.p.s.a) czy też brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 § 1 art. 246 p.p.s.a) stanowią jedyną legalną podstawę do przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Sposób więc sformułowania przepisu art. 246 p.p.s.a. wskazuje, że w razie spełnienia warunków, o których mowa w § 1 pkt 1 lub 2, osobie fizycznej należy przyznać prawo pomocy w zakresie - odpowiednio - całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.) lub częściowym (art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a.). Dopełnienia innych warunków, w tym także możliwości oszczędzania na poczet opłat sądowych, przez osoby fizyczne ubiegające się o przyznanie im prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ustawodawca nie nałożył. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadził postępowanie w celu ustalenia, czy spełniona została dyspozycja wskazanego na wstępie przepisu, pozwalająca na uwzględnienie wniosku strony skarżącej. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego dokonane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia w oparciu o dokumentację przedłożoną dodatkowo przez skarżącego nie dawały podstawy do uznania zasadności wniosku skarżącego co do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący posiada dwie nieruchomości i uzyskuje stały dochód. Zwrócić przy tym uwagę należy, na rozbieżności, pomiędzy wnioskiem o przyznanie prawa pomocy i dalszymi oświadczeniami skarżącego odnośnie jego sytuacji materialnej. Działanie Sądu oparte na art. 255 p.p.s.a. nie potwierdziło, iż sytuacja skarżącego jest na tyle trudna, że nie pozwala ona ponosić kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący jedynie częściowo dopełnił nałożony nań obowiązek, co uniemożliwiło dokonanie właściwej oceny jego sytuacji majątkowej i zadecydowało o oddaleniu przedmiotowego wniosku. Z punktu widzenia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - o nieuzupełnienie wniosku o konkretne informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego należy potraktować jako niewykazanie, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Pamiętać należy jednocześnie, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się on w takiej sytuacji majątkowej i rodzinnej, która uzasadnia odciążenie go od ponoszenia kosztów sądowych i przerzucenie tego ciężaru na Skarb Państwa. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.