II FSK 1919/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński, , , po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "T." sp. z o.o. z siedzibą w S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 662/11 w zakresie odrzucenia skargi "T.sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 23 lipca 2010 r. nr (...) w przedmiocie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi kasacyjnej T. sp. z o.o. jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 662/11, mocą którego odrzucono skargę tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych. W motywach orzeczenia Sąd podał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 września 2010 r. - którego odpis doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 20 września 2010 r. - wezwano stronę do uiszczenia w terminie 7 dni uzupełniającego wpisu sądowego od skargi w kwocie 373,00 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Pomimo prawidłowego wezwania strona uiściła uzupełniający wpis sądowy dopiero w dniu 28 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga podlega odrzuceniu. Wskazał na treść art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., art. 220 § 1 oraz art. 220 § 3 P.p.s.a. Sąd stwierdził, że pomimo prawidłowo doręczonego w dniu 20 września 2010 r. odpisu zarządzenia o wezwaniu strony do uiszczenia uzupełniającego wpisu od skargi, strona nie uzupełniła braków formalnych skargi w ustawowym terminie, który upłynął w dniu 27 września 2010 r., co z przyczyn procesowych uniemożliwiło nadanie sprawie biegu. Spółka wniosła skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia. Reprezentujący ją doradca podatkowy wskazał, że działa na podstawie art. 173 § 1 i 2, art. 174 pkt 1 i 2, art. 175 § 1 i § 3 pkt 1 oraz art. 176 P.p.s.a. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości zarzucając mu "naruszenie norm prawa procesowego poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, mające istotny wpływ na wydane orzeczenie". Dodatkowo wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej opisała zaskarżone orzeczenie wskazując, jakie przepisy prawa przywołał w nim Sąd pierwszej instancji, a następnie podjęła próbę podważenia ustaleń Sądu co do daty doręczenia jej zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia uzupełniającego wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, gdyż nie zawiera prawidłowo przytoczonych podstaw kasacyjnych. Jak stanowi art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach wyznaczonych treścią skargi kasacyjnej; bierze pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w tej sprawie nie miała miejsca. Zasada związania Sądu granicami skargi kasacyjnej ma kluczowe znaczenie dla zakresu kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji, a jego moc ujawnia się w szczególności w przypadku wadliwie sporządzonych skarg kasacyjnych, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Związanie podstawami skargi kasacyjnej oznacza, że tutejszy Sąd może badać zaskarżone orzeczenie tylko pod kątem naruszenia przepisów wyraźnie wskazanych w skardze kasacyjnej - jej petitum bądź uzasadnieniu. I nawet jeśli twierdzenia strony sugerują, że w istocie naruszono inny przepis prawa, niepowołany jednak w treści skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie może wziąć tych okoliczności pod uwagę. Art. 174 i 176 P.p.s.a. precyzyjnie wskazują, jakie elementy skarga kasacyjna powinna zawierać, by zapewnić stronie pełną kontrolę zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny. Art. 174 P.p.s.a. przewiduje dwie podstawy kasacyjne: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym zrozumieniu treści zastosowanego przepisu, zaś naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie podciągnięto pod hipotezę określonej normy prawnej. Natomiast zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzut naruszenia przepisów postępowania może zostać uwzględniony jedynie wtedy, gdy uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że dla zakwestionowania błędnego stanu faktycznego przyjętego w sprawie jako podstawa wyrokowania niezbędny jest właśnie prawidłowo sformułowany zarzut naruszenia prawa procesowego stosowanego przez sąd, czyli ustawy P.p.s.a. Art. 176 P.p.s.a. wymaga zaś, aby skarga kasacyjna zawierała między innymi przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Z uwagi na powyższe, aby strony postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym mogły sprostać wymogom co do treści skargi kasacyjnej wynikającym z art. 174 i 176 P.p.s.a., ustawodawca w art. 175 P.p.s.a. wprowadził tzw. przymus radcowsko-adwokacki, który w pewnych sprawach obejmuje także doradców podatkowych i rzeczników patentowych. Skarga kasacyjna jest bowiem wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia, a od osób z odpowiednim wykształceniem prawniczym można oczekiwać znajomości procedury sądowoadministracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem zastępować Strony w formułowaniu, precyzowaniu czy też uzasadnianiu zarzutów skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie mimo obszernego uzasadnienia poglądów Spółki co do daty doręczenia jej odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu uzupełniającego od skargi nie sposób doszukać się elementu podstawowego skargi kasacyjnej, czyli przytoczenia jej podstaw. Przywołany wyżej art. 174 P.p.s.a. precyzyjnie wskazuje, że za taką podstawę uważa się naruszenie prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Nie może budzić wątpliwości, że chodzi tu o naruszenie konkretnego przepisu prawa. Dla prawidłowego sformułowania zarzutu skargi kasacyjnej niezbędne jest więc precyzyjne wskazanie konkretnego przepisu - artykułu, paragrafu, ustępu, punktu, litery - konkretnej ustawy, który w ocenie strony został przez sąd pierwszej instancji naruszony. Z całą pewnością za taki zarzut nie może być uznane stwierdzenie o naruszeniu bliżej nieokreślonych norm prawa procesowego poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, mające istotny wpływ na wydane orzeczenie. Wskazać należy, że w środku odwoławczym będącym przedmiotem niniejszego postępowania przepisy procesowe wskazano w dwóch miejscach: w petitum - art. 173 § 1 i 2, art. 174 pkt 1 i 2, art. 175 § 1 i § 3 pkt 1 oraz art. 176 P.p.s.a. - oraz w uzasadnieniu przy opisie podstawy prawnej przywołanej w zaskarżonym postanowieniu przez Sąd pierwszej instancji - art. 230 § 1 i § 2, art. 220 § 1 i § 3 P.p.s.a. Choć autor skargi kasacyjnej na jej wstępie przywołał art. 174 pkt 1 i 2 (choć w tym niepotrzebnie jego punkt pierwszy) oraz art. 176 P.p.s.a., nie zastosował się do ich treści. Wszystkie wskazane na wstępie przepisy dotyczą zasad wnoszenia skargi kasacyjnej przez stronę, a więc same w sobie nie mogą stanowić podstawy kasacyjnej; sąd pierwszej instancji nie stosował ich w swoim postępowaniu ani też nie mógł ich zastosować, a więc tym bardziej naruszyć. Jeśli chodzi natomiast o drugą grupę przepisów, stanowią one wyłącznie element służący autorowi skargi kasacyjnej do opisu treści zaskarżonego postanowienia. Powyższe nie może zostać uznane za prawidłowe przytoczenie podstawy kasacyjnej. Z uwagi na fakt, że w treści skargi kasacyjnej nie przywołano żadnego przepisu, który mógłby służyć za punkt odniesienia dla kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzekania, skarga kasacyjna nie może zostać uwzględniona, a zaskarżone postanowienie w istocie wymyka się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dlatego też, w oparciu o art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił skargę kasacyjną oddalić.