II GZ 276/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Fundacji A. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2026 r. sygn. akt VI SPP/Wa 296/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego zażalenia w sprawie ze skargi Fundacji A. w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 września 2024 r. nr DR-OP.Pat.237344.353.2024.17.agwi w przedmiocie wygaśnięcia patentu na wynalazek postanawia: oddalić zażalenie. I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 20 kwietnia 2026 r., sygn. akt VI SPP/Wa 296/24, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), w sprawie ze skargi Fundacji A. w Krakowie (dalej: skarżąca) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z 26 września 2024 r. w przedmiocie wygaśnięcia patentu na wynalazek odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego zażalenia na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 sierpnia 2025 r. i 24 września 2025 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z 14 sierpnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego z 28 kwietnia 2025 r. pozostawiającego bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy. Następnie postanowieniem z 24 września 2025 r. zostało sprostowane ww. postanowienie z 14 sierpnia 2025 r. Odpis pierwszego z ww. postanowień został doręczony skarżącej 22 sierpnia 2025 r., zaś drugiego 6 października 2025 r. Zażalenie na powyższe postanowienia zostało wniesione 13 października 2025 r. Zarządzeniem z 8 grudnia 2025 r. skarżąca została wezwana do usunięcia, w terminie 7 dni, braku formalnego zażalenia na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 sierpnia 2025 r. i 24 września 2025 r. poprzez podpisanie zażalenia przez prezesa zarządu skarżącej D. J. pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie to skarżąca odebrała 5 stycznia 2026 r., a 13 stycznia 2026 r. zostało nadane zażalenie podpisane przez prezes zarządu skarżącej. Postanowieniem z 13 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił powyższe zażalenie z uwagi na uchybienie terminu do uzupełnienia braków. Odpis tego postanowienia doręczono skarżącej 27 marca 2026 r. Skarżąca 1 kwietnia 2026 r. wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia. Do wniosku o przywrócenie terminu zostało dołączone zażalenie na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 sierpnia 2025 r. i 24 września 2025 r. podpisanie przez prezesa zarządu skarżącej D. J. Zdaniem Sądu wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego zażalenia nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem nie zostały powołane zdarzenia czy fakty, które uprawdopodobniałyby okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu za takie nie może zostać podana przez skarżącą okoliczność problemów zdrowotnych (psychicznych) osoby odpowiedzialnej za korespondencję z WSA. Sąd zwrócił uwagę, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca nie wskazała chociażby z imienia i nazwiska osoby odpowiedzialnej za prowadzenie korespondencji z sądem, nie przedstawiła dokumentów, które potwierdzałyby chorobę, jak również nasilenie choroby w czasie kiedy upływał termin do usunięcia braków formalnych zażalenia. II Zażalenie od powyższego postanowienia wniosła skarżąca, wnosząc o powołanie biegłego psychologa do zbadania stanu psychologicznego osoby odpowiedzialnej za prowadzenie korespondencji, tj. K. P. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż okoliczności w nim przedstawione nie dawały podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA: z 10 września 2010 r., II OZ 849/10; z 28 marca 2012 r., II OZ 179/12; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Chodzi zatem o okoliczności całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. Ponadto przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, jak wynika z art. 87 § 2 p.p.s.a., spoczywa na wnioskodawcy. Uprawdopodobnienie istnienia braku winy nie daje pewności, lecz wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Reżim procedowania dowodowego jest wprawdzie złagodzony, niemniej – co należy w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć – ocena, czy w realiach konkretnej sprawy uprawdopodobnienie braku winy w istocie nastąpiło, pozostawione jest ocenie sądu. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu przynajmniej o prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na ocenę niezawinienia w uchybieniu terminu. Podstawą tej oceny powinien być obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Nie jest to więc ocena dowolna, lecz stanowiąca wypadkową okoliczności powoływanych w sprawie oraz dyrektyw oceny dowodów – dokonywanej przy uwzględnieniu zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, przez pryzmat specyfiki uprawdopodobnienia (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2021 r., sygn. akt III FZ 652/21). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja skarżącej mająca świadczyć o niezawinionym uchybieniu terminu nie jest wystarczająca do uznania, że został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu. W rozpoznawanej sprawie pismem z 1 kwietnia 2026 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia i uzasadniając ten wniosek wskazała, że uchybienie nastąpiło bez jej winy z powodu problemów zdrowotnych (psychicznych) osoby odpowiedzialnej za korespondencję z WSA. W orzecznictwie wskazuje się, że choroba stanowi przesłankę przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności, jednakże pod pewnymi warunkami. W przypadku wskazania choroby jako przyczyny uchybienia terminu konieczne jest wykazanie, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (por. postanowienie NSA z 31 marca 2025 r., sygn. akt I OZ 236/24). Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu tej choroby na niedokonanie czynności w terminie. Natomiast sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OZ 610/14). W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła, że takie okoliczności zaszły w tej sprawie. Zasadnie podkreślił Sąd pierwszej instancji, że skarżąca nie tylko nie wyjaśniła wpływu choroby osoby odpowiedzialnej za korespondencję z WSA na uchybienie terminowi do uzupełnienia braków zażalenia, ale także nie dołączyła do wniosku o przywrócenie terminu żadnej dokumentacji pozwalającej przyjąć, że ocena stanu zdrowia tej osoby pozwala to uchybienie usprawiedliwić, a to właśnie na skarżącej ciążył obowiązek wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Pomimo zapoznania się z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji, skarżąca także w rozpoznawanym zażaleniu tych okoliczności nie doprecyzowała i poprzestała jedynie na wskazaniu osoby, która zajmuje się prowadzeniem korespondencji z WSA, wnosząc o powołanie biegłego psychologa. Do zażalenia skarżąca nie załączyła żadnych dowodów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie bezzasadny jest wniosek skarżącej o powołanie biegłego. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, co wynika wprost z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Tego zaś w tej sprawie nie uprawdopodobniono. Zważywszy na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. Skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu, jak również we wniesionym przez skarżącą zażaleniu, nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.