I GZ 167/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 2677/24 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie od orzekania sędziów i asesora w sprawie ze skargi S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 lipca 2024 r. nr KOC/3590/Eg/19 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wyłączenie spod egzekucji zajętej wierzytelności postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 1 października 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 2677/24 oddalił wniosek o wyłączenie sędziów i asesora sądowego orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2677/24 ze skargi S. (dalej: skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 12 lipca 2024 r., nr KOC/3590/Eg/19 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wyłączenie spod egzekucji zajętej wierzytelności. W toku postępowania sądowego skarżąca pismem z [...] sierpnia 2025 r. wystąpiła o wyłączenie od orzekania w jej sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2677/24 oraz V SA/Wa 2678/24 sędziów i asesora sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła m.in. iż składy orzekające w jej sprawach, w tym o przyznaniu jej prawa pomocy, są identyczne, a sytuacja taka nie mogła zaistnieć w przypadku losowania, dlatego podnosi, iż takowego losowania nie było. Wskazani we wniosku skarżącej sędziowie i asesor sądowy orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pisemnie oświadczyli, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, iż mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznawanej sprawie. Zaskarżonym postanowieniem WSA oddalił wniosek o wyłączenie sędziów i asesora sądowego na podstawie art. 22 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, iż w złożonym wniosku o wyłączenie wskazanych sędziów i asesora, odnosząc się do realiów sprawy, skarżąca nie wykazała, że w jej sprawie zachodzą specyficzne dla niej okoliczności uzasadniające wyłączenie wskazanych we wniosku sędziów i asesorów od rozpoznawania ze względu na wątpliwości co do ich bezstronności. Odnośnie losowania składów orzekających WSA w Warszawie wskazał, że w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi sędziów sprawozdawców oraz składy orzekające co do zasady się wyznacza, a nie losuje, co wynika z przepisów rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 5 sierpnia 2015 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 779; dalej: rozporządzenie z 5 sierpnia 2015 r.). Zażalenie na to postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zmianę i wyłączenie z postępowania w jej sprawie wskazanych sędziów i asesora i nakazanie wyznaczenia innych składów orzekających w jej sprawach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 24 § 1 p.p.s.a. przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia asesora sądowego, protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora. Podkreślenia na wstępie wymaga, że podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego i asesora sądowego, zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (wyrok TK z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Przepis art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego lub asesora sądowego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego lub asesora sądowego powinien odnosić się do określonego sędziego (asesora sądowego) i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do jego bezstronności. Podkreślenia wymaga również, że we wniosku o wyłączenie sędziego (asesora sądowego) strona, zgodnie z art. 20 p.p.s.a., powinna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, natomiast sędzia (asesor sądowy), którego dotyczy wniosek, zobowiązany jest do złożenia wyjaśnienia (art. 22 § 2 p.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazała na jakąkolwiek konkretną sytuację, zachowanie czy wypowiedź sędziów lub asesora sądowego, które mogłyby uzasadniać wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie, rodzić podejrzenie o jakiekolwiek uprzedzenia. Wobec zaś braku wskazania przez skarżącą przekonujących podstaw żądania wyłączenia sędziów i asesora sądowego oraz wobec złożonych do akt oświadczeń sędziów i asesora sądowego – nie zachodziły przyczyny do uwzględnienia wniosku skarżącej. O zasadności wniosku o wyłączenie sędziów i/lub asesorów nie może decydować wyłącznie subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być bowiem traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów. Podnoszona we wniosku skarżącej argumentacja o rzekomej nieprawdziwości losowania i stronniczy dobór składów orzekających w jej sprawach jest gołosłowna i niepodległa głębszej analizie. Sprawy skarżącej zostały przydzielone zgodnie z § 23 rozporządzenia z 5 sierpnia 2015 r., gdzie ust. 3 tego przepisu jasno wskazuje, że przewodniczący wydziału orzeczniczego może wyznaczyć sędziego sprawozdawcę w kolejnych sprawach, odstępując od kolejności według alfabetycznej listy sędziów tego wydziału, jeżeli kolejne sprawy mogły być objęte jedną skargą lub pozostają one ze sobą w związku. Jednocześnie w sprawach skarżącej nie zachodził wyjątek określony w § 28 ww. rozporządzenia, dotyczący wyznaczenia składu orzekającego w drodze losowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów i asesora sądowego. Z akt sprawy wynika, że sędziowie i asesor sądowy złożyli oświadczenia, że w tej sprawie (V SA/Wa 2677/24) nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 p.p.s.a. ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Wobec niewskazania w zażaleniu na zaskarżone postanowienie jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość złożonych oświadczeń, stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziów i asesora sądowego było zgodne z prawem. Oceniając rzeczone postanowienie w tym aspekcie Naczelny Sąd Administracyjny również nie znalazł podstaw do jego uchylenia, albowiem jest ono zgodne z obowiązującym prawem – przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również pozbawione jest wad w zakresie oceny zasadności wniosku. Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.