II OSK 726/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak /spr./ po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 967/20 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 24 listopada 2020 r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 967/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. G. (dalej także jako: cudzoziemiec) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej także jako: Szef Urzędu) z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt rezydent a długoterminowego UE. W zaskarżonej decyzji Szef Urzędu podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że wobec cudzoziemca zachodzi obligatoryjna przesłanka do odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE zawarta w art. 214 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 211 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018 r., poz. 2094 ze zm., dalej jako: u.c.). Odnosząc się do uzyskiwania przez cudzoziemca dodatkowego źródła dochodu, organ wskazał, że cudzoziemiec nie przedstawił dokumentacji potwierdzającej osiąganie takiego dochodu, jego częstotliwość i wysokość – wobec czego organ nie uwzględnił osiągania dochodu z tytułu umowy najmu mieszkania w [...] i umowy najmu samochodu osobowego. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że w aktach znajdują się wyroki skazujące dotyczące cudzoziemca. W związku z tym uznał, że cudzoziemca należy uznać za osobę, której zachowanie godzi w szeroko rozumiane bezpieczeństwo i porządek publiczny. Ponadto Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego, że skarżący nie wykazał w toku kontrolowanego postępowania, aby osiągał stabilne i regularne dochody w wymaganej przez przepisy prawa wysokości przez cały okres 3 lat poprzedzających złożenie wniosku, tj. od dnia 6 maja 2013 r. do dnia 6 maja 2016 r. Organ odwoławczy uwzględnił, że oprócz przychodu skarżącego w wysokości 7959,48 zł w zeznaniu podatkowym wykazano przychody osiągnięte w tym roku podatkowym przez jego żonę w wysokości 12 201,64 zł. W dniu 1 października 2015 r. weszło w życie rozporządzenie z dnia z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. poz. 1058) i od tego dnia kryterium dochodowe na osobę samotnie gospodarującą wynosiło – 634 zł, a na osobę w rodzinie – 514 zł. Rodzina skarżącego osiągnęła w roku podatkowym 2015 przychód w wysokości 20 161,12 zł, co daje 488,32 zł na miesiąc dla jednego członka rodziny w roku 2015. Wojewódzki Sąd podzielił stanowisko organu odnośnie wskazywanych przez skarżącego dodatkowych źródeł dochodu w postaci umowy najmu mieszkania na terytorium [...] oraz umowy najmu samochodu osobowego. W tych okolicznościach Sąd podzielił ocenę organu, że w badanym okresie cudzoziemiec nie wykazał, aby spełniał kryterium stabilnego i regularnego źródła dochodu zgodnie z wymogiem art. 211 ust. 2 pkt 2 u.c., ponieważ osiągane przez rodzinę dochody kształtowały się poniżej ustawowego minimum, które w tym okresie wynosiło 514 zł na osobę w rodzinie. Skarżący kasacyjnie zarzucił powyższemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a p.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu, mimo istotnego naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 211 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 211 ust.2 pkt 2 u.c. przez przyjęcie, że organ prawidłowo przyjął, że skarżący nie spełnia przesłanki posiadania stabilnego i regularnego źródła dochodu w okresie 3 lat pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bezpośrednio przed złożeniem wniosku, podczas gdy skarżący spełnia kryterium posiadania stabilnego i regularnego źródła dochodu w okresie 3 lat pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bezpośrednio przed złożeniem wniosku; 2. art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a p.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu mimo istotnego naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 214 ust. 1 pkt 2 u.c. poprzez przyjęcie, iż organ prawidłowo uznał, iż wystarczającą przesłanką odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE było popełnienie przez skarżącego czynów, które sprawiają, że należy go ocenić jako osobę, której zachowanie godzi w szeroko rozumiane bezpieczeństwo i porządek publiczny, a w konsekwencji organ uznał, iż wobec cudzoziemca zachodzi obligatoryjna przesłanka do odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego zawarta w art. 214 ust. 1 pkt 2 u.c., podczas gdy organ ograniczył się w toku postępowania do wskazania, iż w aktach sprawy znajdują się wyroki sądów karnych nie podając w decyzji art. 214 ust. 1 pkt 2 jako podstawy udzielenia odmowy wskazując jedynie w podstawach prawnych decyzji, iż cudzoziemiec nie spełnia przesłanki wskazanej w art. 214 ust. 1 pkt 1 u.c.; 3. art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c) p.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu mimo istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj.: art. 7, art. 12 i art. 77 k.p.a., polegającego na prowadzeniu postępowania w sposób braku wnikliwego rozpoznania sprawy przez organ i nieprzeprowadzenia przez niego postępowania dowodowego co do istoty sprawy i ustalenie czy w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka odmowy wydania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego albowiem wymagają tego względy obronności i bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego podczas, gdy w chwili orzekania nastąpiło już zatarcie skazania, Skarżący nie figurował w wykazie osób niepożądanych w Polsce oraz systemie SIS oraz w Krajowym Rejestrze Karnym, popełnione przez Skarżącego czyny jego dalsze zachowanie i przestrzeganie porządku prawnego sprawiają, że nie należy go ocenić jako osobę, której zachowanie godzi w szeroko rozumiane bezpieczeństwo i porządek publiczny; 4. art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c p.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu mimo istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 12 i art. 77 k.p.a. oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. polegającego na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego z przedłożonych do akt sprawy w toku postępowania sądowoadministracyjnego dokumentów tj. zgłoszenia przywozu środków pieniężnych w kwocie 2600 USD, oświadczenia najemcy N. M. wraz z poświadczonym tłumaczeniem z języka ormiańskiego przez tłumacza przysięgłego oraz dowód tożsamości najemcy co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 5. art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c p.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu mimo istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 6 i art. 7 w zw. z art. 77 §1 k.p.a poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a w szczególności poprzez uznanie, że organ II instancji prawidłowo ocenił, iż przeprowadzone w sprawie dowody nie potwierdzają posiadania przez skarżącego wystarczających dochodów, a tym samym skarżący nie spełniał kryterium stabilnego i regularnego źródła dochodu zgodnie z wymogiem art. 211 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 211 ust.2 pkt 2 u.c. 6. art. 151 p.p.s.a. poprzez zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy skarga zasługiwała na uwzględnienie. W związku z powyższym skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie orzeczenia w trybie art. 188 p.p.s.a. oraz uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Zaskarżony wyrok, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu, wynikająca z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. 2022 r., poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że popełnienie przestępstwa, stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, może wskazywać na istnienie zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, o którym stanowi art. 214 ust. 1 pkt 1 u.c. Ze swej istoty bowiem popełnienie przestępstwa świadczy o braku poszanowania dla porządku prawnego i stanowi zamach na dobro chronione prawem (jak np. wiarygodność dokumentów). Jednakże, na co trafnie wskazuje skarżący kasacyjnie, dołączone do akt administracyjnych wyroki w sprawach karnych nie mogą stanowić podstawy orzekania przez sądy i organy. Zgodnie z art. 106 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. 2021 r., poz. 2345) z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe. Przyjmuje się zatem, że popełnienie czynu w ogóle nie miało miejsca. Zatarcie nie eliminuje treści wyroku, ale tworzy fikcję niekaralności osoby skazanej, a wyrok nie może od tej chwili wywoływać negatywnych skutków prawnych dla skazanego. Wpis o skazaniu podlega wówczas usunięciu z Krajowego Rejestru Karnego i powinien zostać wyłączony z wszelkich prawnych rejestrów, baz danych i zbiorów dokumentów. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że nieprawidłowe było uzasadnianie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE z uwagi na względy ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego w oparciu o wyroki skazujące, co do których niewątpliwie nastąpiło zatarcie skazania. Skarżący kasacyjnie nie figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym. Należy zauważyć, że organy administracji nie oparły swojej decyzji jedynie na tej przesłance. Podstawą odmowy udzielenia zezwolenia w postępowaniu administracyjnym był art. 214 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 211 ust. 1 pkt 1 lit. b u.c. tj. brak źródła stabilnego i regularnego dochodu, wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na utrzymaniu cudzoziemca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko organów w tym zakresie. Cudzoziemiec posiada dochód, o którym stanowi art. 211 ust. 1 pkt 1, jeżeli spełnia wymogi z art. 114 ust. 2 u.c. (aktualnie art. 140 ust. 2 u.c.) i spełnia je w ciągu trzech lat pobytu w Polsce. Natomiast zgodnie z art. 114 ust. 2 u.c. wysokość miesięcznego dochodu powinna być wyższa niż wysokość dochodu uprawniającego do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 i 1693), w odniesieniu do cudzoziemca oraz każdego członka rodziny pozostającego na jego utrzymaniu. W analizowanym okresie kwota ta wynosiła do 1 października 2015 r. – 456 zł, a po tej dacie – 514 zł. Zmianę kryterium dochodowego należało uwzględnić uwzględnienia przy analizie miesięcznego dochodu. W tym miejscu należy podkreślić, że art. 211 ust. 2 pkt 2 u.c. został skonstruowany w taki sposób, aby zweryfikować, czy cudzoziemiec ma stałe i regularne dochody wystarczające do utrzymania siebie – i ewentualnie swojej rodziny – bez konieczności korzystania z systemu pomocy społecznej danego państwa. Badaniu podlega zatem to, czy cudzoziemiec stanie się obciążeniem dla państwa. Z tego względu kryterium uznania, że cudzoziemiec takie dochody osiąga jest w istocie sprawdzenie, czy w analizowanym okresie przysługiwałoby mu prawo do świadczeń socjalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie podzielił stanowisko organu drugiej instancji w zakresie nieosiągania przez cudzoziemca stabilnego regularnego dochodu, wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania cudzoziemca i członków rodziny, pozostających na jego utrzymaniu. Nie jest przekonująca argumentacja cudzoziemca w zakresie osiągania dodatkowego źródła z tytułu umowy najmu mieszkania i umowy najmu samochodu osobowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że skarżący złożył do akt sprawy umowę najmu mieszkania, w ramach której jest wynajmującym, a najemca zobowiązał się płacić umówiony czynsz. Jest to dokument prywatny, który świadczy jedynie o tym, że osoby w nim wymienione złożyły konkretne oświadczenia. Nie dowodzą realizacji umowy i osiągania dochodu. Skarżący kasacyjnie na żadnym etapie postępowania nie wykazał regularnego osiągania zysku z tytułu wynajmu mieszkania. Takim dowodem w szczególności nie może być zgłoszenie przywozu do Polski pieniędzy, oświadczenie osoby trzeciej czy dowód tożsamości najemcy. Żaden z tych dokumentów nie dowodzi osiągania dochodu przez cudzoziemca z tytułu powyżej wymienionych umów. Cudzoziemiec wyjaśnił, że płatność czynszu następuje do rąk osoby trzeciej, a pieniądze następnie są transportowane do Polski. Jednakże jego twierdzenia w tym zakresie należało ocenić jako niewiarygodne i sprzeczne z doświadczeniem życiowym. Skarżący nie przedstawił pokwitowań zapłaty, mimo że czynsz jest płacony do rąk osoby trzeciej. Należy podkreślić, że z treści umowy najmu wynika jednoznacznie sposób zapłaty czynszu – na numer konta bankowego. W świetle takiego postanowienia umowy, wyjaśnienia cudzoziemca są niewiarygodne w jeszcze wyższym stopniu. W sprawie nie wykazano pochodzenia pieniędzy wwiezionych do Polski, mających – w świetle twierdzeń cudzoziemca – stanowić należność z tytułu najmu mieszkania. Wwiezienie do Polski kwoty pieniędzy nie stanowi dowodu, że są to należności z tytułu najmu nieruchomości. Nie ma podstaw do uznania, że pieniądze te zostały zgromadzone z tytułu czynszu, tym bardziej, że deklarowana kwota (k. 12) nie dzieli się bez reszty przez 300 (czynsz ustalono na kwotę 300 USD). Wobec powyższych rozważań, należało uznać, że skarżący kasacyjnie nie wykazał uzyskiwania dochodu z tytułu najmu mieszkania. Do przeciwnych wniosków nie może prowadzić korekta zeznania podatkowego. Sąd bowiem miał w polu widzenia, że złożenie korekty mogło być jedynie konsekwencją przyjęcia w sprawie określonej taktyki. Konkluzje dotyczące umowy najmu samochodu są analogiczne do powyższych. Skarżący kasacyjnie nie wykazał osiągania dochodu również z tytułu zawarcia tej umowy. Nie można tracić z pola widzenia, chociaż nie jest to argument przeważający, że samochód wynajęto spółce, z którą związany jest cudzoziemiec (poprzednio umowami o pracę, a aktualnie jest jej wiceprezesem – jak wynika ze skargi kasacyjnej). Okoliczność ta pogłębia wątpliwości co do realności osiągania dochodu z tytułu umowy najmu samochodu. Organ odwoławczy prawidłowo wykazał, co zaaprobował Sąd, że w 2015 r. rodzina skarżącego kasacyjnie osiągnęła dochód w wysokości 20 161,12 zł, co daje kwotę 488,32 zł miesięcznie na członka trzyosobowej (wówczas) rodziny. W celu wykazania osiągania stałych i regularnych dochodów, rodzina cudzoziemca musiałaby do 31 września 2015 r. osiągać dochód przekraczający 456 zł, a od 1 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. – 514 zł. Nie ulega wątpliwości, że w 2015 r. do 31 września skarżący kasacyjnie nieznacznie (o 32,32 zł) przekraczał wymagany ustawowo próg, lecz w okresie od 1 października do 31 grudnia 2015 r. cudzoziemiec nie przekraczał minimalnej kwoty dochodu. Wobec powyższego należy stwierdzić, że nie spełnił przesłanki z art. 211 ust. 1 pkt 1 u.c. Wskazany w przepisie okres jest wystarczający do zweryfikowania jak kształtuje się sytuacja materialna konkretnej rodziny. Jednocześnie ten czas jest na tyle krótki, aby trzymiesięczny okres, gdy cudzoziemiec nie przekraczał wyznaczonego w ustawie progu dochodu uznać za wystarczający do oceny, że nie osiąga dochodu wystarczającego na utrzymanie siebie i rodziny. Z powyższych względów, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.