I SAB/Wa 196/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie: WSA Monika Sawa WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2020 r. sprawy ze skargi R. K. na bezczynność Ministra Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii do rozpatrzenia wniosku R. K. z dnia [...] lipca 2019 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz R. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE R. K. pismem z [...] czerwca 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] lipca 2019 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] stycznia 2013 r., nr [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. R. K. pismem z [...] lipca 2019 r. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem m.in. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] stycznia 2013 r. znak: [...] oraz decyzji Ministra Cyfryzacji i Administracji z [...] lutego 2014 r. znak: [...]. Wojewoda [...] pismem z [...] lipca 2019 r. przekazał Ministrowi Inwestycji i Rozwoju ww. wniosek R. K. w zakresie żądania stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] stycznia 2013 r., nr [...]. Pismem z [...] grudnia 2019 r. R. .K. złożyła ponaglenie do Ministra Rozwoju odnośnie rozpatrzenia ww. wniosku. Minister Rozwoju pismem z [...] stycznia 2020 r. wezwał wnioskodawczynię do wskazania jakie prawa rzeczowe lub roszczenia przysługują wnioskodawczyni do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oraz nadesłanie dokumentów potwierdzających istnienie tych praw. Następnie pismami z [...] stycznia 2020 zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...],[...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], Sądu Rejonowego w [...], Sądu Okręgowego w [...] oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z prośbą o wskazanie, czy akta administracyjne sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] stycznia 2013 r. znajdują się w posiadaniu tych organów. Pismem z [...] sierpnia 2020 r. Minister z takim zapytaniem wystąpił do Sądu Najwyższego. Pismem z [...] czerwca 2020 r. R. K. ponownie złożyła ponaglenie do Ministra Rozwoju. Minister Rozwoju pismem z [...] sierpnia 2020 r. zawiadomił strony o prowadzonym postępowaniu, o niemożności załatwienia sprawy w ustawowym terminie z uwagi na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego oraz wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia [...] października 2020 r. W skardze na bezczynność skarżąca wniosła o stwierdzenie rażącej bezczynności Ministra i ukaranie organu karą finansową. Wskazała, że pomimo wniesionego ponaglenia jest on nadal bezczynny. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, wskazując na podjęte czynności w sprawie oraz dużą ilość prowadzonych spraw. Wyjaśnił, że wpływ na niewydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, w terminie określonym w art. 35 k.p.a., miała zmiana organizacyjna urzędu, która utrudniała w znacznym stopniu terminowe podejmowanie czynności w sprawie. Zwrócił również uwagę na zawieszenie terminów procesowych w związku ze stanem epidemii COVID-19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, powinien ocenić czy załatwiając sprawę organ administracji podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia. Wynika to z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem pozostaje bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku skarżącej z [...] lipca 2019 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając wskazany termin Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał. Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych organ otrzymał wniosek o stwierdzenie nieważności w dniu [...] lipca 2019 r. Pierwsze czynności w sprawie podjął jednak dopiero w styczniu 2020 r., a więc po skierowaniu przez skarżącą ponaglenia, pozostając przez ponad pięć miesięcy zupełnie bezczynny. Kolejne czynności w sprawie organ podjął dopiero w sierpniu 2020 r., kiedy wystosował do stron pismo informacyjne w trybie art. 36 k.p.a. Z powyższych względów, nie można przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza - w ocenie Sądu - nie tylko konieczność zastosowania przez organ administracji publicznej właściwych przepisów prawa materialnego, ale również konieczność przestrzegania norm prawa procesowego, w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. Z kolei akceptacja przez Sąd prowadzenia postępowania, które miało miejsce w niniejszej sprawie, powodowałoby obejście jednej z naczelnych zasad k.p.a., tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w przepisie art. 12 k.p.a. Przy czym, pamiętać trzeba, że przepisy art. 35 i art. 36 k.p.a. nie mogą być interpretowane w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności (art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP). To na organie ciąży bowiem obowiązek, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, takiej organizacji czynności podejmowanych w sprawie, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie. A contrario - nie stanowi działania zgodnego z prawem postępowanie organu, nie zmierzające bezpośrednio do jak najszybszego załatwienia sprawy. Podsumowując, powyższe determinuje ocenę, że bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącej o wymierzenie organowi grzywny stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie organowi grzywny na podstawie powołanego przepisu jest bowiem dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z k.p.a. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, gdyż organ co prawda dopuścił się bezczynności, ale podejmował czynności mające na celu zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do rozpoznania wniosku i zakończenia sprawy. Z tego względu formułowane w tym względzie żądanie skargi nie mogło zostać uwzględnione, a co za tym idzie skarga w tej części podlega oddaleniu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.