II FSK 1333/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Maria Świderska, Protokolant Anna Dziewiż - Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Po 621/07 w sprawie ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 30 września 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Po 621/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 30 września 2003 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że decyzjami z dnia 14 marca 1994 r. Dyrektor Urzędu Celnego w R. określił Spółce cywilnej "E." G. J., B. S. należności celne oraz podatek obrotowy od sprowadzonych papierosów. Rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji zostały utrzymane w mocy przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł decyzjami z dnia 28 lutego 1995 r. Na podstawie powyższych decyzji wystawiono tytuły wykonawcze (z dnia 17 listopada 1995 r. i z dnia 25 stycznia 1996 r.) oraz wszczęto egzekucję wobec Spółki cywilnej, a następnie wobec wspólniczki B. S. Postanowieniem z dnia 29 marca 1996 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne wskazując, że w toku tego postępowania nie zostanie uzyskana kwota przewyższająca wydatki egzekucyjne. Po ustaleniu, że zobowiązana pracuje, organ celny wystawił w dniu 18 listopada 1998 r. kolejne tytuły egzekucyjne Nr [...]1/[...]/98 (dot. należności celnych) i Nr [...]2/[...]/98 (dot. podatku obrotowego), na podstawie których wszczął egzekucję z wynagrodzenia za pracę B. S. Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2003 r. Dyrektor Izby Celnej w R. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...]2/[...]/98 i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...]1/[...]/98. Po rozpoznaniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w Z. postanowieniem z dnia 30 września 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Przedmiotem sporu w sprawie pozostawało rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej w R. w zakresie, w jakim odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności celnych objętych tytułem wykonawczym Nr [...]1/[...]/98. W tym zakresie organy obu instancji, nawiązując do regulacji zawartej w art. 83 ust. 3 - 5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 75, poz. 445 ze zm.), uznały, że przedmiotowe należności celne są w dalszym ciągu wymagalne i podlegają egzekucji. Termin biegu przedawnienia tych należności został bowiem skutecznie przerwany z uwagi na wszczęcie egzekucji. Wyrokiem z dnia 8 listopada 2005 r., sygn. akt I SA/Po 2636/03 – po rozpoznaniu skargi B. S. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 30 września 2003 r. oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia 2 kwietnia 2003 r. w części odmawiającej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...]1/[...]/98 z dnia 18 listopada 1998 r. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w świetle art. 84 ust. 3 Prawa celnego należności celne uległy przedawnieniu z dniem 28 lutego 1998 r., bowiem tytuły wykonawcze – na podstawie, których miała zostać wszczęta egzekucja w 1995 r. - nie zostały doręczone zobowiązanej. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Z. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt I FSK 144/06 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd odwoławczy zwrócił uwagę, że w zaskarżonym orzeczeniu uwzględniono art. 26 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151 ze zm. - zwanej dalej: "ustawą o postępowaniu egzekucyjnym"), zgodnie z którym wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Tymczasem przytoczony przepis został wprowadzony do obrotu prawnego z dniem 30 listopada 2001 r., a zatem nie mógł służyć ocenie skuteczności wszczęcia egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniach 17 listopada 1995 r. i 25 stycznia 1996 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że odpowiedzi na pytanie, czy doszło do wszczęcia egzekucji w badanym okresie, należy poszukiwać w regulacjach prawnych obowiązujących w chwili podjęcia czynności egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, ponownie rozpoznając sprawę, oddalił skargę B. S. Sąd wskazał, że decyzje wymiarowe z dnia 14 marca 1994 r. stały się ostateczne w dniu 28 lutego 1995 r. i od tej daty należy liczyć 3-letni okres przedawnienia. Przywołując treść art. 26 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, w brzmieniu obowiązującym w 1995 i 1998 roku, skład orzekający podkreślił, że w badanym okresie dla skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie było wymagane doręczenie zawiadomienia o tym samemu zobowiązanemu. W przedmiotowej sprawie doszło zatem do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w 1995 r., przerywającego bieg terminu przedawnienia. Postępowanie to jednak umorzono postanowieniem z dnia 29 marca 1996 r. i od tego momentu przedawnienie zaczęło biec na nowo. Zostało ono jednak ponownie przerwane, bowiem doszło do ponownego skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego należności celnych w roku 1998 na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...]1/[...]/98 z dnia 18 listopada 1998 r. Skoro zatem zarówno w 1995 r., jak i w 1998 r. postępowanie egzekucyjne zostało skutecznie wszczęte, to – w myśl art. 83 ust. 4 Prawa celnego - doszło tym samym do przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w art. 83 ust. 3 powołanej ustawy. W skardze kasacyjnej B. S. wniosła o uchylenie powyższego wyroku oraz "postanowień i decyzji organów obu instancji" i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a ponadto zasądzenie kosztów postępowania według norm wynikających z obowiązujących przepisów. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: - naruszenie prawa materialnego, gdyż egzekucja prowadzona przeciwko skarżącej została umorzona postanowieniem z dnia 29 marca 1996 r., po czym na podstawie art. 83 Prawa celnego nastąpiło przedawnienie roszczenia objętego tym tytułem, z tego względu postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, - błąd wykładni prawa dotyczący zastosowania art. 26 § 5 pkt 1 odnoszący się do zawiadomienia o wszczęciu egzekucji zobowiązanego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd pierwszej instancji błędnie zrozumiał przepis art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Strona skarżąca, odwołując się do art. 26 § 5 pkt 1 cytowanej ustawy, argumentowała, że wszczęcie egzekucji w administracji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenia nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Zdaniem autora środka odwoławczego, egzekucja w stosunku do B. S. nie została wszczęta, gdyż nie otrzymała ona zawiadomienia, o którym mowa w powołanym przepisie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że wedle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach, to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei art. 176 wymienionej ustawy wymaga, aby ten środek odwoławczy zawierał między innymi przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, a także wniosek o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia z zaznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Skarga kasacyjna wniesiona w sprawie niniejszej warunków tych nie spełnia, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie merytorycznej kontroli dokonanego w zaskarżonym orzeczeniu rozstrzygnięcia. Nie może być bowiem uznany za wystarczający, w świetle powołanych wyżej przepisów ustawy, sam zarzut naruszenia prawa materialnego, bez wskazania w jaki sposób w zaskarżonym orzeczeniu prawo to zostało naruszone. Nie usuwa tego braku uzasadnienie skargi kasacyjnej, gdyż odnosi się ono w tym zakresie do art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który to przepis nie był przedmiotem rozważań w zaskarżonym wyroku. Jeżeli chodzi o kolejny zarzut dotyczący naruszenia art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnymi w administracji, to także został on wadliwie skonstruowany. Nie może budzić wątpliwości, że przepis ten jest przepisem prawa procesowego (postępowania), gdyż reguluje wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz związane z tym obowiązki organu egzekucyjnego. Dlatego też nie można, w razie twierdzenia o naruszeniu tego rodzaju przepisu prawa, przedstawiać zaskarżonemu orzeczeniu zarzutu błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania, albowiem odnosić się on może tylko do naruszenia przepisów prawa materialnego (por. art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ponadto trzeba zauważyć, że autor skargi kasacyjnej posługuje się w niej brzmieniem art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązującym od dnia 30 listopada 2001 r. Dopiero bowiem od tej daty przepis ten stanowił, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Tymczasem już w wyroku z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt I FSK 144/06 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność dokonania oceny skuteczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego w sprawie niniejszej poprzez pryzmat regulacji prawnych obowiązujących w chwili, gdy podjęte zostały czynności egzekucyjne. Art. 26 ustawy egzekucyjnej w brzmieniu sprzed dnia 30 listopada 2001 r. nie uzależniał wszczęcia egzekucji od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, a właśnie wówczas podjęte zostały czynności egzekucyjne. Podnieść także należy, że zarówno w art. 26 ustawy egzekucyjnej w administracji, jak i w art. 83 ust. 3 Prawa celnego, ustawodawca posłużył się tożsamym pojęciem wszczęcia egzekucji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, w oparciu o art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.