II OZ 478/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 2325/25 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2024 r. znak [...] w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 lipca 2025 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 lutego 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2325/25, odmówił Polskim Kolejom Państwowym S.A. z siedzibą w Warszawie wstrzymania wykonania decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2024 r., znak [...], w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 lipca 2025 r., znak [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie – dalej: "strona skarżąca", "Spółka", wniosły skargę na ww. decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w której organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 16 maja 2025 r., znak [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2024 r., znak [...]. W decyzji tej Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał PKP S.A. OGN w Krakowie usunięcie nieodpowiedniego stanu technicznego mogącego zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska nieużytkowanego wiaduktu kolejki wąskotorowej nad linią kolejową nr [...] relacji [...] w km 26+993, w miejscowości C. na działce nr [...], obręb [...] S., stanowiącej teren kolejowy zamknięty w terminie do 30 kwietnia 2024 r. przez wykonanie określonych w tej decyzji czynności. W skardze zawarto m.in. wniosek o wstrzymanie wykonania powyższej decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego podnosząc, że spełnienie obowiązków nałożonych w tej decyzji będzie się wiązać ze znacznymi kosztami i późniejszym brakiem możliwości ich odzyskania, ewentualnie długotrwałym i żmudnym procesem sądowym mającym na celu odzyskanie tych środków, co będzie się wiązać ze szkodą po stronie Spółki – która, jako spółka Skarbu Państwa, jest zmuszona stosować przejrzyste procedury dla udzielenia zamówienia i zlecenia robót budowlanych, co wymaga czasu. Strona skarżąca wskazała również, że prace nad czynną linią kolejową wymagają uzgodnień z zarządcą linii kolejowej, którym jest PKP PLK S.A. oraz zmiany organizacji ruchu na linii kolejowej, co jest uzależnione od stanowiska tego zarządcy. Spółka podniosła także, że już podjęła czynności w sprawie, które mają charakter zachowawczy, by uchronić się przed nałożeniem kar administracyjnych i nie spowodować szkody majątkowej po stronie Spółki. Zdaniem Strony skarżącej niewstrzymanie wykonalności decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego doprowadzi do powstania znacznej szkody w postaci poniesienia znacznych kosztów oraz spowoduje trudne do odwrócenia skutki, polegające na braku możliwości odzyskania tych środków w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej. Wskazanym na wstępie postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Spółce wstrzymania wykonania decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2024 r. Zdaniem tego Sądu decyzja wydana w postępowaniu zwyczajnym oraz decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności tej decyzji nie zachowują tożsamości w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odniósł się bowiem do ewentualnych wad kwalifikowanych decyzji, nakładających na PKP S.A. OGN w Krakowie określone obowiązki, nie prowadził natomiast ponownego postępowania co do istoty sprawy. Brak jest zatem tożsamości sprawy w jej znaczeniu materialnym. Mając na uwadze powyższe Sąd Wojewódzki uznał, że decyzja Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie mogła być przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania w przedmiotowym postępowaniu i dlatego wniosek złożony w tym przedmiocie podlegał oddaleniu, o czym postanowiono na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.) - dalej: "P.p.s.a". Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła strona skarżąca. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię skutkującą jego niezastosowaniem, w sytuacji kiedy w realiach niniejszej sprawy zasadnym było przepis ten zastosować. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności będących jej przedmiotem. Natomiast stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak wynika z akt sprawy wnioskiem o wstrzymanie wykonania nie została objęta zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana w trybie nadzwyczajnym (stwierdzenia nieważności decyzji), ale decyzja Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2024 r., którą to decyzją nakazano PKP S.A. OGN w Krakowie usunięcie nieodpowiedniego stanu technicznego mogącego zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska nieużytkowanego wiaduktu kolejki wąskotorowej. Oznacza to, że zasadnicze znaczenie w sprawie miała dopuszczalność wstrzymania wykonania w przedmiotowym postępowaniu wskazanej decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Norma art. 61 § 3 P.p.s.a. rozszerza możliwość wstrzymania zaskarżonych aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, kluczowe znaczenie dla zakresu stosowania art. 61 § 3 P.p.s.a. ma zatem ustalenie, jakie rozumienie przyjmie się dla pojęcia "sprawy", w granicach której sąd może wstrzymać wykonanie aktu bądź czynności. Należy przyjąć, że ustawodawca odsyła do sprawy w jej znaczeniu materialnoprawnym i jej tożsamość wyznaczają elementy wyznaczające tożsamość skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku administracyjnoprawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw – prawnej i faktycznej. Tak szerokie rozumienie sprawy administracyjnej, nie umożliwia jednak, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wstrzymania wykonania rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu zwyczajnym, jeżeli przedmiotem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Decyzja wydana w postępowaniu zwyczajnym oraz decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności tej decyzji, nie zachowują tożsamości w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odnosił się bowiem tylko do ewentualnych wad kwalifikowanych decyzji nakładających na skarżącą stosowne obowiązki w zakresie usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego wiaduktu kolejki wąskotorowej. Nie prowadził natomiast, jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, ponownego postępowania co do istoty sprawy. Brak jest zatem tożsamości sprawy w jej znaczeniu materialnym, co uzasadniało stwierdzenie, że decyzja Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2024 r. nie mogła być przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania w przedmiotowym postępowaniu. Stąd też wniosek skarżącej Spółki złożony w tym przedmiocie podlegał oddaleniu, a postanowienie Sądu I instancji wydane w tym przedmiocie było prawidłowe i zgodne z prawe. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.