KIO 3819/24
National Appeal Chamber (KIO)2024-11-12
Case number
KIO 3819/24
Court
Krajowa Izba Odwoławcza
Judgment date
2024-11-12
Type
wyrok
Judges
Elżbieta Dobrenko
Judgment text
Sygn. akt: KIO 3819/24
WYROK
Warszawa, dnia 12 listopada 2024 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodnicząca: Elżbieta Dobrenko
Protokolant: Patryk Pazura
po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 15 października
2024 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: Clar System Spółka Akcyjna z siedzibą
w Poznaniu, Clar Serwis Spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Poznaniu, „Solcom – Bayard” Spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Poznaniu oraz Hospital System Spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Poznaniu
w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego – Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Sulechowie
przy udziale uczestnika po stronie zamawiającego – wykonawcy Optima Care Spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie
orzeka:
1.Oddala odwołanie.
2.Kosztami postępowania obciąża Odwołującego i zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15 000
zł 00 gr (piętnaście tysięcy złotych zero groszy), uiszczoną przez Odwołującego tytułem wpisu od odwołania.
Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga
za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Zamówień
Publicznych.
Przewodnicząca:…………………………..
Sygn. akt KIO 3819/24
U z asadnienie
Zamawiający Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Sulechowie, dalej: Zamawiający” „ prowadzi, na
podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych, dalej: „ustawa Pzp” postępowanie o
udzielenie zamówienia pn.: „Usługa kompleksowa sprzątania, czynności pomocniczych i transportu wewnętrznego”,
dalej: „Postępowanie”.
Ogłoszenie o zamówieniu zostało zamieszczone w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej
w dniu 14sierpnia 2024 r. pod numerem 490089-2024.
W dniu 15 października 2024 r. wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia: Clar System Spółka
Akcyjna z siedzibą w Poznaniu, Clar Serwis Spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Poznaniu, „Solcom – Bayard” Spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Poznaniu oraz Hospital System Spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Poznaniu, dalej: „Odwołujący” wnieśli odwołanie od niezgodnych z
przepisami czynności Zamawiającego oraz od zaniechania przez Zamawiającego dokonania czynności, do których był
zobligowany przepisami ustawy Pzp.
Odwołujący zarzucił:
1.naruszenie przepisów art. 99 ust. 1 ustawy Pzp w zw. z art. 7 pkt 1 i art. 281 ust. 1 pkt
16 ustawy Pzp w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 18 i pkt 18a w zw. z art. 43 ust. 17 i ust. 17a ustawy
o podatku od towarów i usług poprzez takie określenie sposobu obliczenia ceny (na skutek udzielenia odpowiedzi na
pytanie nr 4 oraz nr 11 wykonawców, co zostało opublikowane dnia 09.10.2024 r.), który przewiduje, że nie wszystkie
usługi objęte przedmiotem zamówienia są opodatkowane podatkiem VAT, a korzystają ze zwolnienia, o którym mowa
w art. 43 ust. 1 pkt 18 lub pkt 18a ustawy o podatku od towarów i usług, podczas gdy:
a) zgodnie z art. 43 ust. 17a ustawy o podatku od towarów i usług, czynności pomocnicze przy
pacjencie mogą być zwolnione od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust.
1 pkt 18a ustawy o VAT tylko wtedy, gdy wykonawca je świadczący wykonuje jednocześnie na rzecz zamawiającego
usługi podstawowe w zakresie opieki medycznej służącej profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i
poprawie zdrowia;
b) opis przedmiotu zamówienia nie przewiduje by wykonawca usług porządkowych miał wykonywać na rzecz
Zamawiającego usługę główną (w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 18a
i ust. 17 i ust 17a ustawy o VAT) w postaci usługi medycznej służącej profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu,
przywracaniu i poprawie zdrowia;
c)zgodnie z art. 43 ust. 17 ustawy o VAT zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 18, 18a, 22-24, 26, 28, 29, 31, 32 i 33 lit.
a, nie mają zastosowania do dostawy towarów lub świadczenia usług ściśle związanych z usługami podstawowymi,
jeżeli:
1) nie są one niezbędne do wykonania usługi podstawowej, zwolnionej zgodnie z ust.
1 pkt 18, 18a, 22-24, 26, 28, 29, 31, 32 i 33 lit. a lub
2) ich głównym celem jest osiągnięcie dodatkowego dochodu przez podatnika, przez konkurencyjne wykonywanie
tych czynności w stosunku do podatników niekorzystających z takiego zwolnienia.
Odwołujący wniósł o:
1. uwzględnienie odwołania i uchylenie skutków prawnych zaskarżonych czynności poprzez nakazanie Zamawiającemu
dokonania zmian w SWZ polegających na:
a) przyjęciu, że w zakres przedmiotu zamówienia nie wchodzi jakakolwiek czynność objęta zwolnieniem od podatku od
towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 18 i pkt 18a ustawy o VAT, zatem wykonawcy są zobowiązani do ceny
ofertowej doliczyć jedynie podstawową stawkę podatku VAT (23%).
2. obciążenie Zamawiającego kosztami postępowania odwoławczego, w tym także kosztami związanymi z dojazdem na
wyznaczoną rozprawę lub rozprawy Izby oraz kosztami wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 3.600,00 zł.
W uzasadnieniu odwołania Odwołujący wskazał, że Zamawiający poczynając od dnia 09.10.2024 r. zaczął publikować
swoje ostatnie odpowiedzi na pytania wykonawców do SW Z oraz informacje o zmianie SW Z. Lektura treści tychże
czynności Zamawiającego skłoniła Odwołującego do jednoznacznego wniosku, że naruszają one przepisy ustawy Pzp
oraz ustawy o podatku od towarów i usług.
Zgodnie z przepisem art. 281 ust. 1 pkt 16 ustawy Pzp SW Z zawiera sposób obliczenia ceny. Z przepisu art. 7 pkt 1
ustawy Pzp wynika z kolei, że przez cenę należy rozumieć cenę
w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług. Cena ma
więc zawierać w sobie podatek od towarów i usług.
Nie ulega wątpliwości, że Zamawiający jako gospodarz postępowania, które ma być przeprowadzone zgodnie z
obowiązującymi przepisami prawa jest zobowiązany do badania
i weryfikacji, czy przyjęta przez wykonawców stawka podatku VAT jest prawidłowa. Jak wynika w szczególności z
orzecznictwa Sądu Najwyższego (por. uchwały z 20 października 2011 r. sygn. III CZP 52/11 i III CZP 53/11)
obowiązkiem zamawiającego jest dokonanie oceny poprawności przedstawionych przez wykonawców ofert. Sąd
Najwyższy odnosząc się do ustawowych podstaw obowiązkowego poprawienia oferty, zaznaczył dalej, że skoro w
ustawie nie określono przedmiotowo tego ograniczenia, nie wskazano elementów oferty i tych elementów specyfikacji,
między którymi ma być badana niezgodność, zamawiający powinien zbadać niezgodności występujące między
stawkami VAT wskazanymi w każdym
z wymienionych źródeł, tj. w ofercie i w specyfikacji.
Tym bardziej zatem Zamawiający nie może przyjmować w dokumentacji zamówienia fikcji,
a następnie udzielać w oparciu o tak „rzetelną” dokumentację zamówienia odpowiedzi na pytania wykonawców, zgodnie
z którą to odpowiedzią wykonawcy mają być uprawnieni
i zobowiązani do zastosowania do części usług objętych przedmiotem zamówienia zwolnienia od podatku VAT na
podstawie art. 43 ust. 1 pkt 18a ustawy o VAT. Tak zaś stało się
w niniejszym postępowaniu. Fikcja, jaką niezasadnie tworzy Zamawiający polega bowiem na tym, że przyjmuje on
obecnie, że w zakres przedmiotu zamówienia wchodzą takie czynności (tzw. usługi pomocnicze przy pacjencie), które
korzystają ze zwolnienia z VAT na podstawie art.43 ust. 1 pkt 18 lub pkt 18a ustawy o VAT, podczas gdy stan faktyczny
niniejszego postępowania implikuje stwierdzenie, że zwolnienie z VAT tych usług jest niedopuszczalne, gdyż nie są
spełnione warunki tego zwolnienia określone przez ustawodawcę w art. 43 ust.
17 i ust. 17a ustawy o VAT tj.
1) wykonawca usług porządkowych nie wykonuje usługi podstawowej w zakresie opieki medycznej;
2) czynności pomocnicze nie są zatem niezbędne do świadczenia usługi podstawowej;
3) głównym celem świadczenia czynności pomocniczych przez wykonawcę usługi sprzątania jest osiągnięcie z tego
tytułu zysku.
Odwołujący przypomniał, że Zamawiający udzielając w dniu 06.09.2024 r. odpowiedzi na pytania nr 3 oraz 25 (data
publikacji odpowiedzi 09.09.2024 r.) oświadczyła, że w zakres przedmiotu zamówienia nie wchodzą w ogóle czynności
wykonywane pod nadzorem personelu medycznego, służących profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu
i poprawie zdrowia – czynności pomocniczych przy pacjencie. De facto i de iure zatem Zamawiający oświadczył, że w
zakres przedmiotu zamówienia nie wchodzi jakakolwiek czynność/usługa podlegająca zwolnieniu na podstawie art. 43
ust. 1 pkt 18 i pkt 18a ustawy
o VAT.
Udzielając odpowiedzi na pytanie nr 33 wykonawców w dniu 13.09.2024 r. (dotyczące dopuszczalności zwolnienia
usługa objętych przedmiotem zamówienia na podstawie przepisu art. 43 ust. 1 pkt 18 i pkt 18a ustawy o VAT),
Zamawiający zajął zaś zgoła odmienne stanowisko przyjmując, że: „Zamawiający potwierdza, że dopuszcza złożenie
oferty
z zastosowaniem różnych stawek podatku VAT zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami”.
W dniu 02.10.2024 r. Zamawiający dokonał modyfikacji formularza cenowo – technicznego (Zał. Nr 2 do SW Z) w ten
sposób, że w pkt I po drugim akapicie dodano kolejną następującą treść:
„Czynności pomocnicze przy pacjencie:
1. Pomoc przy zaspakajaniu potrzeb fizjologicznych
- pomoc personelowi medycznemu przy podawaniu i odbieraniu pojemników na wydaliny
- wynoszenie pojemników na wydaliny i wydzieliny
- mycie i dezynfekcja pojemników na wydaliny i wydzieliny w myjkach- dezynfektorach
2. Pomoc personelowi medycznemu przy toaletach, przewijaniu, ubieraniu pacjentów
3. Czynności związane z gospodarką bielizną szpitalną
- pomoc personelowi medycznemu przy zmianie bielizny pościelowej lub osobistej w trakcie pobytu pacjenta
- zmiana bielizny pościelowej po wypisie/zgonie pacjenta
- transport bielizny czystej i brudnej na terenie szpitala
4. Czynności związane z żywieniem pacjentów
- pomoc personelowi medycznemu przy karmieniu pacjentów
- odbiór posiłków w kuchenkach oddziałowych od firmy zewnętrznej
- porcjowanie posiłków pod nadzorem personelu medycznego
- pomoc w transporcie posiłków do pacjentów
- zbieranie brudnych naczyń
- mycie i dezynfekcja naczyń w zmywarkach
- pomiar temperatury posiłków
- kontrolowanie i rejestrowanie temperatury w lodówkach spożywczych
- przygotowywanie ciepłych napojów dla pacjentów poza godzinami spożywania posiłków
- zabezpieczanie i przechowywanie w lodówkach niewydanych posiłków
- podgrzewanie i podawanie ciepłych posiłków pod nadzorem personelu medycznego
pacjentom spożywającym je w innych godzinach
5. Czynności związane z gospodarką odpadami szpitalnymi
- zbieranie odpadów z koszy
- przygotowanie odpadów do transportu – zamkniecie, oznakowanie worków na odpady
medyczne
- transport odpadów do miejsc ich składowania na terenie szpitala
6. Mycie i dezynfekcja powierzchni i wyposażenia pomieszczeń niezbędnych do operacji
i zabiegów medycznych
7. Pomoc personelowi medycznemu przy transporcie pacjentów na terenie szpitala
8. Pomoc personelowi medycznemu przy transporcie zwłok
9. Transport pojemników na leki do apteki
10.Transport pobieranych dla oddziałów leków, płynów, opatrunków
Zamawiający szacuje ww. czynności na max. 25% udziału wartości całej usługi”.
Zamawiający dokonał wówczas także zmiany tabeli zawartej w pkt VIII Formularza cenowo-technicznego poprzez
usunięcie z jej treści wskazania procentowego stawki VAT, jaka ma być w tejże tabeli podana.
Innymi słowy, dokonując zmian w dniu 02.10.2024 r. Zamawiający potwierdził, że w zakres przedmiotu zamówienia
wchodzą tzw. czynności pomocnicze, o których mowa w art. 43 ust.
1 pkt 18 i pkt 18a in fine ustawy o VAT, i że Zamawiający szacuje ich wielkość na max 25% udziału wartości całej usługi
objętej przedmiotem zamówienia.
Natomiast w dniu 09.10.2024 r. Zamawiający opublikował swoje czynności z dnia 07.10.2024 r. ostatnio dokonane w
postępowaniu o udzielenie zamówienia, tj.
a) kolejną modyfikację Formularza cenowo – technicznego poprzez usunięcie w pkt I in fine zwrotu:
„Zamawiający szacuje ww. czynności na max. 25% udziału wartości całej usługi”;
b) kolejną modyfikację SW Z poprzez udzielenie odpowiedzi na pytania wykonawców nr 4 i 11, z których wynika, że po
kolejnej refleksji instytucja zamawiająca stoi na stanowisku, że to wykonawca składający ofertę jest obowiązany
samodzielnie określić poziom wartości usługi podlegającej zwolnieniu z podatku VAT.
Dokonana przez Zamawiającego czynnościami z dnia 07.10.2024.r modyfikacja SWZ
i formularza cenowo – technicznego skutkuje tym, że:
1) przewiduje, że w postępowaniu o udzielenie zamówienia część usług objętych przedmiotem zamówienia (czyli
czynności pomocnicze przy pacjencie o których mowa w pkt I formularza cenowo – technicznego) ma być
opodatkowana stawką podatkową „zw”, gdyż usługi w tym zakresie podlegają zwolnieniu od podatku VAT (w
odpowiedziach na pytania nr 4 i 11 z dnia 07.10.2024 r. stwierdza się bowiem expressis verbis nakaz zamawiającego w
tym zakresie: „Zamawiający informuje, iż po ponownym przeanalizowaniu kwestii związanych
z czynnościami pomocniczymi przy pacjencie, określonych w dokumentach zamówienia, stoi na stanowisku, iż to
wykonawca składający ofertę w niniejszym postępowaniu zobowiązany jest samodzielnie określić poziom wartości usługi
podlegającej zwolnieniu z podatku VAT.”;
2) jednak to każdy z wykonawców ma samodzielnie określić wielkość (wartość) usług zwalnianych z VAT.
Powyższe czynności Zamawiającego nie odpowiadają prawu.
Z orzecznictwa Sądu Najwyższego (por. uchwały z 20 października 2011 r. sygn. III CZP 52/11 i III CZP 53/11)
obowiązkiem zamawiającego jest dokonanie oceny poprawności przedstawionych przez wykonawców ofert. Sąd
Najwyższy odnosząc się do ustawowych podstaw obowiązkowego poprawienia oferty, zaznaczył dalej, że skoro w
ustawie nie określono przedmiotowo tego ograniczenia, nie wskazano elementów oferty i tych elementów
specyfikacji, między którymi ma być badana niezgodność, zamawiający powinien zbadać niezgodności występujące
między stawkami VAT wskazanymi w każdym z wymienionych źródeł, tj. w ofercie i w specyfikacji. Z opisu przedmiotu
zamówienia w niniejszej sprawie wynika zaś jednoznacznie, że usługi podlegające wykonaniu przez wykonawcę nie
będą korzystały ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 18 i pkt 18a ustawy o VAT.
Odwołujący wskazał, że w okolicznościach prowadzonego przez Zamawiającego postępowania o udzielenie zamówienia
publicznego oczywiste jest, że do obowiązków wykonawcy, który uzyska zamówienie w tym postępowaniu nie będzie
należało wykonywanie na rzecz Zamawiającego czynności w zakresie opieki medycznej (usługa podstawowa) służącej
profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia. Usługi w tym zakresie (usługi w zakresie opieki
medycznej) stanowią zaś te usługi, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 18 i 18a in principio ustawy o VAT, i to z tymi
usługami świadczonymi przez ten sam podmiot, mają być ściśle związane tzw. usługi pomocnicze (usługi pomocowe
przy pacjencie i transport wewnętrzny).
Sam fakt występowania w opisie przedmiotu zamówienia czynności psychofizycznych składających się na tzw.
czynności pomocowe (których szeroki przykład jest podany
w interpretacji ogólnej Nr PT1.8101.5.2017.PSG.622 Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie zakresu zastosowania
zwolnienia od podatku od towarów i usług, o którym mowa w art.
43 ust. 1 pkt 18a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r. poz. 1221) nie uprawnia
do stwierdzenia, że jakakolwiek z usług (czynności) objętych opisem przedmiotu zamówienia może korzystać ze
zwolnienia od podatku VAT na podstawie przepisów art. 43 ust. 1 pkt 18 lub pkt 18a ustawy o VAT.
By zwolnienie od podatku VAT tzw. czynności pomocniczych było możliwe na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 18 lub pkt 18a
ustawy o VAT muszą być bowiem spełnione dalsze przesłanki wynikające z przepisu:
1. art. 43 ust. 17 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem: „Zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 18, 18a, 22-24, 26,
28, 29, 31, 32 i 33 lit. a, nie mają zastosowania do dostawy towarów lub świadczenia usług ściśle związanych z usługami
podstawowymi, jeżeli:
1) nie są one niezbędne do wykonania usługi podstawowej, zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 18,
18a, 22-24, 26, 28, 29, 31, 32 i 33 lit. a lub
2) ich głównym celem jest osiągnięcie dodatkowego dochodu przez podatnika, przez konkurencyjne wykonywanie tych
czynności w stosunku do podatników niekorzystających
z takiego zwolnienia”.
2. art. 43 ust. 17a ustawy o VAT. Zgodnie zaś z tym przepisem: „Zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 18a, 23, 26, 28,
29 i 33 lit. a, mają zastosowanie do dostawy towarów lub świadczenia usług ściśle związanych z usługami
podstawowymi, dokonywanych przez podmioty świadczące usługi podstawowe”.
Z powyższego wynika innymi słowy, że aby tzw. czynności pomocowe mogły być zwolnione
z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 18 lub pkt 18a ustawy o VAT:
a) musi je wykonywać na terenie podmiotu leczniczego (Zamawiającego) ten sam podmiot, który zarazem świadczy na
terenie tego samego podmiotu leczniczego (Zamawiającego) i na jego rzecz usługę podstawową, tj. usługę medyczną; i
b) usługi te muszą być niezbędne do wykonywania usługi podstawowej tj. usługi medycznej;
i c) celem świadczenia tzw. czynności pomocowych nie jest osiągnięcie zysku poprzez konkurencyjne wykonywanie tych
czynności w stosunku do innych podmiotów.
Przenosząc powyższe na okoliczności niniejszej sprawy Odwołujący stwierdził, że:
Ad a) wykonawca usług sprzątania, które zostaną powierzone do wykonania w wyniku rozstrzygnięcia niniejszego
postępowania o udzielenie zamówienia publicznego nie będzie wykonywał na rzecz Zamawiającego i na terenie
(obiekcie) Zamawiającego żadnej usługi medycznej. Jest tak z tego powodu, że opis przedmiotu zamówienia nie
przewiduje aby do obowiązków wykonawcy miało należeć wykonywanie takich świadczeń (i de facto i de iure tak
nie może być, gdyż powierzenie przez podmiot leczniczy świadczenia usług medycznych osobie trzeciej wymaga
określenia zupełnie innych warunków świadczenia usług w tym zakresie (np. pracownik gospodarczy nie może
wykonywać przecież świadczeń medycznych na rzecz pacjenta), a także samych warunków udziału w postępowaniu));
Pobocznie do powyższego Odwołujący wskazał, że Zamawiający od dłuższego czasu zatrudnia –prócz personelu stricte
medycznego – także opiekunów medycznych, i to czynności wykonywane przez te osoby na terenie Zamawiającego, i
przez niego zatrudnione, tak naprawdę mogą wyczerpywać wszystkie warunki zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust.
1 pkt 18 lub pkt 18a ustawy o VAT (przy założeniu, że instytucja zamawiająca byłaby podatnikiem VAT).
Ad b) skoro zgodnie z opisem przedmiotu zamówienia do obowiązków wykonawcy nie należy w ogóle świadczenie usług
medycznych (usługi podstawowej), to nie sposób w ogóle mówić
o występowaniu jakiegokolwiek związku pomiędzy usługą podstawową a usługą ściśle z nią związaną;
Ad. c) jak w pkt Ad. b) powyżej.
Odwołujący podkreślił, że zupełnie oderwanym od rzeczywistości byłoby twierdzenie, że konkurujący ze sobą na rynku
zamówień publicznych wykonawcy usług porządkowych zamierzają świadczyć na rzecz Zamawiającego tzw. czynności
pomocowe w jakimkolwiek innym celu aniżeli osiągnięcie zysku.
Odwołujący podkreślił, że jego stanowisko znajduje swoje uzasadnienie nie tylko w literalnej treści cytowanych wyżej
przepisów prawa, ale także wynika z dorobku orzeczniczego Ministra Finansów, Krajowej Izby Odwoławczej oraz sądów
administracyjnych.
Jako przykład Odwołujący wskazał:
1) interpretację ogólnej Nr PT1.8101.5.2017.PSG.622 Ministra Rozwoju i Finansów
w sprawie zakresu zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 18a
ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U.
z 2017 r. poz. 1221), tj. zwolnienia od podatku usług w zakresie opieki medycznej, służących profilaktyce, zachowaniu,
ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, oraz dostawy towarów i świadczenia usług ściśle z tymi usługami
związanych, świadczonych na rzecz podmiotów leczniczych na terenie ich zakładów leczniczych, w których
wykonywana jest działalność lecznicza z dnia 29 grudnia 2017 r. (Dz. Urz. MRiF z 2018 r. poz. 5),
2) wyrok z dnia 26.01.2022 r., sygn. KIO 44/22,
3) wyrok z dnia 15.11.2021 r. sygn. KIO 3083/21
4) wyrok z dnia 2 listopada 2021 r. sygn. KIO 2963/21,
5) wyrok z dnia 28 sierpnia 2012 r. sygn. 1731/12,
6) wyroku z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. KIO 2028/21,
7) wyrok z dnia 9 listopada 2021 r. sygn. KIO 3046/21,
8) Interpretację Indywidualną znak ILPP2/443- 551/12-2/AK, 7 (akapit 2),
9) wyrok Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 9 czerwca 2017 r. sygn. I FSK 1571/15,
10) wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w z dnia 7 października 2015 r., sygn. III SA/Gl 547/15,
11) postanowienie KIO z dnia 6 sierpnia 2024 r. sygn. KIO 2712/24.
Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie – piśmie z 31 października 2024 r. wniósł o:
1) odrzucenie odwołania jako spóźnionego;
ewentualnie, na wypadek nieuwzględniania powyższego wniosku o:
2) oddalenie odwołania w całości;
3) obciążenie kosztami postępowania odwoławczego Odwołującego,
4) zwrot kosztów związanych z dojazdem na wyznaczoną rozprawę Izby oraz kosztami wynagrodzenia pełnomocnika
zgodnie z przedstawioną fakturą na rozprawie.
Zamawiający na wypadek nie uwzględniania wniosku o odrzucenie odwołania, wniósł
o oddalenie odwołania w całości jako bezzasadnego i podniósł, że określenie sposobu obliczenia ceny zawarte w SW Z
jest zgodne z przepisami ustawy Prawo zamówień publicznych.
Zgodnie z art. 134 ust. pkt 17 ustawy Pzp, zamawiający jest zobowiązany do zawarcia w SWZ
informacji o sposobie obliczenia ceny. Obowiązek ten został wykonany przez Zamawiającego,
gdyż rodz. XI SWZ zawiera opis sposobu obliczenia ceny. W myśl postanowień ww. rozdziału
SWZ, cena powinna być obliczona w następujący sposób:
1. Wykonawca poda cenę ofertową na formularzu oferty, zgodnie z załącznikiem nr 1 do SWZ.
2. Podana cena ofertowa musi zawierać wszystkie koszty związane z realizacją zamówienia,
wynikające z opisu przedmiotu zamówienia – cena ryczałtowa. Cena ta będzie stała i nie może się zmienić, za wyjątkiem
przypadków opisanych we wzorze umowy stanowiącym załącznik nr 9 do SWZ.
3. Wartość brutto poszczególnych pozycji winna być wyliczona w sposób następujący: wartość netto + obowiązująca
stawka podatku VAT.
4. Cenę oferty należy podać w następujący sposób: łącznie z należnym podatkiem VAT – cena
brutto, wraz ze wskazaniem stawki (procentowej) podatku VAT.
5. Ceny oferowane muszą być podane w złotych polskich (PLN), cyfrowo (do drugiego miejsca
po przecinku)
6. Wykonawca, składając ofertę (w formularzu oferty stanowiącym załącznik nr 1 do SW Z) informuje Zamawiającego,
czy wybór oferty będzie prowadzić do powstania u Zamawiającego obowiązku podatkowego, wskazując nazwę (rodzaj)
towaru lub usługi, których dostawa lub świadczenie będzie prowadzić do jego powstania, oraz wskazując ich wartość
bez kwoty podatku.
7. Wykonawca poda w formularzu oferty stawkę podatku od towarów i usług (VAT) właściwą
dla przedmiotu zamówienia, obowiązującą według stanu prawnego na dzień składania ofert.
Wolą Zamawiającego było, aby wykonawcy samodzielnie ustalili stawkę podatku VAT, która znajduje zastosowanie do
obliczenia ceny ofertowej.
W toku postępowania Zamawiający otrzymał zapytania dotyczące kwalifikacji usługi ze względu na podatek VAT.
Ponadto Zamawiający otrzymał odwołania (dwa odwołania) dotyczące zastosowania zwolnienia z vat w postępowaniu.
Zamawiający w wyniku ww. zapytań, odwołań oraz analizy prawnej i faktycznej doszedł do przekonania, że ustawa
Prawo zamówień publicznych nie zobowiązuje Zamawiającego do określania (wskazywania) w SW Z stawki podatku
VAT, którą wykonawcy mają zastosować do
obliczenia ceny.
Zamawiający wskazał, ze wziął pod uwagę uchwały Sądu Najwyższego z 20 października 2011 r. (III CZP 52/11 i III CZP
53/11), w których wskazano, że cenotwórczy charakter VAT nakłada na wykonawców obowiązek obliczenia określonej w
ofercie ceny z uwzględnieniem właściwej stawki tego podatku. Wystąpienie tego błędu należy oceniać w kategoriach
obiektywnych, a więc niezależnych od zawinienia lub motywów zachowania wykonawcy przy przygotowaniu oferty.
W zakresie dotyczącym obowiązku wskazania w SWZ stawki podatku znajdującej zastawanie
w zamówieniach, ww. Sąd Najwyższy uznał, że Zamawiający może - o ile ma taką wolę -, ale nie musi wskazać w SW Z
ww. stawkę podatkową.
Zamawiający zauważył również, że w sprawie występują wątpliwości wykonawców co do kwalifikacji zamówienia ze
względu na stawkę podatku VAT.
Zamawiający we własnym zakresie dokonał analizy podstaw faktycznych i prawnych ewentualnego zwolnienia w VAT,
które może znajdować zastosowanie do zamówienia.
W ocenie Zamawiającego ww. zwolnienie może być stosowane ze względu na przesłankę podmiotową lub/i
przedmiotową. Z tego też powodu Zamawiający uznał, że nie jest uprawniony na etapie przed złożeniem ofert
rozstrzygać o stawce podatku VAT, która powinna zostać zastosowana do obliczenia ceny ofertowej i która będzie
stawka prawidłową dla każdego
z wykonawców, którzy potencjalnie mogą ubiegać się o zamówienie.
Zamawiający uznał ponadto, że postawienie wymogu co do obliczenia ceny z zastosowaniem
wskazanej w SW Z stawki VAT może bezpodstawnie wpływać na ograniczenie dostępności postępowania dla
wykonawców zdolnych do jego wykonania. Z tego też powodu Zamawiający
uznał za zasadne całkowite usunięcie z SWZ postanowień zobowiązujących wykonawców do
zastosowania określonej stawki podatku VAT. Zgodnie z aktualną treścią dokumentów zamówienia obowiązek ustalenia
prawidłowej stawki podatku vat obciąża wykonawcę.
Podatnik (wykonawca biorący udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia) zobowiązany jest do prawidłowego
określenia przedmiotu opodatkowania, co wiąże się z prawidłowym zdefiniowaniem i zaklasyfikowaniem wykonywanych
czynności, na podstawie odpowiednich klasyfikacji. Do obowiązków podatnika należy przyporządkowanie wykonywanej
dostawy, usługi czy roboty do danej stawki VAT, co wynika m.in. z faktu, iż wystawiając fakturę za wykonane zadanie
podatnik zobowiązany jest do wskazania w niej stawki wraz z kwotą podatku (art. 106b ustawy o podatku od towarów i
usług). Kształtuje to stosunek zobowiązaniowy, o którym mowa w art. 5 ustawy Ordynacja podatkowa. Skoro określenie
prawidłowej stawki VAT ciąży na wystawcy faktury - wykonawcy, to ciąży na nim również odpowiedzialność za
prawidłowe jej zastosowanie (wyrok KIO z dn. 11.04.2023 r. sygn. akt KIO 845/23).
Zamawiający ocenił, że usunięcie ww. wymogu „stawki vat” jest zasadne, również i z tego powodu, że po otwarciu ofert
obowiązkiem Zamawiającego jest dokonanie oceny poprawności
przedstawionych przez wykonawców ofert, w tym zbadanie, czy oferta/y nie zawierają błędu w obliczeniu ceny (złej
stawki podatku VAT). Nie ma więc zdaniem Zamawiającego zagrożenia, że oferta obliczona przy zastosowaniu
niewłaściwej stawki VAT zostanie niezweryfikowana.
Ponadto Zamawiający wskazał, że uznał, że w zamówieniu występują czynności, o których mowa w Interpretacji Ogólnej
Nr PT1.8101.5.2017.PSG.622 Ministra Rozwoju i Finansów
z dnia 29 grudnia 2017 r. w sprawie zakresu zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, o którym mowa w
art. 43 ust. 1 pkt 18a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r. poz. 1221), tj.
zwolnienia od podatku usług w zakresie opieki medycznej, służących profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i
poprawie zdrowia, oraz dostawy towarów i świadczenia usług ściśle z tymi usługami związanych, świadczonych na
rzecz podmiotów leczniczych na terenie ich zakładów leczniczych, w których wykonywana jest działalność lecznicza.
Zamawiający zauważył, że ww. Interpretacji jako podlegające zwolnieniu z VAT wymienia się
wsparcie pielęgniarek lub salowych w opiece nad pacjentami przy wykonywaniu czynności higienicznych i
pielęgnacyjnych – w tym związanych z potrzebami fizjologicznymi pacjentów (m.in. pomoc przy ubieraniu, karmienie,
przewijanie, rozdawanie posiłków, transport pościeli
i ścielenie łóżek szpitalnych, usuwanie pojemników z wydzielinami), monitorowanie stanu pacjentów, transport pacjentów
na terenie placówki medycznej, pomoc w przygotowaniu do operacji lub zabiegu (zmiana odzieży i obuwia, oraz inne
czynności niezbędne do przeprowadzenia procedur medycznych), przygotowanie pomieszczeń i przedmiotów
niezbędnych do operacji i zabiegów medycznych (sprzątanie i dezynfekcja pomieszczeń, sterylizacja narzędzi, stołów
operacyjnych, pojemników i innych przedmiotów, czynności związane z przygotowywaniem leków), asystowanie
podczas operacji lub zabiegu (ubieranie
zespołu medycznego, podawanie sterylnych pakietów), czynności związane z gospodarką bielizną i odzieżą szpitalną
oraz pościelą (jej zmiana, transport wewnątrzszpitalny, pranie), zapewnienie odpowiedniego wyżywienia pacjentów,
czynności związane z gospodarką odpadami szpitalnymi (ich usuwanie i transport wewnątrzszpitalny), transport
wewnątrzszpitalny przedmiotów używanych w procesie opieki medycznej (narzędzi, materiałów i pojemników do badań,
krwi i materiałów krwiopochodnych, wyników badań, łóżek, wózków, materacy), czynności administracyjne (przyjęcie do
placówki medycznej, wywiad medyczny – w tym pomoc w wypełnianiu kwestionariuszy, wypisanie z placówki
medycznej).
Przywołane powyżej czynności wymienione w Interpretacji pokrywają się z czynnościami wskazanymi do wykonania w
zamówieniu. Wobec powyższego Zamawiający uznał, że
w sprawie występują Czynności pomocnicze przy pacjencie i z tego też powodu dokonał modyfikacji formularza cenowo
– technicznego (Zał. Nr 2 do SWZ).
Prawo zastosowania stawki „zw” (zwolnienie z VAT) wynika z treści art. 43. ust 1 pkt 18 i 18a
ustawy o VAT, jako zwolnienie dotyczące usług w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu,
ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia oraz dostawy towarów i świadczenia usług ściśle z tymi usługami
związanych. Takie stanowisko zostało potwierdzone
w treści wydanej dnia 29 grudnia 2017 r. Interpretacji Ogólnej Ministra Rozwoju i Finansów
(nr PT1.8101.5.2017.PSG.622), dostępnej pod linkiem:
https://www.mf.gov.pl/documents/764034/6249934/Dz.+Urz.+Min+Roz.+i+Fin.+z+dnia+9+st
ycznia+2018+r.+-+poz.+5 )
Zgodnie z ww. Interpretacją ogólną:
„na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 18a ustawy o VAT zwalnia się od podatku usługi w zakresie opieki medycznej, służące
profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia (…) i świadczenie usług ściśle z tymi usługami
związanych, świadczonych na rzecz podmiotów leczniczych na terenie ich zakładów leczniczych, w których
wykonywana jest działalność lecznicza”.
Czynności ściśle związane z usługami w zakresie opieki medycznej służącymi profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu,
przywracaniu i poprawie zdrowia to takie czynności, które mogą być uznane za usługi pomocnicze do danej usługi
medycznej (usługi głównej).
Opieka nad pacjentem stanowi pewien proces, który rozpoczyna się od momentu przyjęcia pacjenta do placówki
medycznej, a kończy w momencie opuszczenia przez pacjenta tej placówki. W ramach tego procesu konieczne jest
wykonanie wielu czynności – niekonieczne
z bezpośrednią obecnością pacjenta - z których część może być i w praktyce jest wykonywana
przez podmioty zewnętrzne.
Zwolnieniu od VAT na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 18a ustawy o VAT podlegają te czynności,
które spełniają warunki do uznania ich za usługi ściśle związane z usługami w zakresie opieki
medycznej, służącymi profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, tj. stanowią nieodzowny
element działalności placówek, świadczących taką opiekę.
Dla zastosowania wskazanego zwolnienia nie ma w szczególności znaczenia, czy dana czynność jest fizycznie
wykonywana w obecności konkretnego pacjenta lecz jej nieodzowność z punktu widzenia zapewnienia należytej opieki
pacjentom.
Wśród usług podlegających ww. zwolnieniu można przykładowo wymienić:
• przygotowanie pomieszczeń i przedmiotów niezbędnych do operacji i zabiegów medycznych
(sprzątanie i dezynfekcja pomieszczeń, sterylizacja narzędzi, stołów operacyjnych, pojemników i innych przedmiotów,
czynności związane z przygotowywaniem leków),
• czynności związane z gospodarką bielizną i odzieżą szpitalną oraz pościelą (jej zmiana, transport wewnątrzszpitalny,
pranie),
• czynności związane z gospodarką odpadami szpitalnymi (ich usuwanie i transport wewnątrzszpitalny),
• transport wewnątrzszpitalny przedmiotów używanych w procesie opieki medycznej (narzędzi, materiałów i pojemników
do badań, krwi i materiałów krwiopochodnych, wyników badań).
Warunek świadczenia czynności na terenie podmiotu leczniczego sprowadza się w istocie do
tego, że są one faktycznie wykorzystywane (w ramach świadczenia usług w zakresie opieki medycznej, służących
profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia)
na terenie tych podmiotów (np. dostawa wyżywienia dla pacjentów przebywających na terenie
szpitala, nawet, gdy zostało ono przygotowane poza tym terenem, odbiór odzieży i pościeli szpitalnej wykorzystywanej
przez pacjentów oraz dowóz czystej odzieży i pościeli szpitalnej dla pacjentów przebywających na terenie szpitala,
nawet, gdy jej pranie zostało wykonane poza terenem szpitala).
Podsumowując, Zamawiający wskazał, że przedstawione powyżej usługi, realizowane najczęściej w ramach
outsourcingu przez podmioty zewnętrzne na rzecz placówek leczniczych na ich terenie, objęte są zakresem zwolnienia
od podatku na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 18a ustawy o VAT, z uwzględnieniem wskazanych zasad i warunków.
Przytoczone wyżej regulacje prawne, Interpretacja ogólna wyjaśniająca zasady wykładni tych
przepisów oraz liczne wyroki sądów administracyjnych (wyroki NSA z dnia 28. października 2020 r., sygn. akt I FSK
980/19 oraz w wyroku NSA z dnia 24. lutego 2022 r., sygn. akt I FSK 2093/21) jednoznacznie wskazują, jakie kryteria
przedmiotowe i podmiotowe powinny być spełnione, aby zastosować zwolnienie z podatku VAT.
Zamawiający podtrzymał swoje stanowisko, że w przedmiotowym postępowaniu dopuści ofertę złożoną przez
wykonawcę, z zastosowaniem zgodnie z przepisami różnych stawek podatku VAT dla usług objętym zamówieniem,
jeżeli spełnia warunki zgodnie z interpretacją ogólną Ministerstwa Finansów z dnia 29 grudnia 2017r.
PT1.8101.5.2017.PSG.622 bądź posiadaną interpretacją indywidualną.
Odnosząc się do zarzutu odwołania, że SWZ zawiera takie określenie sposobu obliczenia ceny
(na skutek udzielenia odpowiedzi na pytanie nr 4 oraz nr 11 wykonawców, co zostało opublikowane dnia 09.10.2024 r.),
który przewiduje, że nie wszystkie usługi objęte przedmiotem zamówienia są opodatkowane podatkiem VAT, a korzystają
ze zwolnienia,
o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 18 lub pkt 18a ustawy o podatku od towarów i usług. Zamawiający podniósł, że ma
świadomość, iż nie każdy z wykonawców potencjalnie mogących wziąć udział w postępowaniu może obliczyć cenę
ofertową z zastosowaniem zwolnienia z vat, o którym mowa w powyższej Interpretacji. Z tego też powodu, w celu
otworzenia postępowania dla wszystkich uczestników, usunął z SW Z wymóg obliczenia przy obligatoryjnym
zastosowaniu ww. zwolnienia z podatku z vat. Wobec powyższego zawarta
w SW Z kwalifikacja czynności zamówienia jako czynności pomocniczych przy pacjencie nie skutkuje obowiązkiem
obliczenia ceny ofertowej z zastosowaniem zwolnienia. Oferta wykonawcy, który nie zastosuje ww. zwolnienia nie
zostanie automatycznie odrzucona jako zawierająca błąd w obliczeniu ceny.
W postepowaniu dopuszczone więc zostało obliczenie ceny bez zastosowania ww. zwolnienia.
Zamawiający podkreślił, że ma świadomość, iż ww. zwolnienie ma charakter przedmiotowy
i podmiotowy. Z powodu tychże ograniczeń w stosowaniu ww. zwolnienia Zamawiający nie wymaga, aby cena ofertowa
została obliczona przy zastosowaniu ww. zwolnienia. Okoliczność, że Zamawiający uznał, iż w postępowaniu występują
czynności pomocnicze przy pacjencie nie obliguje wykonawców do automatycznego stosowania zwolnienia z vat.
Wykonawcy, którzy zastosują ww. zwolnienie zobowiązani będą wykazać, że zwolnienie to zostało zastosowane
prawidłowo. Zamawiający podkreśla, że sam fakt, iż usługi występujące w zamówieniu zostały w SW Z zakwalifikowane
jako czynności pomocowe przy pacjencie nie przesądza jeszcze, że prawidłowe obliczenie ceny ofertowej musi być
dokonane ze zwolnieniem z vatu, o którym mowa w ww. Interpretacji.
Po przeprowadzeniu rozprawy, uwzględniając dokumenty zamówienia, jak również biorąc pod uwagę
oświadczenia i stanowiska stron oraz uczestnika postępowania odwoławczego zawarte w odwołaniu,
odpowiedzi na odwołanie oraz piśmie uczestnika, a także wyrażone ustnie na rozprawie, Izba ustaliła i zważyła:
Izba stwierdziła, że nie wystąpiła żadna z przesłanek wskazanych w art. 528 ustawy Pzp, których skutkiem jest
odrzucenie odwołania.
Izba nie uwzględniła wniosku Zamawiającego, popieranego przez Przystępującego
o odrzucenie odwołania jako wniesionego po upływie terminu określonego w ustawie.
Zgodnie ze stanowiskiem Zamawiającego, opis sposobu obliczenia ceny określony
w zawiadomieniu o zmianie treści SWZ z dnia 2 października 2024 r., opublikowany w dniu
3 października 2024 r. jednoznacznie wskazywał, że w zamówieniu występują czynności pomocnicze przy pacjencie tj.
czynności które – po spełnieniu pozostałych wymogów określonych w ustawie o VAT - uprawniają do zastosowania
zwolnienia z VAT. Wobec powyższego wykonawcy biorący udział w postępowaniu mogli powziąć informację o tym, że
nie wszystkie usługi objęte przedmiotem zamówienia są opodatkowane podatkiem VAT,
a korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 18 lub pkt 18a ustawy o podatku od towarów i usług w dniu
3 października 2024 r. Odwołujący wniósł odwołanie w dniu
15 października 2024 r. a więc po upływie 10 dni, od dnia publikacji informacji, że
w postępowaniu występują czynności pomocnicze przy pacjencie oraz jednocześnie informacji o obowiązku obliczenia
ceny z możliwością zastosowaniem różnych stawek podatku vat zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami.
W ocenie Izby, że sama informacja o wystąpieniu czynności pomocniczych w zamówieniu, nie wskazywała w sposób
jednoznaczny na możliwość zastosowania zwolnienia z podatku VAT, a zatem odwołanie zostało wniesione w terminie
przewidzianym w ustawie Pzp.
Izba stwierdziła, że Odwołujący wykazał spełnienie przesłanek z art. 505 ust. 1 ustawy Pzp, zarówno posiadania interesu
w uzyskaniu zamówienia oraz możliwości poniesienia szkody
w wyniku naruszenia przez Zamawiającego przepisów ustawy.
Do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego przystąpienie zgłosili wykonawcy:
Optima Care Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie oraz Ever Medical Care Spółka z
ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie.
Odwołujący zgłosił wątpliwości, dotyczącego tego, czy osoby, które podpisały zgłoszenia przystąpienia w obu
przypadkach mogą być pełnomocnikami.
Zgodnie z oświadczeniem wykonawcy Optima Care osoba, która podpisała zgłoszenie przystąpienia jest pracownikiem
tego wykonawcy. Powyższa okoliczność została potwierdzona dokumentem – umową o pracę. Wykonawca Ever
Medical Care Spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie nie stawił się na posiedzeniu, nie została potwierdzona
okoliczność, że osoba, która podpisała zgłoszenie przystąpienia może być pełnomocnikiem, stosowanie do art. 510 ust.
1 i ust. 2 ustawy Pzp.
Wobec powyższego Izba dopuściła do udziału w charakterze uczestnika postępowania odwoławczego tylko wykonawcę
Optima Care Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
z siedzibą w Warszawie, dalej: „Przystępujący”.
Przystępujący wniósł o odrzucenie odwołania jako wniesionego po upływie wniesionego po upływie terminu określonego
w ustawie ewentualnie w wypadku, gdyby wniosek nie został uwzględniony, o oddalenie odwołania jako bezzasadnego.
Izba zaliczyła do materiału dowodowego:
1)dokumentację przekazaną w postaci elektronicznej, w tym w szczególności:
- ogłoszenie o zamówieniu;
- Specyfikację Warunków Zamówienia, zwaną dalej: „SWZ”;
2)dokumenty złożone na rozprawie w dniu 5 listopada 2024 r. przez Odwołującego oraz Przystępującego.
Na podstawie przekazanej dokumentacji postępowania Izba ustaliła, że Zamawiający prowadzi postępowanie pn.:
„Usługa kompleksowa sprzątania, czynności pomocniczych
i transportu wewnętrznego”.
Zgodnie z Rozdziałem II Opis Przedmiotu Zamówienia, przedmiotem zamówienia jest świadczenie usług
specjalistycznego sprzątania i całodobowego utrzymania czystości
w budynkach Zamawiającego, a w szczególności utrzymanie higieny szpitalnej, sprzątanie
i dezynfekcja, współdziałanie z personelem medycznym w zakresie opieki nad pacjentem, dystrybucja do łóżka pacjenta
posiłków oraz świadczenie usług w zakresie transportu pomiędzy komórkami organizacyjnymi Zamawiającego.
W Rozdziale XI Specyfikacji Warunków Zamówienia wskazany został opis sposobu obliczenia ceny.
1. Wykonawca poda cenę ofertową na formularzu oferty, zgodnie z załącznikiem nr 1 do SWZ.
2. Podana cena ofertowa musi zawierać wszystkie koszty związane z realizacją zamówienia,
wynikające z opisu przedmiotu zamówienia – cena ryczałtowa. Cena ta będzie stała i nie może się zmienić, za wyjątkiem
przypadków opisanych we wzorze umowy stanowiącym załącznik nr 9 do SWZ.
3. Wartość brutto poszczególnych pozycji winna być wyliczona w sposób następujący: wartość netto + obowiązująca
stawka podatku VAT.
4. Cenę oferty należy podać w następujący sposób: łącznie z należnym podatkiem VAT – cena
brutto, wraz ze wskazaniem stawki (procentowej) podatku VAT.
5. Ceny oferowane muszą być podane w złotych polskich (PLN), cyfrowo (do drugiego miejsca
po przecinku)
6. Wykonawca, składając ofertę (w formularzu oferty stanowiącym załącznik nr 1 do SW Z) informuje Zamawiającego,
czy wybór oferty będzie prowadzić do powstania u Zamawiającego obowiązku podatkowego, wskazując nazwę (rodzaj)
towaru lub usługi, których dostawa lub świadczenie będzie prowadzić do jego powstania, oraz wskazując ich wartość
bez kwoty podatku.
7. Wykonawca poda w formularzu oferty stawkę podatku od towarów i usług (VAT) właściwą
dla przedmiotu zamówienia, obowiązującą według stanu prawnego na dzień składania ofert.
2 października 2024 r., zmiana opublikowana została 3 października 2024 r. Zamawiający zmodyfikował Formularz
cenowo – technicznego, stanowiący Załącznik nr 2 do SWZ poprzez dodanie w pkt I następującej treści:
„Czynności pomocnicze przy pacjencie:
1. Pomoc przy zaspakajaniu potrzeb fizjologicznych
- pomoc personelowi medycznemu przy podawaniu i odbieraniu pojemników na wydaliny
- wynoszenie pojemników na wydaliny i wydzieliny
- mycie i dezynfekcja pojemników na wydaliny i wydzieliny w myjkach- dezynfektorach
2. Pomoc personelowi medycznemu przy toaletach, przewijaniu, ubieraniu pacjentów
3. Czynności związane z gospodarką bielizną szpitalną
- pomoc personelowi medycznemu przy zmianie bielizny pościelowej lub osobistej w trakcie pobytu pacjenta
- zmiana bielizny pościelowej po wypisie/zgonie pacjenta
- transport bielizny czystej i brudnej na terenie szpitala
4. Czynności związane z żywieniem pacjentów
- pomoc personelowi medycznemu przy karmieniu pacjentów
- odbiór posiłków w kuchenkach oddziałowych od firmy zewnętrznej
- porcjowanie posiłków pod nadzorem personelu medycznego
- pomoc w transporcie posiłków do pacjentów
- zbieranie brudnych naczyń
- mycie i dezynfekcja naczyń w zmywarkach
- pomiar temperatury posiłków
- kontrolowanie i rejestrowanie temperatury w lodówkach spożywczych
- przygotowywanie ciepłych napojów dla pacjentów poza godzinami spożywania posiłków
- zabezpieczanie i przechowywanie w lodówkach niewydanych posiłków
- podgrzewanie i podawanie ciepłych posiłków pod nadzorem personelu medycznego
pacjentom spożywającym je w innych godzinach
5. Czynności związane z gospodarką odpadami szpitalnymi
- zbieranie odpadów z koszy
- przygotowanie odpadów do transportu – zamkniecie, oznakowanie worków na odpady
medyczne
- transport odpadów do miejsc ich składowania na terenie szpitala
6. Mycie i dezynfekcja powierzchni i wyposażenia pomieszczeń niezbędnych do operacji
i zabiegów medycznych
7. Pomoc personelowi medycznemu przy transporcie pacjentów na terenie szpitala
8. Pomoc personelowi medycznemu przy transporcie zwłok
9. Transport pojemników na leki do apteki
10.Transport pobieranych dla oddziałów leków, płynów, opatrunków.
W tabeli nr 1 w pkt VIII w kolumnie nr 7 Stawka VAT usunięto stawki VAT.
Zamawiający w dniu 7 października 2024 r. w odpowiedzi na pytania wykonawców (pytania
4 i 11) wskazał: Zamawiający informuje, iż po ponownym przeanalizowaniu kwestii związanych
z czynnościami pomocniczymi przy pacjencie, określonych w dokumentach zamówienia, stoi na stanowisku, iż to
wykonawca składający ofertę jest obowiązany samodzielnie określić poziom wartości usługi podlegającej zwolnieniu z
podatku VAT.
Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy Pzp, przedmiot zamówienia opisuje się w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za
pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ
na sporządzenie oferty.
W myśl art. 7 pkt 1 ustawy Pzp, przez cenę należy rozumieć cenę w rozumieniu art. 3 ust.
1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz.U. z 2023 r. poz. 168), nawet
jeżeli jest płacona na rzecz osoby niebędącej przedsiębiorcą.
Stosownie do art. 281 ust. 1 pkt 16 ustawy Pzp, w przypadkach, o których mowa w art. 275 pkt 1 i 2, SW Z zawiera co
najmniej sposób obliczenia ceny.
Zgodnie z art. 43 ust. 17 ustawy o podatku od towarów i usług, zwolnienia, o których mowa
w ust. 1 pkt 18, 18a, 22-24, 26, 28, 29, 31, 32 i 33 lit. a, nie mają zastosowania do dostawy towarów lub świadczenia
usług ściśle związanych z usługami podstawowymi, jeżeli:
1) nie są one niezbędne do wykonania usługi podstawowej, zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 18,
18a, 22-24, 26, 28, 29, 31, 32 i 33 lit. a lub
2) ich głównym celem jest osiągnięcie dodatkowego dochodu przez podatnika, przez konkurencyjne wykonywanie tych
czynności w stosunku do podatników niekorzystających
z takiego zwolnienia”.
Stosowanie do art. 43 ust. 17a ustawy o podatku od towarów i usług, zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 18a, 23, 26,
28, 29 i 33 lit. a, mają zastosowanie do dostawy towarów lub świadczenia usług ściśle związanych z usługami
podstawowymi, dokonywanych przez podmioty świadczące usługi podstawowe.
Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 18 i 18a ustawy o podatku od towarów i usług, zwalnia się od podatku:
18) usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia,
oraz dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, wykonywane w ramach działalności
leczniczej przez podmioty lecznicze;
18a) usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia,
oraz dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, świadczone na rzecz podmiotów
leczniczych na terenie ich zakładów leczniczych, w których wykonywana jest działalność lecznicza.
Odwołujący upatrywał naruszenia przepisów art. 99 ust. 1 ustawy Pzp w zw. art. 7 pkt
1, przepisu art. 281 ust. 1 pkt 16 ustawy Pzp w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 18 i pkt 18a w zw. z art. 43 ust. 17 i ust. 17a
ustawy o podatku od towarów i usług poprzez określenie sposobu obliczenia ceny (na skutek udzielenia odpowiedzi na
pytanie nr 4 oraz nr 11 wykonawców, opublikowanych w dniu 9 października 2024 r., który przewiduje, że nie wszystkie
usługi objęte przedmiotem zamówienia są opodatkowane podatkiem VAT, a korzystają ze zwolnienia,
o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 18 lub pkt 18a ustawy o podatku od towarów i usług.
W ocenie Izby powyższy zarzut nie jest uzasadniony.
Zamawiający przy określeniu sposobu obliczenia ceny SW Z nie wskazał w sposób jednoznaczny, że część usług –
czynności pomocnicze korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 18 lub pkt 18a ustawy o podatku od
towarów i usług.
Z odpowiedzi na pytania wykonawców nr 4 i 11: „Zamawiający informuje, iż po ponownym przeanalizowaniu kwestii
związanych z czynnościami pomocniczymi przy pacjencie, określonych w dokumentach zamówienia, stoi na
stanowisku, iż to wykonawca składający ofertę w niniejszym postępowaniu zobowiązany jest samodzielnie określić czy
poziom usługi podlegającej zwolnieniu z VAT.”, wynika, że to wykonawca składający ofertę ocenia, czy usługa podlega
zwolnieniu z VAT i wówczas zobowiązany jest samodzielnie określić poziom wartości usługi podlegającej zwolnieniu z
podatku VAT.
Zamawiający nie przesądził w sposób jednoznaczny, że czynności pomocnicze podlegają zwolnieniu od podatku VAT.
Powyższe potwierdza stanowisko Zamawiającego z odpowiedzi na odwołanie – pisma
z 31 października 2024 r.: Okoliczność, że Zamawiający uznał, iż w postępowaniu występują czynności pomocnicze
przy pacjencie nie obliguje wykonawców do automatycznego stosowania zwolnienia z VAT. Wykonawcy, którzy
zastosują ww. zwolnienie zobowiązani będą wykazać, że zwolnienie to zostało zastosowane prawidłowo. Zamawiający
podkreślił również, że sam fakt, iż usługi występujące w zamówieniu zostały w SW Z zakwalifikowane jako czynności
pomocowe przy pacjencie nie przesądza jeszcze, że prawidłowe obliczenie ceny ofertowej musi być dokonane ze
zwolnieniem z VAT.
Izba nie zgodziła się ze stanowiskiem Odwołującego, iż dokonana przez Zamawiającego czynnościami z dnia 07
października 2024 r. modyfikacja SW Z i formularza cenowo – technicznego ma skutek taki, że część usług objętych
przedmiotem zamówienia (czyli czynności pomocnicze przy pacjencie o których mowa w pkt I formularza cenowo –
technicznego).
Izba miała na uwadze fakt, że Zamawiający podkreślił w odpowiedzi na odwołanie, że jego wolą było, aby wykonawcy
samodzielnie ustalili stawkę podatku VAT, która znajduje zastosowanie do obliczenia ceny ofertowej. Usunięcie ww.
wymogu „stawki VAT” było zasadne, również i z tego powodu, że po otwarciu ofert obowiązkiem Zamawiającego jest
dokonanie oceny poprawności przedstawionych przez wykonawców ofert, w tym zbadanie, czy oferta/y nie zawierają
błędu w obliczeniu ceny (złej stawki podatku VAT). Nie ma więc zdaniem Zamawiającego zagrożenia, że oferta obliczona
przy zastosowaniu niewłaściwej stawki VAT zostanie niezweryfikowana. W ocenie Zamawiającego ww. zwolnienie może
być stosowane ze względu na przesłankę podmiotową lub/i przedmiotową. Z tego też powodu Zamawiający uznał, że nie
jest uprawniony na etapie przed złożeniem ofert rozstrzygać
o stawce podatku VAT, która powinna zostać zastosowana do obliczenia ceny ofertowej
i która będzie stawka prawidłową dla każdego z wykonawców, którzy potencjalnie mogą ubiegać się o zamówienie czy
też zwolnieniu od VAT, które może być stosowane ze względu na przesłankę podmiotową lub/i przedmiotową. Zgodnie z
aktualną treścią dokumentów zamówienia obowiązek ustalenia prawidłowej stawki podatku VAT obciąża wykonawcę.
Wobec powyższego, Izba nie doszukała się w określeniu przez Zamawiającego sposobu obliczenia ceny w SW Z
naruszeń ustawy Pzp oraz przepisów ustawy o podatku od towarów
i usług, wskazanych w zarzucie odwołania.
Z uwagi na powyższe okoliczności odwołanie podlegało oddaleniu.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosownie do wyniku postępowania - na podstawie i ustawy Pzp
oraz w oparciu o przepisy ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie
szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania
wpisu od odwołania. Wobec oddalenia odwołania w całości, koszty ponosił Odwołujący.
Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji.
Przewodnicząca:………………………