I C 108/24

<p>Sygn. akt I C 108/24</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 9 stycznia 2025 r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>sędzia Anna Gajewska</p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> <p>Protokolant: starszy sekretarz sądowy Judyta Masłowska</p> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 r. w <span class="anon-block">P.</span> </p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">J. S.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>o r z e k a</p> <p>I.  Oddala powództwo.</p> <p>II.  Zasądza od powoda <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span> na rzecz pozwanego <span class="anon-block">J. S.</span> kwotę 332,10 zł (trzysta trzydzieści dwa złote 10/100) tytułem zwrotu kosztów procesu, na które składa się kwota 270 zł oraz kwota 62,10 zł podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu.</p> <p>Sygn. akt I C 108/24</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block"> (...) Bank (...) Spółka Akcyjna</span> z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span> wytoczyła powództwo przeciwko <span class="anon-block">J. S.</span> o zapłatę kwoty 1 087,07 złotych wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi od kwoty 1 041,76 złotych od dnia 15.10.2023 r. do dnia zapłaty. Nadto powódka wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych.</p> <p>W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że w dniu 19 sierpnia 2022 roku pomiędzy stroną powodową, a pozwanym zawarta zostawała umowa limitu kredytowego w rachunku bieżącym numer <span class="anon-block"> (...)</span>. Pożyczka miała charakter odnawialny. Automatyczne przedłużanie umowy nie wymagało formy pisemnej. W ramach przyznanego przez powódkę limitu, pozwany miał możliwość zaciągania zobowiązań dla dyspozycji nie znajdujących pokrycia w saldzie rachunku bieżącego. Pozwany zobowiązał się do comiesięcznego zasilania rachunku kwotą 500 złotych. Pozwany spłacał kredyt z opóźnieniem, a od dnia 8 września 2023 roku całkowicie zaprzestał spłat. W związku z powyższym, powódka wypowiedziała umowę. W dniu 15 maja 2023 roku roszczenie stało się wymagalne. Przed wytoczeniem niniejszego powództwa, pismem z dnia 7 września 2023 roku powódka wezwała pozwanego do dobrowolnej zapłaty zadłużenia, jednak wezwanie pozostało bezskutecznie.</p> <p>Powódka wskazała, że na kwotę dochodzoną pozwem składa się:</p> <p>- 1 041,76 zł – niespłacony kapitał kredytu,</p> <p>- 45,31 zł – skapitalizowane odsetki umowne za okres od 09.08.2023r. do 14.10.2023r.</p> <p>Pozwany <span class="anon-block">J. S.</span> wniósł o ustanowienie mu pełnomocnika z urzędu, podnosząc, iż cierpi na chorobę psychiczną, a jedynym źródłem jego dochodu jest renta. Przedłożył sądowi zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że cierpi on na organiczne zaburzenia osobowości i od 2015 roku pozostaje pod opieką <span class="anon-block"> (...) Szpitala (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>.</p> <p>Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2024 roku Sąd Rejonowy w Piszu ustanowił dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata, na którego Okręgowa Rada Adwokacka w <span class="anon-block">B.</span> wyznaczyła adw. <span class="anon-block">J. G.</span>.</p> <p>Pełnomocnik pozwanego wniósł o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu zakwestionował roszczenie powódki tak co do zasady, jak i wysokości. Podniósł zarzut nieskutecznego wypowiedzenia umowy wobec niezastosowania przez powódkę procedury restrukturyzacyjnej w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c ustawy Prawo bankowe</a>. Z ostrożności procesowej podniósł również, że w niniejszej sprawie zachodzą poważne wątpliwości co do ważności przedmiotowej umowy. W ocenie pełnomocnika, zważywszy na fakt wieloletniego leczenia psychiatrycznego pozwanego, zachodzi konieczność ustalenia, czy w chwili zawierania przedmiotowej umowy kredytu pozwany nie znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił, co następuje:</strong> </p> <p>W dniu 19 sierpnia 2022 roku pomiędzy <span class="anon-block"> (...) Bank (...) Spółką Akcyjną</span> z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span> (dalej: Bank), a <span class="anon-block">J. S.</span> zawarta została umowa limitu kredytowego w rachunku bieżącym numer <span class="anon-block"> (...)</span>, na podstawie której Bank przyznał <span class="anon-block">J. S.</span> limit kredytowy w kwocie 1 000 złotych w ramach rachunku bankowego o numerze <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p> <span class="anon-block">J. S.</span> zobowiązał się do comiesięcznego zasilania ww. rachunku bankowego minimalną kwotą 500 złotych. Bank został uprawniony do naliczania odsetek umownych wskazanych w Tabeli oprocentowania, nie wyższych od odsetek maksymalnych za opóźnienie oraz odsetek karnych od zadłużenia przeterminowanego w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie.</p> <p> <span class="anon-block">J. S.</span> spłacał ww. kredyt odnawialny z opóźnieniem, a od 8 września 2023 roku całkowicie zaprzestał spłaty.</p> <p> <em> <!-- -->(okoliczności bezsporne, dowód: umowa k. 11-14; regulamin kont dla osób fizycznych k. 15-44; zestawienie transakcji na rachunku k. 45-68v)</em> </p> <p>Pismem z dnia 4 marca 2023 roku <span class="anon-block"> (...) Bank (...) Spółka Akcyjna</span> z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span> wypowiedział ww. umowę limitu kredytowego z zachowaniem dwumiesięcznego okresu wypowiedzenia, i wezwał <span class="anon-block">J. S.</span> do zapłaty.</p> <p>Pismo powyższe doręczono <span class="anon-block">J. S.</span> w dniu 15 marca 2023 roku.</p> <p> <em> <!-- -->(dowód: pismo z 04.03.2023r. z potwierdzeniem odbioru k. 69 i 72)</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>W myśl ogólnej zasady wyrażonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na tym, kto z faktu tego wywodzi skutki prawne. Mając powyższe na uwadze, w przedmiotowej sprawie to na powódce spoczywał więc ciężar udowodnienia faktów uzasadniających jej roszczenie. Nadto, wskazać należy, iż w sprawach cywilnych sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy czy też do uzupełnienia postępowania dowodowego o dowody, na których istnienie wskazują strony, lecz których nie przedstawiły. Obowiązek dowodzenia spoczywa bowiem na stronach.</p> <p>Nie budzi wątpliwości Sądu, że w dniu 19 sierpnia 2022 roku pomiędzy stronami zawarta została umowa limitu kredytowego w rachunku bieżącym numer <span class="anon-block"> (...)</span>. Strona pozwana nie kwestionowała, że na ww. umowie, która załączona jest do akt sprawy, widnieje podpis pozwanego.</p> <p>Ponieważ pozwany nie stawił się na wyznaczone przez biegłego sądowego z zakresu psychiatrii terminy badania, co czyniło niemożliwym sporządzenie przez biegłego opinii w sprawie i poczynienie w oparciu o tę opinię ustaleń w kwestii ważności przedmiotowej umowy kredytu, Sąd w dalszej kolejności zajął się podniesionym przez stronę pozwaną zarzutem niewymagalności roszczenia wobec nieskuteczności dokonanego wypowiedzenia umowy kredytu. Uznanie tego zarzutu za zasadny czyniło bowiem zbędnym rozpoznawanie dalszych zrzutów zgłoszonych w odpowiedzi na pozew, w tym zarzutu nieudowodnienia wysokości roszczenia.</p> <p>W myśl punktu 30. przedmiotowej umowy kredytu, w przypadku braku wpłaty trzech kolejnych zadeklarowanych wpłat miesięcznych na rachunek bankowy, Bank mógł rozwiązać umowę z zachowaniem 2-miesięcznego okresy wypowiedzenia.</p> <p>Należy zauważyć, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c;art. 75 c ust. 1;art. 75 c ust. 2;art. 75 c ust. 3;art. 75 c ust. 4;art. 75 c ust. 5;art. 75 c ust. 6)">art. 75c ust. 1-6 ustawy Prawo bankowe</a>, jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. W wezwaniu, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c ust. 1)">ust. 1</a>, bank informuje kredytobiorcę o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Bank powinien, na wniosek kredytobiorcy, umożliwić restrukturyzację zadłużenia poprzez zmianę określonych w umowie warunków lub terminów spłaty kredytu, jeżeli jest uzasadniona dokonaną przez bank oceną sytuacji finansowej i gospodarczej kredytobiorcy. Restrukturyzacja, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c ust. 1)">ust. 1</a>, dokonywana jest na warunkach uzgodnionych przez bank i kredytobiorcę. Bank, w przypadku odrzucenia wniosku kredytobiorcy o restrukturyzację zadłużenia, przekazuje kredytobiorcy, bez zbędnej zwłoki, szczegółowe wyjaśnienia, w formie pisemnej, dotyczące przyczyny odrzucenia wniosku o restrukturyzację.</p> <p>Z uwagi na treść cytowanego wyżej przepisu uznać należy, że bank nie może swobodnie wypowiedzieć umowy kredytowej, gdy kredytobiorca popadł w opóźnienie ze spłatą kredytu. W pierwszej kolejności bank winien doręczyć kredytobiorcy wezwanie oraz odczekać do upływu dodatkowego terminu, wyznaczonego w wezwaniu (nie krótszego niż 14 dni roboczych), na spłatę zadłużenia. Dopiero po upływie tego terminu może złożyć wobec kredytobiorcy oświadczenie woli w sprawie wypowiedzenia umowy. W przypadku, gdy powyższe przesłanki nie zostały spełnione, czynność prawna banku polegająca na wypowiedzeniu umowy jest nieważna (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a>). W szczególności nie prowadzi ona do wymagalności wierzytelności banku o spłatę tej części kredytu, co do której kredytobiorca nie pozostawał w opóźnieniu. Procedura wynikająca z art. 75c ustawy nie może być przeprowadzona także po złożeniu oświadczenia o wypowiedzeniu umowy kredytu. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, tym samym wypowiedzenie umowy kredytu nie może być konwalidowane poprzez późniejsze działania. Wskazany przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">prawa bankowego</a> stanowi w całości przepis semidyspozytywny. Może zostać zmieniony w umowie kredytu albo osobnym porozumieniu jedynie na korzyść kredytobiorcy, na przykład przez wydłużenie terminu na złożenie wniosku w sprawie restrukturyzacji kredytu <em> <!-- --> (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 15.04.2019r. w sprawie V ACa 663/18, Legalis; podobnie wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstokuy z 19.07.2018r. w sprawie I ACa 285/18)</em>.</p> <p>Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, iż powódka nie udowodniła, że złożone przez nią pozwanemu oświadczenie o wypowiedzeniu umowy, było poprzedzone doręczonym pozwanemu wezwaniem do zapłaty w terminie 14 dni przeterminowanego zadłużenia i informacją o możliwości złożenia w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania tegoż pisma wniosku o restrukturyzację zadłużenia na podstawie uprawnień wskazanych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c ustawy Prawo bankowe</a>.</p> <p>Konsekwencją powyższego jest uznanie przez Sąd, iż powódka dokonała wypowiedzenia przedmiotowej umowy kredytu w wadliwy sposób, bez wdrożenia procedury wynikającej z przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c ustawy Prawo bankowe</a>.</p> <p>Podkreślić należy, że od banku jako profesjonalisty należy oczekiwać, aby działania upominawcze były zgodne z dyspozycją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c prawa bankowego</a> i tym samym poprzedzały właściwe wypowiedzenie umowy. Z samej istoty upomnienia wynika, że stanowi ono rodzaj skarcenia, napomnienia, przypomnienia, lecz nie ukarania. Sekwencja oświadczeń powodowego banku powinna być taka, że w pierwszej kolejności winien on wezwać kredytobiorcę do zapłaty, z poinformowaniem o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację, a następnie, w przypadku bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu, złożyć oświadczenie o wypowiedzeniu umowy. Wobec braku dowodu, iż pozwanemu doręczono wezwanie i informację o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c prawa bankowego</a>, stwierdzić należało, iż w rozpatrywanym przypadku takiej sekwencji oświadczeń powodowego banku nie było.</p> <p>Ponieważ zatem powódka nie udowodniła, że złożyła pozwanemu skuteczne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytu, niemożliwe jest przyjęcie, iż nastąpił skutek w postaci wymagalności całego zobowiązania. Dlatego też Sąd oddalił powództwo jako niezasadne.</p> <p>Mając na uwadze wynik procesu, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 122;art. 122 § 1)">art. 122 § 1 k.p.c.</a> oraz § 8 pkt 2 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024r., poz. 763), Sąd zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 332,10 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, na które składa się koszt nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu przez adwokata <span class="anon-block">J. G.</span> z urzędu (270 zł + 62,10 zł tytułem podatku VAT).</p> </div>