I GZ 246/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 kwietnia 2026 r. sygn. akt III SA/Wr 122/25 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 29 stycznia 2025 r. nr SKO/4123/42/2024 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty z tytułu przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA lub sąd I instancji) postanowieniem z 22 kwietnia 2026 r. sygn. akt III SA/Wr 122/25, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę T. Sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca lub spółka) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: organ, SKO) z 29 stycznia 2025 r. nr SKO 4123/42/2024 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty z tytułu przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy. W uzasadnieniu WSA wskazał, że zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału III WSA we Wrocławiu z 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt III SA/Wr 122/25, spółka została wezwana, na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535), do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 387 zł. Zażalenie na powyższe zarządzenie złożyła spółka, wnosząc o jego uchylenie w całości, gdyż skarżąca nie jest w stanie uiścić wskazanej kwoty. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) postanowieniem z 16 grudnia 2025 r. sygn. akt I GZ 458/25 oddalił zażalenie. W związku z oddaleniem przez NSA zażalenia, WSA wezwał spółkę do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, bowiem zarządzenie z 5 sierpnia 2025 r. stało się prawomocne. Przesyłkę zawierającą wezwanie pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu 20 marca 2026 r. z powodu niepodjęcia jej w terminie przez skarżącą. Wobec tego siedmiodniowy termin na uzupełnienie braku fiskalnego upłynął 27 marca 2026 r. W zakreślonym przez sąd I instancji terminie skarżąca nie uiściła wpisu sądowego od skargi. W związku z powyższym WSA postanowieniem z 22 kwietnia 2026 r. odrzucił skargę spółki. Od wskazanego postanowienia skarżąca wniosła zażalenie. Powyższe postanowienie spółka zaskarżyła w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez błędną ocenę sytuacji majątkowej skarżącej i uznanie, że posiada ona środki na uiszczenie wpisu sądowego, co doprowadziło do odmowy przyznania prawa pomocy i w konsekwencji do nieuzasadnionego odrzucenia skargi, podczas gdy skarżąca wykazała pełną niewypłacalność i brak jakichkolwiek funduszy. Skarżąca wniosła o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA we Wrocławiu do dalszego procedowania; - zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że przedmiotem niniejszego postanowienia jest ocena zażalenia skarżącej wniesionego w związku z odrzuceniem przez WSA we Wrocławiu skargi spółki, nie zaś kwestia udzielenia skarżącej prawa pomocy, bowiem nie była ona rozpatrywana przez sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Zgodnie z art. 197 p.p.s.a. do postępowania zażaleniowego stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, zatem Naczelny Sąd Administracyjny bada, czy w związku z wydaniem zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 – odpowiednio – pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W takim przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo aby, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Zasadą jest zatem obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma. Wyjątki od takiego obowiązku określają przepisy p.p.s.a. i są to podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239 p.p.s.a.), czy też instytucja prawa pomocy (art. 243 i następne p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnoszący zażalenie nie jest zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, czy to na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też na podstawie orzeczenia sądu. Zgodnie z art. 230 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Takimi pismami są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że sąd I instancji odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy, jednakże z akt sprawy nie wynika, że skarżąca w ogóle złożyła taki wniosek. Należy w tym miejscu wskazać, że zażaleniem z 25 sierpnia 2025 r. skarżąca zaskarżyła zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału III WSA we Wrocławiu z 5 sierpnia 2025 r., którym wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia. W uzasadnieniu wskazała, że spółka znajduje się w restrukturyzacji, podnosząc, że jej podstawowym przedmiotem działalności było prowadzenie agencji pracy, jednakże Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy wykreślił spółkę z Krajowego Rejestru Agencji Zatrudnienia przez co spółka straciła płynność finansową. W treści zażalenia strona nie zawarła wniosku o udzielenie prawa pomocy. Z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że sąd przyznaje prawo pomocy jedynie na wniosek strony. Zatem to do obowiązków strony należy przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. Oznacza to, że wnioskujący winien przekonać sąd o tym, że jego sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów toczącego się postępowania. Ponadto zauważyć należy, że podmiot występujący na drogę postępowania sądowego winien mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. m.in. postanowienia NSA sygn. akt I GZ 665/15 oraz I GZ 513/14). Należy podkreślić, że w związku z oddaleniem przez NSA zażalenia skarżącej na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału III WSA we Wrocławiu z 5 sierpnia 2025 r., wskazane zarządzenie stało się prawomocne, zatem WSA we Wrocławiu słusznie wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W związku z niedochowaniem terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi sąd I instancji prawidłowo postanowił o jej odrzuceniu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione zażalenie nie podważa tej oceny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.