I OZ 774/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia V. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt III SAB/Gd 89/19 o odrzuceniu skargi V. P. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 19 czerwca 2020 r. odrzucił opisaną w sentencji skargę V. P. na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2335 ze zm., powołanej dalej jako: P.p.s.a.). W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd I instancji podał, że zarządzeniem z dnia 27 marca 2020 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez wykazanie, czy skarżąca spełniła wymóg złożenia ponaglenia. Odpowiadając na powyższe wezwanie, pełnomocnik strony wyjaśnił że w pkt 1 pisma z 26 września 2019 r., którego adresatem był [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, stwierdził iż rozpatrywana przez organ sprawa powinna być załatwiona niezwłocznie, najpóźniej w terminie 30 dni, gdyż nie jest sprawą skomplikowaną. Twierdzenie zawarte w tym piśmie, w ocenie pełnomocnika, oznacza ponaglenie organu do wydania decyzji, zatem wymógł formalny wniesienia skargi został spełniony. Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie dopełniła wymogu wskazanego w treści art. 53 § 2b P.p.s.a., niezbędnego dla skutecznego wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, tj. nie wykazała, że przed zainicjowaniem postępowania sądowoadministracyjnego, wyczerpała tryb ponaglenia. WSA wyjaśnił, że przedłożone przez pełnomocnika skarżącej pismo datowane na dzień 26 września 2019 r., a skierowane do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, nie może zostać uznane za ponaglenie w rozumieniu art. 37 § 1-3 K.p.a. Z jego treści nie można wywieść, że stanowi ono ponaglenie nie zawiera ono bowiem wskazujących na to elementów. W szczególności nie zwiera ono treści wskazującej na wystosowanie ponaglenia, sformułowania "ponaglenie", nie powołuje się na normę art. 37 § 1 K.p.a. i nie jest adresowane do organu wyższego stopnia. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, okoliczności złożenia pisma oraz jego treść wskazują, iż stanowi ono polemikę z organem odwoławczym w zakresie charakteru sprawy i jej złożoności. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że postępowanie administracyjne w tej sprawie toczy się od 2013 r. W jego toku wydano wiele nieprawidłowych decyzji. Odwołanie od decyzji Starosty do WIGK zostało wniesione 20 marca 2019 r., WIGK rozpatrywał odwołanie prawie 7 miesięcy, co - w ocenie skarżącej - jest terminem zbyt długim, wziąwszy pod uwagę obowiązujące terminy załatwiania sprawy nawet bardzo skomplikowanej. Po wydaniu decyzji przez WIGK strona wniosła skargę do WSA w Gdańsku, w tej samej skardze zaskarżyła również przewlekłość postępowania odwoławczego. W sytuacji, gdy skarga na przewlekłość postępowania odwoławczego zastała wniesiona już po wydaniu decyzji, to tym samym skarżąca nie mogła wnieść do organu administracyjnego ponaglenia. Skarżąca podała, że z tego względu, zarzut niedopełnienia formalności poprzez ponaglenie , o którym mowa w przytoczonych przez Sąd przepisach K.p.a. i P.p.s.a., jest nietrafny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w nim wskazane. Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Stosowanie do art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania środków zaskarżenia i umożliwia stronie skuteczne wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Zaznaczyć jednak trzeba, że jego złożenie nie jest warunkiem formalnym skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, do którego uzupełnienia strona może zostać wezwana (art. 49 § 1 P.p.s.a.), ale jest warunkiem dopuszczalności tejże skargi. Warunki formalne skargi do Sądu I instancji, a więc także skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wskazane są enumeratywnie w art. 46 P.p.s.a. (wymagania formalne dla każdego pisma strony) oraz w art. 57 § 1 P.p.s.a. (dodatkowe wymagania dla pisma będącego skargą). Żaden z tych przepisów nie wskazuje wymogu dołączenia do skargi dowodu wyczerpania środków zaskarżenia. Powyższe pozwala wyprowadzić wniosek, że czym innym są warunki formalne pisma będącego skargą, które o ile nie zostaną spełnione, skarżący winien być w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. wezwany do ich uzupełnienia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi – art. 49 § 1 i 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., a czym innym kwestia dopuszczalności skargi. Przesłanką dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia o których mowa w art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a., a w przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – uprzednie wniesienie ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b P.p.s.a.). Jeżeli więc okazałoby się, że w aktach administracyjnych przekazanych do Sądu brak jest wcześniej złożonego do organu ponaglenia, Sąd mógłby zażądać od skarżącego wyjaśnień w tej kwestii. W żadnym przypadku nie byłoby to jednak wezwanie do usunięcia barków formalnych skargi w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. obwarowane rygorem z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Gdyby okazało się, że ponaglenie takie nie zostało przed wniesieniem skargi złożone obowiązkiem Sądu byłoby wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W konsekwencji, błędnie zastosowany został art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., który stanowił podstawę zaskarżonego postanowienia, bowiem niewykazanie przez pełnomocnika skarżącej, że strona spełniła wymóg wniesienia ponaglenia, nie mogło być potraktowane jako brak formalny skargi. Jak już wyżej sygnalizowano ewentualne niedopełnienie wskazanego warunku dopuszczalności skargi, stanowi podstawę do jej odrzucenia w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. a zakwestionowanie oceny Sądu I instancji w tym względzie może nastąpić wyłącznie w drodze skargi kasacyjnej, a więc innego środka odwoławczego niż zażalenie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.