III SAB/Gl 419/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. F. – Senatora [...] na bezczynność Prezydenta Miasta G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 29 kwietnia 2026 r. Z. F. – senator [...] (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezydenta Miasta G. (dalej: organ administracji) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W motywach skargi wskazał, że 23 kwietnia 2026 r. powziął informacje o uporczywej odmowie organu administracji w zakresie udzielenia dostępu do dokumentacji urzędowej dotyczącej ekspertyzy technicznej, zamówionej i opłaconej ze środków publicznych przez Miasto G., w związku z odbiorem inwestycji miejskiej tzw. "[...]". Dodał, że wnioski o informację publiczną w tej sprawie złożono co najmniej trzykrotnie tj. 3 kwietnia 2026 r. przez M. K. - Przewodniczącego Rady Dzielnicy W., 8 kwietnia 2026 r. przez radnego L. C. oraz 10 kwietnia 2026 r. przez radnego O. P. Do dnia wniesienia skargi organ administracji nie udostępnił wnioskowanej informacji, jak również nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia. Uzasadniając natomiast interes prawny do wniesienia skargi wskazał, że wywodzi się on z pełnionego mandatu senatora, który upoważnia do egzekwowania prawa do informacji publicznej i związanej z nim społecznej kontroli działalności władzy publicznej. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu administracji wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Podkreślił, że skarżący nie wystąpił z wnioskiem o informację publiczną, tym sam nie ma legitymacji do wniesienia skargi na bezczynność w zakresie jej udostępnienia. Nie należy bowiem do kręgu osób wymienionych w art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.). Jak również z samego wykonywania mandatu senatora nie możne wywodzić uprawnienia do wniesienia skargi wszczynającej postępowanie, w oparciu o art. 50 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Poza zatem podmiotami szczególnymi, możliwość wniesienia skargi związana jest z istnieniem po stronie skarżącej interesu prawnego. Z art. 50 § 2 p.p.s.a. wynika natomiast, że uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Pojęcie interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. sprowadza się do istnienia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę, a zaskarżonym aktem lub czynnością lub bezczynnością organu. Interes prawny, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., polega na tym, że istnieje związek między indywidualnymi prawami i obowiązkami osoby składającej skargę a decyzją, czynnością lub bezczynnością organu, które są przedmiotem skargi. W sprawach, w których przedmiotem skargi jest dostęp do informacji publicznej ugruntowane jest stanowisko, że jedynie podmiot, który wnioskuje o udostępnienie takiej informacji jest podmiotem legitymowanym do złożenia skargi do sądu administracyjnego, co oznacza, że interes prawny do zaskarżenia bezczynności organu przysługuje temu, kto ma prawo żądać od organu udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2019 r. sygn. akt I OSK 2598/17, postanowienie NSA z dnia 18 lipca 2024 r. sygn. akt III OZ 163/24, postanowienie NSA z dnia 16 lutego 2021 r. III OSK 3904/21, wyrok NSA z 13 marca 2026 r. sygn. akt III OSK 879/25, powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji osoba, która nie złożyła wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest pozbawiona uprawnienia do wejścia w spór z organem i złożenia skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej oczekiwanej przez inną osobę. Skoro obowiązek udzielenia informacji publicznej powstaje w związku z wnioskiem konkretnej osoby (wnioskodawcy), to tylko ta osoba ma przymiot strony postępowania i niewątpliwie takiej osobie przysługuje prawo do kwestionowania działań organu poprzez złożenie skargi (por. postanowienie NSA z 12 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 1398/21). Jak słusznie zauważył pełnomocnik organu administracji, uprawnienia do wniesienia skargi skarżący nie może również wywodzić z samego faktu wykonywania mandatu senatora. Również i w tej kwestii orzecznictwo jednolicie przyjmuje, że przepis art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 907), zgodnie z którym, poseł lub senator ma prawo podjąć - w wykonywaniu swoich obowiązków poselskich lub senatorskich - interwencję w organie administracji rządowej i samorządu terytorialnego, zakładzie lub przedsiębiorstwie państwowym oraz organizacji społecznej, a także w jednostkach gospodarki niepaństwowej dla załatwienia sprawy, którą wnosi we własnym imieniu albo w imieniu wyborcy lub wyborców, jak również zaznajamiać się z tokiem jej rozpatrywania, nie daje uprawnienia do występowania ze środkami zaskarżenia w sprawach w których nie jest on stroną. Sam zwrot "interwencja" w potocznym znaczeniu rozumiany jest jako ingerencja w jakiś proces. Tak więc interwencja poselska może nastąpić w chwili prowadzenia określonego postępowania. Jej celem nie jest wszczęcie postępowania (wniesienie podania, złożenie wniosku i wystąpienie z jakimkolwiek żądaniem) ani też ingerencja w zakończone postępowanie na mocy decyzji ostatecznej (złożenie odwołania w jakiejkolwiek formie), lecz ingerencja w tok toczącego się już postępowania (por. postanowienie NSA z 30 października 2013 r., sygn. akt I OSK 2523/13, postanowienie z 4 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 402/15). Mając na uwadze powyższe Sąd stanął na stanowisku, że skarżący, który wniósł skargę, jako senator [...], nie posiada legitymacji do jej wniesienia, stosownie do art. 50 p.p.s.a. Z tej też przyczyny Sąd postanowił odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., o czym orzekł jak w sentencji postanowienia.