I SA/Bd 497/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2020r. sprawy ze skargi P.R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oddala skargę UZASADNIENIE I SA/Bd 497/20 UZASADNIENIE Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. prowadzi z majątku P. R. (Skarżący) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2019 r. obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2012r. w kwocie należności głównej [...] zł ([...]) oraz tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2019 r. obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. w kwocie należności głównej [...] zł ([...]). Odpisy powyższych tytułów wykonawczych Skarżący odebrał w dniu [...] lutego 2019 r. W dniu [...] lutego 2020 r. do organu egzekucyjnego wpłynął wniosek Skarżącego z dnia [...] stycznia 2020 r. o umorzenie postępowań egzekucyjnych na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwagi na wykonanie obowiązku przez drugiego z dłużników solidarnych, tj. M. R.. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że dopóki decyzja ratalna wydana na M. R. nie zostanie wykonana w całości, zobowiązanie może być egzekwowane od każdego dłużnika solidarnego. W związku z powyższym, do czasu całkowitego wygaśnięcia zobowiązania, organ egzekucyjny nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W związku z odroczeniem terminu płatności zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012r., postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] grudnia 2020 r. W dniu [...] marca 2020 r. wpłynęło zażalenie Skarżącego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] lutego 2020r. Postanowieniem z dnia [...] maja 2020r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ nadzoru wskazał, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego w zakresie tytułu wykonawczego nr [...] obligowało organ egzekucyjny do powstrzymania się przed podejmowaniem czynności, w tym także polegających na merytorycznym rozpatrzeniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] do dnia [...] grudnia 2020 r., w związku z odroczeniem terminu płatności należności pieniężnej objętej tym tytułem wykonawczym. Natomiast, po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] stycznia 2020r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] stycznia 2019 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie tego wniosku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, że postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych są zawieszone w związku z odroczeniem terminu płatności zaległości nimi objętych. W trakcie zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie może podejmować czynności egzekucyjnych poza wskazanymi w ustawie. Wobec powyższego, w ocenie organu egzekucyjnego należało odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku z dnia [...] stycznia 2020 r. o umorzenie postępowań egzekucyjnych. Skarżący wniósł zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ podał, że na obecnym etapie postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz nr [...], o których umorzenie Skarżący wnosi, są zawieszone. Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm. dalej jako :"u.p.e.a.") postępowanie egzekucyjne ulega zawieszenia w całości lub w części w razie odroczenia terminu wykonania obowiązku. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. wierzyciel odroczył Skarżącemu termin płatności zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. oraz w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do sierpnia oraz grudzień 2012 r. do dnia [...] grudnia 2020 r. W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] grudnia 2020r., natomiast postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] od dnia [...] maja 2020 r. do dnia [...] grudnia 2020 r. Powyższe stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowań egzekucyjnych ze względu na zakaz merytorycznego orzekania w czasie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Organ podkreślił, że rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania ma charakter formalny, zatem organ nadzoru nie może się w nim odnieść do merytorycznych zarzutów dotyczących istnienia i wymagalności należności zawartych zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu. Organ wyjaśnił, że powołane w zażaleniu postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2020 r. o odmowie uwzględnienia zarzutów nie skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., umorzenie postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny jest konsekwencją uznania zarzutów za uzasadnione, co nie miało miejsca w przedmiotowym postępowaniu. Postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2020 r. stanowi obecnie przedmiot odrębnego postępowania w związku ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na to rozstrzygnięcie. W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 PPSA i umorzenie postępowania w sprawie na podstawie art. 145 § 3 PPSA, zarzucając naruszenie: • art. 98 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w związku z art. 1034 § 2 i art. 1034 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny przez niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie powyższych przepisów w rozstrzygnięciu zasad odpowiedzialności za długi spadkowe i w konsekwencji – bezzasadne nieumorzenie postępowania egzekucyjnego; • art. 59 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez niewłaściwe zastosowanie i nieumorzenie postępowania egzekucyjnego pomimo braku wymagalności obowiązku wobec Skarżącego. W uzasadnieniu skargi Strona kwestionuje ponoszenie odpowiedzialności za długi spadkowe spadkodawcy – L. R. odwołując się w tym zakresie do przepisów Ordynacji podatkowej oraz kodeksu cywilnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 02 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020r. poz.1829) począwszy od 17 października 2020r. miasto na prawach powiatu Bydgoszcz, będące siedzibą tut. Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że odpowiednie zastosowanie ma również zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z dnia 16 października 2020r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym ( § 1 w zw. § 3 tego rozporządzenia). Zaskarżone postanowienie ocenione w świetle powołanych powyżej przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie narusza prawa. Materialno- prawną podstawę rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stanowił art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako "K.p.a."), którą to ustawę stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (stosownie do art. 18 u.p.e.a.) Zgodnie z tym przepisem w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61 K.p.a. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 K.p.a. do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy jednak przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a mianowicie, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, a także gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt III UK 16/15, publ. LEX nr 1814918). Zaznaczyć również należy, iż na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 999/14, publ. LEX nr 1989306). W sprawie poddanej kontroli Sądu, istotne dla oceny prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia, są okoliczności wskazane przez organ tj. zawieszenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz nr [...], o których umorzenie Strona wnosiła. Instytucja zawieszenia postępowania polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Jej istota polega na przerwaniu na czas określony biegu tego postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. W rezultacie trwający stan zawieszenia postępowania obliguje organy do powstrzymania się przed podejmowaniem jakichkolwiek - poza wyraźnie przewidzianymi w ustawie - działań, do czasu podjęcia postępowania. Istota zawieszenia postępowania egzekucyjnego wyraża się bowiem w tym, że w czasie zawieszenia organ egzekucyjny w zasadzie nie działa, choć należy mieć na uwadze, że art. 58 § 2 u.p.e.a. dopuszcza możliwość uchylania, pod określonymi warunkami, czynności egzekucyjnych. Z powyższego wynika, że w trakcie zawieszenia postępowania organ egzekucyjny nie może podejmować żadnych czynności, poza wskazanymi w ustawie. Ponadto, w myśl art. 102 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Wydanie postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak słusznie zauważył organ, nie należy jednak do czynności niezbędnych w rozumieniu przywołanego art. 102 K.p.a. W świetle powyższego za prawidłowe i zgodne z prawem uznać należy rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślić należy, że w skardze Strona nie zawarła żadnych zarzutów dotyczących kontrolowanego postanowienia a jedynie kwestie dotyczące istnienia i wymagalności należności objętych tytułami wykonawczymi. Zarzuty te wychodzą poza granice sprawy wobec czego Sąd nie może się do nich odnieść. Mając powyższe na uwadze działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.