II SAB/Gl 299/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, , , po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. N. na bezczynność Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie wykonania obowiązków nadzorczych p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. 24 września 2025 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: ŚWINB, organ) otrzymał pismo E. N. (dalej: skarżąca) stanowiące zawiadomienie o przeprowadzeniu robót budowlanych niezgodnie z przepisami oraz prośbę o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w przedmiocie robót budowlanych prowadzonych przy ul. [...] w T., objętych inwestycją pn. "[...]". Powyższe pismo zostało przekazane do załatwienia, zgodnie z właściwością, do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. (dalej: PINB). W dniu 28 listopada 2025 r. do ŚWINB wpłynęło pismo skarżącej, stanowiące skargę na sposób załatwienia sprawy przez PINB w T., tj. brak wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie prawidłowości ww. inwestycji, brak uwzględnienia dodatkowej dokumentacji dotyczącej kategorii geotechnicznej terenu i skomplikowanych warunków gruntowych na obszarze inwestycji, brak zawiadomienia Powiatowego Konserwatora Zabytków o prowadzonej inwestycji, brak udzielenia informacji stronie postępowania o toczącej się sprawie. ŚWINB pismem z 4 grudnia 2025 r. zwrócił się do PINB w T. z prośbą o ustosunkowanie się do pisma skarżącej. W dniu 12 grudnia 2025 r. do ŚWINB wpłynęło kolejne pismo, zatytułowane: "wniosek o podjęcie dalszych czynności nadzorczych w sprawach [...] oraz [...] - w związku z ujawnieniem nowych okoliczności dotyczących robót drogowych prowadzonych w rejonie ul. [...], [...] i [...] w T.". Pismem z 9 stycznia 2026 r. znak: [...] "Zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi", ŚWINB udzielił skarżącej informacji na oba wystąpienia, wyjaśniając jednocześnie powody dla których uznał skargę za niezasadną. Zgodnie z Urzędowym Poświadczeniem Odbioru, pismo to zostało odebrane przez skarżącą w dniu 13 stycznia 2026 r. 16 kwietnia 2026 r. do ŚWINB wpłynęło ponaglenie skarżącej, które zostało przekazane do organu wyższego stopnia. W piśmie z dnia 3 czerwca 226 r. E. N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność ŚWINB, polegającą na zaniechaniu wykonania ustawowych obowiązków nadzorczych wobec działań PINB w T. G.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.a.s.) sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a artykułu 3 § 2 p.p.s.a.. Z powyższego wynika, że skarga na bezczynność jest dopuszczalna w takich przypadkach, w jakich służy do sądu administracyjnego skarga na: decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne niż określone w pkt 1-3 akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi skarżąca uczyniła bezczynność ŚWINB, polegającą na nierozpatrzeniu jego żądania zawartego w piśmie z 24 września 2025 r., przypisując tym samym wspomnianemu organowi zaniechanie przeprowadzenia kontroli w sprawie legalności robót budowlanych i kontroli działań organów nadzoru budowalnego. Podjęcie przez organ nadzoru budowlanego czynności kontrolnych, nie oznacza samo w sobie, że prowadzi on jurysdykcyjne postępowanie administracyjne, które każdorazowo zmierza do wydania decyzji. Decyzja administracyjna wydawana jest w przypadku, gdy przepis prawa materialnego przewiduje taką formę rozstrzygnięcia, a więc dla wywołania skutku w sferze praw i obowiązków adresata decyzji musi istnieć norma prawna, która pozwala uczynić tegoż adresata podmiotem tychże praw i obowiązków. Tymczasem prowadzone przez organ nadzoru budowlanego postępowanie kontrolne, nie jest równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego. Jedynie w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa, organ nadzoru budowlanego, który prowadził czynności kontrolne, zobowiązany jest wszcząć postępowanie administracyjne, prowadzące do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego. To dopiero wówczas dokumentacja z postępowania kontrolnego winna współtworzyć materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym i być podstawą rozstrzygnięcia (art. 81 ust. 4 uPb). Datowane na dzień 24 września 2025 r. pismo w istocie ma charakter interwencyjny (skargowy). Dla organu nadzoru budowlanego stanowi bowiem z jednej strony skargę obywatela na niezgodną z prawem – jego zdaniem – realizację przedsięwzięcia inwestycyjnego, z drugiej zaś – informację o konieczności podjęcia czynności kontrolnych (sprawdzających), zmierzających do zbadania zasadności skargi, które to czynności nie świadczą jeszcze o prowadzeniu jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. W przypadku czynności kontrolnych organu nadzoru budowlanego, podjętych wskutek pisemnej skargi obywatela, przepisy art. 48, art. 50 – 51 uPb mają zastosowanie jedynie wtedy, gdy w wyniku tych czynności, organ stwierdza nieprawidłowości świadczące o naruszeniu norm prawa budowlanego. Sytuacja wygląda analogicznie, gdy organ nadzoru budowlanego czynności kontrolne podjął z własnej inicjatywy, a te nie wykazały istnienia naruszeń prawa (por. postanowienia NSA: z 5 listopada 2010 r., II OSK 2132/10; z 26 marca 2013 r. II OSK 636/13; z 25 października 2013 r., II OSK 2622/13). W sytuacji zatem, gdy w wyniku czynności kontrolnych organ nadzoru budowlanego nie stwierdza naruszeń prawa budowlanego, a czynności te podjął w wyniku skargi obywatela, powinien w tym względzie stosować przepisy Działu VIII ustawy – k.p.a. Wskazać należy, że czynności kontrolne organu administracji publicznej nie wykazały nieprawidłowości i naruszenia Prawa budowlanego. Tryb skargowo – wnioskowy (art. 221 i następne K.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Oznacza to, że podejmowane w trybie art. 237 § 3 k.p.a.. zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi nie przybiera żadnej z prawnych form działania organu administracji publicznej, podlegających kontroli sądu administracyjnego. Skoro w tych sprawach nie jest właściwy sąd administracyjny, to skarga na bezczynność organu, była niedopuszczalna (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a). Skarga podlegała zatem odrzuceniu. Sąd administracyjny kontroluje bowiem jedynie legalność prawnych form działania organów administracji publicznej, zaskarżalnych do sądu administracyjnego i tylko w takim zakresie może badać także skargę na bezczynność. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł w pkt 2 sentencji na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego. Dodać jeszcze wypadnie, że powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów