KIO 3684/25
National Appeal Chamber (KIO)2025-10-03
Case number
KIO 3684/25
Court
Krajowa Izba Odwoławcza
Judgment date
2025-10-03
Type
wyrok
Judges
Przemysław Dzierzędzki
Judgment text
Sygn. akt: KIO 3684/25
WYROK
Warszawa, dnia 3 października 2025 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodniczący:Przemysław Dzierzędzki
Protokolant:Mikołaj Kraska
po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 1 września 2025 r.
przez wykonawcę Reko Prime sp. z o.o. w Myszkowie
w postępowaniu prowadzonym przez Gminę Psary w Psarach
na odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych pochodzących z nieruchomości zamieszkałych z terenu Gminy
Psary, Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych i odbiór z budynku Urzędu Gminy Psary
orzeka:
1.oddala odwołanie,
2.kosztami postępowania obciąża wykonawcę Reko Prime sp. z o.o. w Myszkowie i:
2.1.zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15.000 zł 00 gr (słownie: piętnaście tysięcy
złotych zero groszy) uiszczoną przez wykonawcę Reko Prime sp. z o.o. w Myszkowie tytułem wpisu od
odwołania, kwotę 641 zł 70 gr (słownie: sześćset czterdzieści jeden złotych siedemdziesiąt groszy),
uiszczoną przez zamawiającego tytułem dojazdu na posiedzenie Izby, kwotę 3.600 zł 00 gr (słownie: trzy
tysiące sześćset złotych zero groszy), poniesioną przez zamawiającego tytułem wynagrodzenia
pełnomocnika,
2.2.zasądza od wykonawcy Reko Prime sp. z o.o. w Myszkowie na rzecz Gminy Psary w Psarach kwotę 4 241 zł
70 gr (słownie: cztery tysiące dwieście czterdzieści jeden złotych siedemdziesiąt groszy), stanowiącą
uzasadnione koszty strony poniesione z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika i dojazdu na posiedzenie Izby.
Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby
Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Zamówień Publicznych.
Przewodniczący:………………….…
Sygn. akt: KIO 3684/25
Uzasadnie nie
Gmina Psary w Psarach, zwana dalej „zamawiającym”, prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia w trybie
przetargu nieograniczonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych
(t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1320 ze zm.), zwanej dalej „ustawą Pzp” lub „Pzp”, którego przedmiotem jest odbiór i
zagospodarowanie odpadów komunalnych pochodzących z nieruchomości zamieszkałych z terenu Gminy Psary,
Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych i odbiór z budynku Urzędu Gminy Psary.
Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 22 sierpnia 2025 r.,
Dz. U. S; 160/2025 nr 549962-2025.
Wobec czynności i zaniechań zamawiającego w ww. postępowaniu 1 września 2025 r. do prezesa Krajowej Izby
Odwoławczej wniósł odwołanie wykonawca Reko Prime sp. z o.o. w Myszkowie, zwany dalej „odwołującym”.
Odwołujący zarzucił zamawiającemu naruszenie:
1) art. 99 ust. 1 Pzp w zw. z art. 134 ust. 1 pkt 20 Pzp w zw. z art. 8 ust. 1 Pzp w zw. z art. 433 pkt 2 i 3 ustawy pzp w
zw. z 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 j.t. ze zm.), dalej jako „k.c.” i w zw.
z art. 3531 k.c. w zw. z art. 387 § 1 k.c. w zw. z art. 16 pkt 1 i 3 Pzp poprzez dokonanie opisu przedmiotu zamówienia w
sposób kreujący obowiązek wykonawcy – osiągnięcie rocznych poziomów przygotowania do ponownego użycia i
recyklingu odpadów komunalnych wskazanych w art. 3b ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach -
który jest niemożliwy do zrealizowania. Ww. obowiązek ustawodawca nakłada na Zamawiającego, natomiast
zamawiający na podstawie postanowień § 9 ust. 1 pkt. 1.19 projektowane postanowienia umowy (dalej: „umowa”, „projekt
umowy” lub „wzór umowy”) w całości przenosi na wykonawcę, pomimo, że wykonawca nie jest adresatem normy
prawnej określonej w ww. przepisie ustawy (nie posiada narzędzi, które ustawowo posiada gmina m.in uprawnień do
egzekwowania od mieszkańców prawidłowego segregowania odpadów, opłaty podwyższonej, wliczania przydomowych
kompostowników do poziomów);
2) art. 99 ust. 1 Pzp w zw. z art. 266 Pzp w zw. z art. 16 pkt 1 Pzp przez opisanie przedmiotu zamówienia w sposób
niejednoznaczny i niewyczerpujący, co przejawia się niewskazaniem w OPZ w części dotyczącej prawa opcji liczby
pojemników na popiół, które wykonawca jest zobowiązany dostarczyć do mieszkańców. Ponadto Zamawiający wskazał
pojemniki koloru jasnoszarego, które nie są ogólnodostępne na rynku, z tego powodu ich dostarczenie do mieszkańców
w terminie wskazanym w OPZ jest niemożliwe.
Odwołujący wniósł o nakazanie zamawiającemu
1)obniżenia wymagań co do poziomu recyklingu - zmianę postanowień SW Z w ten sposób, aby wymagany do
osiągnięcia przez wykonawcę poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych został
określony na poziomie 30%. Obecnie wskazany w SW Z poziom nie znajduje uzasadnienia w realiach rynkowych, w
sposób nieproporcjonalny przerzuca na wykonawcę obowiązki publicznoprawne, które zgodnie z ustawą obciążają
Zamawiającego, a tym samym narusza zasady proporcjonalności i uczciwej konkurencji,
ewentualnie:
w przypadku nieuwzględnienia powyższego żądania, zmiany § 9 ust. 1 pkt 1.19 projektu umowy w następujący
sposób:
- obniżenie wysokości kary umownej przewidzianej za nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu,
- uzależnienie prawa Zamawiającego do naliczenia kary od uprzedniego otrzymania przez Gminę Psary decyzji
nakładającej administracyjną karę pieniężną,
- uzależnienie prawa Zamawiającego do naliczenia kary od uprzedniego wyczerpania przez niego pełnej ścieżki
odwoławczej od decyzji nakładającej administracyjną karę pieniężną (przed Głównym Inspektorem Ochrony
Środowiska, Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i Naczelnym Sądem Administracyjnym),
- przyznanie Zamawiającemu prawa do zwrócenia się do wykonawcy o przedstawienie argumentacji niezbędnej do
obrony stanowiska Zamawiającego w toku postępowań odwoławczych, przy jednoczesnym obowiązku
wykonawcy dostarczenia takiej argumentacji w terminie pozwalającym na skuteczne wniesienie środka
odwoławczego,
- przesunięcie terminu wymagalności kary na 14 dni od dnia prawomocnego zakończenia wszystkich postępowań,
- ustalenie wysokości kary na poziomie 50% ostatecznie nałożonej na Gminę Psary sankcji, pomniejszonej o opłaty
podwyższone, o których mowa w art. 6ka ust. 2 i 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach,
nałożone decyzjami Wójta Gminy,
2)modyfikacji postanowień OPZ poprzez wskazanie dokładanej liczby pojemników na popiół, które wykonawca w ramach
prawa opcji skalkulować do oferty oraz zmianę koloru pojemnika z jasnoszarego na antracytowy lub czarny.
Zamawiający złożył odpowiedź na odwołanie w której wniósł o oddalenie odwołania. W odpowiedzi i w trakcie
rozprawy przedstawił uzasadnienie faktyczne i prawne swego stanowiska.
Uwzględniając całość dokumentacji z przedmiotowego postępowania, w tym w szczególności: ogłoszenie o
zamówieniu, postanowienia specyfikacji warunków zamówienia (SWZ), modyfikacje SWZ, załączniki do pism
procesowych stron, jak również biorąc pod uwagę oświadczenia, stanowiska złożone przez strony
postępowania w trakcie posiedzenia i rozprawy, Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła i zważyła, co następuje:
Art. 8 ust. 1 Pzp stanowi, że Do czynności podejmowanych przez zamawiającego, wykonawców oraz uczestników
konkursu w postępowaniu o udzielenie zamówienia i konkursie oraz do umów w sprawach zamówień publicznych stosuje
się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360, 2337 i 2339 oraz z 2023 r.
poz. 326), jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.
Art. 16 ustawy Pzp stanowi, że Zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia w
sposób:
1) zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców;
2) przejrzysty;
3) proporcjonalny.
Art. 134 ust. 1 Pzp stanowi, że SWZ zawiera co najmniej:
20) projektowane postanowienia umowy w sprawie zamówienia publicznego, które zostaną wprowadzone do umowy w
sprawie zamówienia publicznego.
Art. 99 ust. 1 Pzp stanowi, że Przedmiot zamówienia opisuje się w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą
dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na
sporządzenie oferty.
Art. 433 Pzp stanowi, że Projektowane postanowienia umowy nie mogą przewidywać:
2) naliczania kar umownych za zachowanie wykonawcy niezwiązane bezpośrednio lub pośrednio z przedmiotem umowy
lub jej prawidłowym wykonaniem;
3) odpowiedzialności wykonawcy za okoliczności, za które wyłączną odpowiedzialność ponosi zamawiający;
Art. 5 KC stanowi, że Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym
przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie
jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
Art. 353 1 KC stanowi, że Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania,
byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia
społecznego.
Art. 387 § 1 KC stanowi, że umowa o świadczenie niemożliwe jest nieważna.
Ustalono, że przedmiotem zamówienia jest odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych pochodzących z
nieruchomości zamieszkałych z terenu Gminy Psary, Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych i odbiór z
budynku Urzędu Gminy Psary.
Ustalono, że w załączniku nr 1 do specyfikacji warunków zamówienia (SW Z) – opis przedmiotu zamówienia
(OPZ) zamawiający przewidział m.in.:
VIII. W YMOGI DOTYCZĄCE INSTALACJI, W SZCZEGÓLNOŚCI INSTALACJI KOMUNALNYCH, DO KTÓRYCH
PODMIOT ODBIERAJĄCY ODPADY KOMUNALNE OD W ŁAŚCICIELI NIERUCHOMOŚCI, JEST OBOW IĄZANY
PRZEKAZAĆ ODEBRANE ODPADY
2.Wykonawca ma obowiązek zagospodarować odebrane odpady w sposób umożliwiający osiągniecie określonych
poziomów o których mowa w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w tym:
a)przygotowania do ponownego użycia i recyklingu zgodnie z art. 3b ust 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o
utrzymaniu czystości i porządku w gminach;
b)nieprzekraczania poziomu składowania zgodnie art. 3b ust 2a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu
czystości i porządku w gminach oraz innymi obowiązującymi przepisami
XI. PRAWO OPCJI
Informację o skorzystaniu z prawa opcji Zamawiający przekaże Wykonawcy trzy miesiące przed wdrożeniem usługi.
2.3. Wykonawca będzie miał obowiązek wyposażyć w pojemniki na popiół o pojemności 120l. każdą nieruchomość na
dwa tygodnie przed wdrożeniem usługi. Zamawiający raz w tygodniu, będzie informował Wykonawcę o nowych
nieruchomościach, od których Wykonawca będzie miał obowiązek odebrać popiół i wyposażyć w pojemniki na popiół.
Wykonawca zobowiązany jest do wyposażenia nieruchomości w pojemnik na popiół w terminie 7 dni od dnia
otrzymania takiej informacji od Zamawiającego. Pojemniki powinny być koloru jasnoszarego i oznaczone napisami:
„POPIÓŁ” oraz „ NIE W RZUCAĆ GORĄCEGO POPIOŁU”. Dopuszcza się inną równoznaczną treść napisu.
Pojemniki powinny posiadać deklarację zgodności wystawioną przez producenta lub spełniać wymagania Polskich
Norm oraz ciężar nominalny wytłoczony na listwie grzebieniowej pojemnika o wartości minimalnej: dla 120 l– 60 kg.
Cenę za wyposażenie nieruchomości w przedmiotowe pojemniki Wykonawca uwzględnia w cenie obejmującej
realizację umowy.
Ustalono, że w załączniku nr 8 do SWZ (projektowane postanowienia umowy) zamawiający przewidział m.in.:
§3
Obowiązki Wykonawcy
5.Zagospodarowanie odebranych odpadów komunalnych winno zapewnić osiągnięcie odpowiednich poziomów
przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, ograniczenia masy odpadów ulegających
biodegradacji oraz poziomu składowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Ustalenie czy Wykonawca osiągnął wymagane poziomy nastąpi na podstawie sprawozdania o którym mowa w art. 9n
ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.:
§9
Kary umowne
Strony ustalają odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązań umownych przez zapłatę kar
umownych oraz obniżenie wynagrodzenia w następujących przypadkach i wysokościach:
1.Wykonawca jest zobowiązany do zapłaty Zamawiającemu kary umownej w następujących przypadkach:
1.19.w przypadku nieosiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów
komunalnych, ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do
składowania, w wysokości stanowiącej iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych
(zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290
ust 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska i brakującej masy odpadów komunalnych,
wyrażonej w Mg wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i
recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji
przekazywanych do składowania, w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych pochodzących od
właścicieli nieruchomości zamieszkałych,
Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Bezzasadny okazał się zarzut nr 1 odwołania.
Zarzut nr 1 odwołania został skierowany wobec § 9 ust. 1 pkt. 1.19 projektowanych postanowień umowy, w którym
zamawiający przewidział karę umowną w razie nieosiągnięcia odpowiedniego poziomów recyklingu, przygotowania do
ponownego użycia zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Odwołujący domagał się nakazania zamawiającemu obniżenia wymagań co do poziomu recyklingu - zmianę
postanowień SW Z w ten sposób, aby wymagany do osiągnięcia przez wykonawcę poziom przygotowania do ponownego
użycia i recyklingu odpadów komunalnych został określony na poziomie 30%. W przypadku nieuwzględnienia
powyższego żądania, odwołujący domagał się nakazania zmiany § 9 ust. 1 pkt 1.19 projektu umowy w następujący
sposób:
- obniżenie wysokości kary umownej przewidzianej za nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu,
- uzależnienie prawa zamawiającego do naliczenia kary od uprzedniego otrzymania przez Gminę Psary decyzji
nakładającej administracyjną karę pieniężną,
- uzależnienie prawa zamawiającego do naliczenia kary od uprzedniego wyczerpania przez niego pełnej ścieżki
odwoławczej od decyzji nakładającej administracyjną karę pieniężną (przed Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska,
Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i Naczelnym Sądem Administracyjnym),
- przyznanie zamawiającemu prawa do zwrócenia się do wykonawcy o przedstawienie argumentacji niezbędnej do
obrony stanowiska Zamawiającego w toku postępowań odwoławczych, przy jednoczesnym obowiązku wykonawcy
dostarczenia takiej argumentacji w terminie pozwalającym na skuteczne wniesienie środka odwoławczego,
- przesunięcie terminu wymagalności kary na 14 dni od dnia prawomocnego zakończenia wszystkich postępowań,
- ustalenie wysokości kary na poziomie 50% ostatecznie nałożonej na Gminę Psary sankcji, pomniejszonej o opłaty
podwyższone, o których mowa w art. 6ka ust. 2 i 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nałożone
decyzjami Wójta Gminy.
Odwołujący podniósł, że obciążenie wykonawcy obowiązkiem osiągnięcia poziomów recyklingu określonych w
przepisach ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowi w istocie żądanie spełnienia świadczenia
niemożliwego w rozumieniu art. 387 § 1 k.c. W ocenie odwołującego niemożność ta ma charakter pierwotny i obiektywny
– żaden z potencjalnych wykonawców nie byłby w stanie zrealizować wymaganego przez zamawiającego poziomu
recyklingu, biorąc pod uwagę faktyczny strumień odpadów występujący na terenie gminy Psary. Tym samym
zamawiający miał też nadużyć przysługującego mu prawa podmiotowego do kształtowania treści postanowień przyszłej
umowy.
Na wstępie podkreślenia wymagało, że ciężar wykazania spornych faktów spoczywał na odwołującym, jako na tej
stronie, która z faktów tych wywodziła skutek prawny w postaci konieczności zmiany postanowień SW Z. Zgodnie bowiem
z przepisem art. 6 KC w zw. z art. 8 ust. 1 Pzp, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego
wywodzi skutki prawne. Stosownie zaś do przepisu art. 534 Pzp, Strony i uczestnicy postępowania odwoławczego są
obowiązani wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Skoro odwołujący zarzucił, że
żaden z potencjalnych wykonawców nie byłby w stanie zrealizować wymaganego przez zamawiającego poziomu
recyklingu to jego obowiązkiem było zgromadzenie i przedstawienie dowodów na poparcie swych twierdzeń. Izba wzięła
pod uwagę, że odwołujący na poparcie swych twierdzeń nie przedstawił żadnego dowodu. W szczególności
dostrzeżenia wymagało, że odwołujący nie przedstawił żadnych dowodów co do poziomów recyklingu osiąganych przez
wykonawców na terenie gminy Psary w poprzednich latach. Odwołujący choć realizuje obecnie analogiczne zamówienie
na odbiór i zagospodarowanie odpadów, nie przedstawił także żadnych danych statystycznych, iż aktywnie i
systematycznie informował zamawiającego o wszelkich przypadkach naruszania przez właścicieli nieruchomości
obowiązku w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych i pomimo wyboru najlepszej z możliwych instalacji
i swych starań, nie osiągnął wymaganego poziomu recyklingu. Powyższe było o tyle istotne, że zamawiający w
odpowiedzi na odwołanie oświadczył, że odwołujący świadczył usługi od 1 marca 2023 r. do 30 czerwca 2025 r. (2 lata),
a w tym czasie zamawiający otrzymał jedynie 5 protokołów kontroli wskazujących na niedopełnienie obowiązku
segregacji przez właścicieli nieruchomości. Przy 4025 nieruchomościach zamieszkałych stanowić to miało zaledwie
0,12% nieruchomości, na których stwierdzono niedopełnienie obowiązków w skali całego okresu umowy.
Podkreślenia wymagało także, że nałożony na wykonawcę obowiązek i zastrzeżona na wypadek jego
niewykonania kara umowna pozostawały w związku z przepisami art. 3b ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu
czystości i porządku w gminach. Stosownie do ww. przepisu gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do
ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości określonej w tym przepisie.
Na uwagę zasługiwał również fakt, że analogiczny obowiązek ustawodawca nałożył także w art. 9g ustawy z 13
września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach na podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie
umowy z właścicielem nieruchomości. Natomiast wysokość kary umownej z § 9 ust. 1 pkt 1.19 projektu umowy
odpowiadała wysokości kary pieniężnej, o której mowa w art. 9x ust. 3 ww. ustawy. Co istotne kara, o której mowa w ww.
przepisie jest karą, jaką obowiązany jest uiścić podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z
właścicielem nieruchomości, który nie osiągnie analogicznych poziomów przygotowania odpadów do ponownego użycia i
recyklingu. Jednocześnie ustawodawca nie opisał w ustawie okoliczności, na podstawie których podmiot ten mógłby
uwolnić się od konieczności wykonania obowiązku nałożonego ustawą.
W tej sytuacji usunięcie z projektu umowy obowiązku osiągnięcia poziomu selekcji przez wykonawców
odbierających odpady komunalne tylko z tego powodu, że świadczą oni usługę w ramach zorganizowanego przez gminę
przetargu byłoby wątpliwe w kontekście wynikającego z art. 9g ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i
porządku w gminach obowiązku osiągnięcia określonego w art. 3b ust. 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu
czystości i porządku w gminach analogicznego poziomu recyklingu przez podmiot odbierający odpady komunalne na
podstawie umowy zawartej z właścicielem nieruchomości.
Kolejno odwołujący podniósł, że poziom recyklingu, o którym mowa w art. 3b ust. 1 ustawy z 13 września 1996 r.
o utrzymaniu czystości i porządku w gminach determinowany jest w głównej mierze przez okoliczności pozostające
poza zakresem wpływu wykonawcy, a jednocześnie zależne od decyzji i działań zamawiającego. Przykładowo
odwołujący wskazał, że zgodnie z ustawą wykonawca nie posiada narzędzi, które są w dyspozycji zamawiającego m.in.
system sankcyjny.
Zdaniem izby argumentacja odwołującego okazała się nietrafna. Dokładna analiza SW Z prowadziła do wniosku,
że przewidziano tam jednak wiele instrumentów, przy pomocy których wykonawca może wpływać na zwiększenie
poziomu selekcji odpadów.
Po pierwsze na uwagę zasługiwał fakt, że przedmiotem zamówienia jest odbiór i zagospodarowanie odpadów.
Przedmiotem postepowania nie był zatem jedynie odbiór odpadów z posesji, ale także ich zagospodarowanie w sposób,
który przyczyni się do osiągnięcia przez zamawiającego jego obowiązków ustawowych. Jak wynikało także z SW Z, to do
wykonawcy należeć będzie wybór instalacji, w której będą zagospodarowywane odpady (por. pkt VIII.1 OPZ). Wykonawca
może zatem wybrać tę z instalacji, która zapewni lepsze poziomy selekcji odpadów i przyczynić się tym samym do
lepszego poziomu selekcji. Wykonawca może także wpływać na odpowiednie ukształtowanie postanowień umowy, którą
zawrze z wybraną przez siebie instalacją.
Po drugie, zgodnie z pkt VII. 1 opisu przedmiotu zamówienia,Wykonawca jest zobowiązany do kontrolowania
realizowania przez właściciela nieruchomości obowiązku w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Zgodnie z tym samym postanowieniem, obowiązkiem wykonawcy jest w takiej sytuacji sporządzenie odpowiedniej
dokumentacji fotograficznej, sporządzenie protokołu i przekazanie go zamawiającemu. Konsekwencją działań
wykonawcy będzie zatem uruchomienie przez zamawiającego systemu sankcyjnego, o jakim odwołujący wspominał w
odwołaniu. Również w pkt VI. 8.OPZ zamawiający przewidział, żeW przypadku stwierdzenia braku realizowania przez
właściciela nieruchomości obowiązku w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych lub stwierdzenia
pozbywania się bioodpadów mimo zadeklarowanego ich kompostowania w przydomowym kompostowniku Wykonawca
najpóźniej wraz z dokumentacją stanowiącą rozliczenie usługi wykonanej w danym miesiącu przedłoży sporządzoną na tę
okoliczność dokumentację zgodnie z rozdziałem I pkt 16 i rozdziałem VII.Dodatkowo w pkt I. 13 b) OPZ zamawiający
przewidział, że Wykonawca będzie zobowiązany do kontrolowania czy właściciel nieruchomości, który zadeklarował
kompostowanie bioodpadów w przydomowym kompostowniku nie pozbywa się ich w dniu odbioru niezgodnie z
Regulaminem utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Psary. W ocenie izby wykonawca przez faktyczne
wykorzystywanie przewidzianych przez zamawiającego regulacji może wpływać na zwiększenie poziomu selekcji
odpadów. Podkreślenia wymagało również, że zamawiający nie ma prawa pozostawić zgłoszenia wykonawcy bez
dalszego biegu. Zgodnie bowiem z art. 6ka ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach:
1. W przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów
komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady
komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości.
2. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w
sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
3. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami
komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których
nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty
podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.
W tej sytuacji stwierdzono, że bezzasadne okazało się także wskazanie przez odwołującego jako naruszonych
przepisów art. 433 pkt 2 i pkt 3 Pzp. Przywołane przez odwołującego przepisy art. 433 Pzp stanowią bowiem, że
Projektowane postanowienia umowy nie mogą przewidywać:
2) naliczania kar umownych za zachowanie wykonawcy niezwiązane bezpośrednio lub pośrednio z przedmiotem umowy
lub jej prawidłowym wykonaniem;
3) odpowiedzialności wykonawcy za okoliczności, za które wyłączną odpowiedzialność ponosi zamawiający.
Odwołujący nie udowodnił, by w okolicznościach danej sprawy zamawiający przewidział sporną karę umowną na
wypadek okoliczności, za którą wyłąc z ną odpowiedzialność ponosi zamawiający. Jak opisano powyżej,
odpowiedzialność za nieosiągnięcie odpowiedniego poziomu selekcji odpadów spoczywała także na wykonawcy umowy.
Odwołujący nie wykazał także, aby zamawiający zastrzegł karę umowną za niewykonanie obowiązku, który choćby
pośrednio nie byłby związany z należytym wykonaniem umowy przez wykonawcę. Zarzuty naruszenia art. 433 pkt 2 i pkt
3 Pzp okazały się więc nietrafne.
Odwołujący podniósł także w odwołaniu, że osiągnięcie odpowiedniego poziomu recyklingu jest utrudnione, bo
zgodnie z obowiązującym Regulaminem utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Psary (uchwała nr
XIX/186/2020 Rady Gminy Psary), popiół – będący odpadem o istotnym potencjale recyklingowym – nie został objęty
systemem selektywnej zbiórki. Argumentował, że w konsekwencji, w praktyce popiół trafia do strumienia odpadów
zmieszanych, co w sposób bezpośredni wpływa na zwiększenie wolumenu frakcji 20 03 01.
Zarzut ten okazał się chybiony. Odwołujący oparł swój zarzut na założeniu, że stan opisany w ww. uchwale Rady
Gminy Psary na pewno się nie zmieni. Dostrzeżenia wymagało jednak, że w opisie przedmiotu zamówienia w pkt XI.2
zamawiający opisał prawo opcji, którego treścią jest Odbiór i zagospodarowanie odpadów popiołów z gospodarstw
domowych od właścicieli nieruchomości zamieszkałych znajdujących się na terenie gminy Psary oraz wyposażenie
nieruchomości w pojemniki na popiół. Zamawiający przewidział zatem możliwość, że popiół zostanie jednak objęty
systemem selektywnej zbiórki odpadów. Powyższe może pozwolić na zmniejszenie wolumenu frakcji 20 03 01. Uszło
zatem uwadze odwołującego, że aby mówić o niemożliwości w rozumieniu art. 387 § 1 KC, powinna ona mieć charakter
pierwotny, obiektywny i nieprzezwyciężalny.
Odwołujący podniósł także, że ustawa z 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i
odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1852) wprowadza od 1 października 2025 r.
system kaucyjny w Polsce. Zdaniem odwołującego, skutkiem tego rozwiązania będzie pozbawienie wykonawców
przedmiotowego zamówienia dostępu do odpadów mających zasadnicze znaczenie dla realizacji wymaganych
poziomów recyklingu.
Izba stwierdziła, że faktycznie, wskutek wejścia w życie ww. ustawy na terenie Polski zostanie wprowadzony tzw.
system kaucyjny. W ramach tego systemu część odpadów opakowaniowych będzie można oddawać bezpośrednio do
niektórych placówek handlowych czy automatów.
Odnosząc się do ww. argumentacji po pierwsze na uwagę zasługiwał fakt, że pomimo wprowadzenia przez
ustawodawcę systemu kaucyjnego, ten sam ustawodawca w dalszym ciągu pozostawił w przepisach ustawy o
utrzymaniu czystości i porządku w gminach obowiązek osiągnięcia nie tylko przez gminy, ale i przez podmioty
odbierające odpady komunalne na podstawie umowy zawartej z właścicielem nieruchomości poziomów recyklingu,
przygotowania do ponownego użycia zgodnie z art. 3b ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie. Tym
samym należało dojść do wniosku, że sam ustawodawca uważa, iż możliwe jest chociażby osiągnięcie ww. limitu przez
podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy zawartej z właścicielem nieruchomości, pomimo
wdrożenia systemu kaucyjnego w Polsce.
Izba wzięła także pod uwagę, że odwołujący nie udowodnił swojego stanowiska, że wykonawca analizowanej
umowy zostanie z tego powodu pozbawiony odpadów mających decydujące znaczenie dla realizacji wymaganych
poziomów recyklingu. Ponownie podkreślenia wymagało, że zgodnie z przepisem art. 6 KC w zw. z art. 8 ust. 1 Pzp,
ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Odwołujący, mimo że był
wykonawcą poprzedniej umowy na terenie gminy zamawiającego nie przedstawił żadnego dowodu, danych
statystycznych czy prognoz, jaka ilość strumienia odpadów nie będzie odbierana po zmianie przepisów. Odwołujący nie
udowodnił także, że akurat te grupy odpadów, które objęte będą systemem kaucyjnym, do tej pory były selekcjonowane w
stopniu wyższym niż pozostałe, co spowoduje, że ich wyłączenie z ogólnego strumienia zwiększy ryzyko niemożności
osiągnięcia poziomu odzysku opisanego w projekcie umowy. Wobec powyższego izba nie znalazła podstaw aby
nakazać zamawiającemu dokonanie wnioskowanych zmian.
W ramach żądań ewentualnych odwołujący domagał się wprowadzenia do projektu umowy uzależnienia prawa
zamawiającego do naliczenia spornej kary od uprzedniego wyczerpania przez niego pełnej ścieżki odwoławczej od
decyzji nakładającej administracyjną karę pieniężną (przed Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska, Wojewódzkim
Sądem Administracyjnym i Naczelnym Sądem Administracyjnym).
Zdaniem Izby żądania ewentualne okazały się bezzasadne. Zgodnie z rozdziałem III pkt 3 SW Z zamawiana usługa
ma być świadczona przez 24 miesiące od dnia zawarcia umowy lecz nie wcześniej niż od 1 listopada 2025 r. Jak
wyjaśnił w trakcie rozprawy zamawiający, nałożenie na gminę administracyjnej kary pieniężnej może nastąpić w dłuższej
perspektywie czasowej, już po zakończeniu obowiązywania umowy, co mogłoby stać na przeszkodzie efektywnemu
nałożeniu kary umownej na wykonawcę na podstawie jej treści. Ponadto byłoby to niecelowe. Ja słusznie wskazał
zamawiający w odpowiedzi na odwołanie, zastrzeżona przez niego kara umowna dotyczyła wyłącznie zakresu umowy
realizowanego przez wykonawcę i będzie obliczana w odniesieniu do masy odebranych przez wykonawcę odpadów
komunalnych pochodzących od właścicieli nieruchomości zamieszkałych. Brak było zatem wystarczających podstaw do
wiązania jej z ewentualną karą nakładaną na gminę z tytułu ewentualnego nieosiągnięcia przez nią odpowiednich
poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Kierując się powyższymi rozważaniami Izba stwierdziła, że zarzut nr 1 nie zasługiwał na uwzględnienie.
Chybiony okazał się zarzut nr 2 odwołania.
Zarzut nr 2 odwołania został skierowany wobec postanowienia zawartego w OPZ w pkt. XI. Prawo Opcji pkt 2.3.,
w którym zamawiający wskazał: „Wykonawca będzie miał obowiązek wyposażyć w pojemniki na popiół o pojemności
120l. każdą nieruchomość na dwa tygodnie przed wdrożeniem usługi. Zamawiający raz w tygodniu, będzie informował
Wykonawcę o nowych nieruchomościach, od których Wykonawca będzie miał obowiązek odebrać popiół i wyposażyć w
pojemniki na popiół. Wykonawca zobowiązany jest do wyposażenia nieruchomości w pojemnik na popiół w terminie 7 dni
od dnia otrzymania takiej informacji od Zamawiającego. Pojemniki powinny być koloru jasnoszarego i oznaczone
napisami: „POPIÓŁ” oraz „NIE WRZUCAĆ GORĄCEGO POPIOŁU”.
W pierwszej kolejności odwołujący podniósł, że zamawiający nie wskazał liczby ani nawet szacunkowego
zapotrzebowania w pojemniki na popiół. Z tego powodu opis przedmiotu zamówienia miał być niejednoznaczny i
niewyczerpujący, czym naruszono dyspozycję art. 99 ust. 1 Pzp. Tak sformułowany zarzut okazał się nietrafny. Z
zakwestionowanego postanowienia w zd. 1 wprost wynikało, że wykonawca będzie miał obowiązek wyposażyć w
pojemniki każdą nieruchomość. Z kolei w pkt II. 2 OPZ zamawiający określił liczbę nieruchomości zamieszkałych,
objętych usługą odbierania odpadów komunalnych jako 4025. Nie można było się zatem zgodzić z odwołującym, że
zamawiający w dokumentach zamówienia nie wskazał liczby ani nawet szacunkowego zapotrzebowania w pojemniki na
popiół.
Kolejno odwołujący podniósł, że wymagane przez zamawiającego pojemniki na popiół koloru jasnoszarego nie są
ogólnodostępne na rynku i muszą być produkowane na specjalne zamówienie. Domagał się nakazania zamawiającemu
zmiany koloru pojemnika z jasnoszarego na antracytowy lub czarny.
Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie podniósł, że Kolor pojemników na odpady popiołu został wybrany w
sposób zapewniający różnicowanie względem pojemników przypisanych do frakcji objętych selektywną zbiórką. Zgodnie z
Rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 10 maja 2021 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 906), kolor niebieski
przypisany jest dla odpadów papieru, zielony dla szkła, żółty dla odpadów z tworzyw sztucznych, metali oraz opakowań
wielomateriałowych, a brązowy dla bioodpadów. Pojemnik na odpady zmieszane zgodnie z utrwaloną praktyką segregacji
odpadów ma kolor czarny lub antracytowy, stąd wybór koloru jasnoszarego jest uzasadniony.
Izba wzięła pod uwagę, że odwołujący nie przedstawił żadnego dowodu na okoliczność, że pojemniki koloru
jasnoszarego nie są ogólnodostępne na rynku i muszą być produkowane na specjalne zamówienie. Zgodnie zaś z art. 8
ust. 1 Pzp w zw. z art. 6 KC, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W
myśl zaś przepisu art. 534 Pzp, Strony i uczestnicy postępowania odwoławczego są obowiązani wskazywać dowody dla
stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. W braku aktywności dowodowej izba nie miała zatem podstaw do
ustalenia, że pojemniki koloru jasnoszarego nie są ogólnodostępne na rynku i muszą być produkowane na specjalne
zamówienie. Przy wyrokowaniu izba wzięła także pod uwagę, że zamawiający w pkt I. 3 OPZ przewidział, że odpady
komunalne zmieszane będą gromadzone w pojemnikach koloru czarnego lub grafitowego. Z powyższego postanowienia
wynikało zatem, że w szczególności kolor czarny i grafitowy zostały już zarezerwowane dla pojemników służących do
odbioru odpadów zmieszanych. W związku z powyższym przeznaczenie na popiół pojemników o takim samym lub
zbliżonym kolorze byłoby niewskazane.
Kolejno odwołujący podniósł, że zamawiający przewidział, iż wykonawca ma obowiązek wyposażyć
mieszkańców w pojemniki na popiół w terminie 7 dni od dnia przekazania mu stosownej informacji. Według odwołującego
mając na uwadze konieczność specjalnej produkcji pojemników w wymaganym kolorze jasnoszarym, termin ten jest
obiektywnie niemożliwy do dochowania. Zdaniem odwołującego tym samym zamawiający wymagał od wykonawcy
świadczenia niemożliwego (art. 387 § 1 k.c.).
Zarzut ten okazał się niezasadny. Jak już wcześniej wskazano, odwołujący nie wykazał, że pojemniki koloru
jasnoszarego nie są ogólnodostępne na rynku i muszą być produkowane na specjalne zamówienie. Odwołujący nie
dostrzegł także, że w pkt XI OPZ (Prawo opcji) w zd. 1 zamawiający przewidział, żeInformację o skorzystaniu z prawa
opcji Zamawiający przekaże Wykonawcy trzy miesiące przed wdrożeniem usługi. Nie można było zatem zgodzić się z
odwołującym jakoby wykonawca będzie miał obowiązek wyposażyć nieruchomości w pojemniki na popiół w terminie 7
dni. Przeciwnie, z powyższego postanowienia wynikało, że zamawiający zagwarantował wykonawcy aż trzy miesiące na
zakup odpowiedniej liczby pojemników i wyposażenie w nie nieruchomości. Obowiązek wyposażenia nieruchomości w
pojemnik na popiół w terminie 7 dni dotyczył będzie zaś wyłącznie nowej nieruchomości zgodnie z deklaracją właściciela
dotyczącą wysokości opłaty za odbiór odpadów komunalnych.
Kierując się powyższymi rozważaniami izba stwierdziła, że zarzut nr 2 odwołania nie zasługiwał na
uwzględnienie.
Stosownie do art. 553 ustawy Pzp, o oddaleniu odwołania lub jego uwzględnieniu Izba orzeka w wyroku. W
pozostałych przypadkach Izba wydaje postanowienie. Orzeczenie izby, o którym mowa w pkt 1 sentencji, miało charakter
merytoryczny, gdyż odnosiło się do oddalenia odwołania. Z kolei orzeczenie izby zawarte w pkt 2 sentencji miało
charakter formalny, gdyż dotyczyło kosztów postępowania, a zatem było postanowieniem. O tym, że orzeczenie o
kosztach zawarte w wyroku izby jest postanowieniem przesądził Sąd Najwyższy w uchwale z 8 grudnia 2005 r. III CZP
109/05 (OSN 2006/11/182). Z powołanego przepisu art. 553 ust. 1 ustawy Pzp wynika zakaz wydawania przez Izbę
orzeczenia o charakterze merytorycznym w innej formie aniżeli wyrok. Z uwagi zatem na zbieg w jednym orzeczeniu
rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym (pkt 1 sentencji) i formalnym (pkt 2 sentencji), całe orzeczenie musiało
przybrać postać wyroku.
Zgodnie z przepisem art. 554 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp, Krajowa Izba Odwoławczauwzględnia odwołanie w całości
lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów ustawy, które miało wpływ lub może mieć istotny wpływ na wynik
postępowania o udzielenie zamówienia, konkursu lub systemu kwalifikowania wykonawców. W analizowanej sprawie nie
stwierdzono zarzucanych zamawiającemu naruszeń ustawy Pzp, co skutkowało oddaleniem odwołania.
Wobec powyższego, na podstawie art. 553 ustawy Pzp, orzeczono jak w pkt 1 sentencji.
Zgodnie z art. 557 ustawy Pzp, w wyroku oraz w postanowieniu kończącym postępowanie odwoławcze Izba
rozstrzyga o kosztach postępowania odwoławczego. Z kolei w świetle art. 575 ustawy Pzp, strony oraz uczestnik
postępowania odwoławczego wnoszący sprzeciw ponoszą koszty postępowania odwoławczego stosownie do jego wyniku.
Jak wskazuje się w piśmiennictwie, reguła ponoszenia przez strony kosztów postępowania odwoławczego
stosownie do wyników postępowania odwoławczego oznacza, że „obowiązuje w nim, analogicznie do procesu cywilnego,
zasada odpowiedzialności za wynik procesu, według której koszty postępowania obciążają ostatecznie stronę
„przegrywającą” sprawę (por. art. 98 § 1 k.p.c.)” Jarosław Jerzykowski, Komentarz do art.192 ustawy - Prawo zamówień
publicznych, w: Dzierżanowski W., Jerzykowski J., Stachowiak M. Prawo zamówień publicznych. Komentarz, LEX, 2014,
wydanie VI.
W analizowanej izba oddaliła odwołanie. Odpowiedzialność za wynik postępowania ponosił zatem odwołujący. Na
koszty postępowania składał się wpis od odwołania uiszczony przez odwołującego w kwocie 15.000 zł, wynagrodzenie
pełnomocnika zamawiającego w wysokości 3.600 zł oraz koszty dojazdu zamawiającego na posiedzenie izby w
wysokości 641,70 zł, ustalone na podstawie spisu kosztów złożonego do akt sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę, o kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosownie do wyniku
postępowania - na podstawie art. 557 oraz art. 575 ustawy Pzp oraz w oparciu o przepisy § 8 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 5 pkt
2 lit. a i b w rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów
kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz. U.
z 2020 r. poz. 2437).
Przewodniczący:………………….…