I GZ 254/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2026r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt V SA/Wa 200/25 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt V SA/Wa 200/25 odrzucił skargę M. P. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...]. Sąd I instancji uzasadniając odrzucenie skargi wskazał, że zarządzeniem z 30 września 2025 r. skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 15 kwietnia 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie została doręczona stronie 7 października 2025 r., zatem termin do uiszczenia wpisu upłynął 14 października 2025 r. Jak wynika z akt sądowych sprawy skarżący nie uiścił wpisu od skargi w wyznaczonym terminie (informacja o braku wpłaty po sprawdzeniu w rejestrze opłat sądowych wg stanu na 15 kwietnia 2026 r. – k. 26). W piśmie z 21 października 2025 r. (nadanym 22 października 2025 r.) skarżący trzeci raz wniósł o przyznanie prawa pomocy. Wniosek zarejestrowano pod sygn. akt V SPP/Wa 301/25. Następnie skarżący wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), dalej "p.p.s.a.", Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Zażalenie od którego pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (§ 3). Ponadto zaistniały ku temu przyczyny dodatkowe. Według art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten stosuje się do skargi na podstawie art. 57 § 1 p.p.s.a., według którego, skarga powinna czynić zadość m.in. wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony, a więc także skarga, powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Stosownie zaś do przepisu art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Przepis ten ma więc zastosowanie w okolicznościach tej sprawy. W rozpoznawanej sprawie prawidłowo wezwano zatem skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2000 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu 29 października 2025 r. (k. 44 akt sądowych). Skarżący tej opłaty nie uiścił w wyznaczonym terminie. Należy także podkreślić, że skarżącemu nie zostało przyznane prawo pomocy (v. postanowienie z 20 sierpnia 2025 r., sygn. akt V SPP/Wa 137/25 oraz postanowienie z 10 marca 2025 r., sygn. akt V SPP/Wa 15/25). Jakkolwiek w zażaleniu skarżący zawarł kolejny wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych (zarejestrowany pod sygn. V SPP/Wa 301/25), to w momencie skierowania do niego wezwania z 30 września 2025 r. w mocy pozostawało rozstrzygnięcie odmawiające przyznania prawa pomocy. W związku z tym Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił skargę jako nieopłaconą w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, po prawomocnym rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, nie może być ubezskuteczniane przez składanie nowych wniosków, nawet jeśli zostaną podniesione nowe okoliczności lub zmiany poprzednio wskazanych okoliczności, albowiem strona nie może czynić przedmiotem odniesienia – dla wskazywanego stanu faktycznego w zakresie jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania sądowego – sytuacji procesowej, która już zaistniała i została prawomocnie rozstrzygnięta, a skierowane do niej nowe wezwanie ma jedynie charakter kontynuacyjny względem pierwotnego zarządzenia wzywającego w przeszłości do uiszczenia kosztów sądowych oraz wykonawczy względem prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Wniosek o przyznanie prawa pomocy jest bezpośrednio związany z zasadą etapowości (fazowości) postępowania sądowego, co oznacza, że prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie tego rodzaju wniosku na danym etapie postępowania i w związku z obowiązkiem uiszczenia powiązanych z tym etapem kosztów sądowych stanowi przeszkodę do jego ponawiania na tożsamym lub dalszym etapie postępowania, o ile dotyczy on tożsamych kosztów, co do których dokonano już prawomocnej oceny prawnej. Nie mają w tym zakresie znaczenia ewentualne, późniejsze zmiany w sytuacji majątkowej lub finansowej strony. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowe jest zatem wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, które akcentuje, że prawomocne rozstrzygnięcie o braku podstaw do przyznania prawa pomocy odnosi skutek względem określonego stanu faktycznego, związanego zarówno z sytuacją majątkową strony, jak i zakresem koniecznych do poniesienia kosztów, związanych z określonym etapem postępowania. Ocena możliwości ponoszenia przez stronę kosztów postępowania jest bowiem odnoszona do kosztów, jakie dany etap sprawy generuje, a kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może dotyczyć etapu, w stosunku do którego prawomocnie orzeczono o braku podstaw do przyznania takiej pomocy i wywoływać skutków z mocą wsteczną (zob. np. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2017 r., I OZ 634/17; postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2019 r., I OZ 1244/19; postanowienie NSA z dnia 30 września 2021 r., III OZ 646/21). W tym stanie rzeczy należało uznać, że po prawomocnej odmowie przyznania prawa pomocy postanowieniem z 20 sierpnia 2025 r. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, nie przerwał się bieg terminu do jego uiszczenia (art. 220 § 1 w związku z art. 220 § 3 p.p.s.a.), a – wobec jego bezskutecznego upływu – obowiązkiem Sądu I instancji było odrzucenie skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Mając na względzie całość podniesionej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia